Luận án TS Đặng Văn Niên: Giống & kỹ thuật tăng năng suất cà chua ĐBSH

-1- BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM -------***------- ĐẶNG VĂN NIÊN NGHIÊN CỨU XÁC ĐỊNH GIỐNG VÀ MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT TĂNG NĂNG SUẤT VÀ HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG SẢN XUẤT CÀ CHUA TẠI ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP Hµ néi, 2014 -2- BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM -------***------- ĐẶNG VĂN NIÊN NGHIÊN CỨU XÁC ĐỊNH GIỐNG VÀ MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT TĂNG NĂNG SUẤT VÀ HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG SẢN XUẤT CÀ CHUA TẠI ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP Chuyên ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 62.10 Người hướng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Thị Ngọc Huệ 2. Trần Ngọc Hùng Hµ néi, 2014 -3- LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng đây là công trình nghiên cứu của tôi. Các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận án này là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ một công trình nào khác.

Tôi xin cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ, hợp tác cho việc thực hiện luận án này đã được cám ơn và các thông tin trích dẫn trong luận án này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Tác giả luận án Đặng Văn Niên -4- LỜI CÁM ƠN Để hoàn thành luận án này, Tôi đã nhận được sự quan tâm giúp đỡ nhiệt tình của các Thầy, Cô giáo, các tập thể, cá nhân cùng bạn bè đồng nghiệp và gia đình. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Nguyễn Thị Ngọc Huệ - Hội Giống cây trồng Việt Nam. Trần Ngọc Hùng – Trưởng Bộ môn Công nghệ sinh học – Viện Nghiên cứu Rau Quả - những người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài cũng như hoàn thành luận án.

Tôi xin chân thành cảm ơn các anh chị, các bạn đồng nghiệp thuộc công ty TNHH Syngenta Việt Nam, Công ty TNHH Tân Nông… đã tận tình giúp đỡ và hợp tác trong quá trình thực hiện đề tài. Tôi xin chân thành cám ơn các Thầy, Cô giáo, các anh, chị, em trong Ban Đào tạo sau đại học, Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ và chỉ bảo trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ của các Sở Nông nghiệp và PTNT, các phòng Nông nghiệp và các Hợp tác xã ở các tỉnh Vĩnh Phúc, Hà Nội, Hưng Yên, Hải Dương, Hải Phòng, Nam Định đã cộng tác, giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình triển khai đề tài. Và các thành viên trong gia đình đã luôn bên cạnh, động viên khích lệ, tạo điều kiện về thời gian, công sức và kinh phí để tôi hoàn thiện công trình nghiên cứu này.

Tôi xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2014 Tác giả Đặng Văn Niên -5- MỤC LỤC Trang Lời cam đoan i Lời cảm ơn ii Mục lục iii Danh mục các bảng vi Danh mục các hình ix Danh mục các chữ viết tắt x MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài 1 2. Mục tiêu của đề tài 3 2. Mục tiêu tổng quát 3 2.

Mục tiêu cụ thể 3 3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của Đề tài 3 3. Ý nghĩa khoa học 3 3. Ý nghĩa thực tiễn 4 4.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài 4 4. Đối tượng nghiên cứu 4 4. Phạm vi nghiên cứu 4 5. Những đóng góp mới của Luận án 4 CHƯƠNG I.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 1. Giới thiệu chung về cây cà chua 6 1. Nguồn gốc và lịch sử phát triển 6 1. Phân loại cà chua 6 1.

Đặc điểm thực vật học cơ bản của cây cà chua 7 1. Yêu cầu ngoại cảnh của cây cà chua 8 -6- 1. Yêu cầu với nhiệt độ 8 1. Yêu cầu về ánh sáng 10 1.

Yêu cầu về nước 10 1. Yêu cầu đối với đất và dinh dưỡng khoáng 11 1. Tình hình sản xuất và tiêu thụ cà chua trên thế giới 12 và ở Việt Nam 1. Tình hình sản xuất và tiêu thụ cà chua trên thế giới 12 1.

Tình hình sản xuất và tiêu thụ cà chua ở Việt Nam 13 1. Tình hình nghiên cứu cây cà chua liên quan đến đề 15 tài trên thế giới và ở Việt Nam 1. Nghiên cứu chọn tạo giống cà chua 15 1. Phương pháp chọn tạo giống cà chua 15 1.

Kết quả nghiên cứu chọn tạo giống cà chua trên thế 18 giới 1.3 Kết quả nghiên cứu chọn tạo giống cà chua ở Việt 23 Nam 1. Nghiên cứu và ứng dụng kỹ thuật thâm canh cà 28 chua 1. Nghiên cứu công nghệ sản xuất cà chua trên thế giới 28 1.2 Nghiên cứu kỹ thuật sản xuất cà chua ở Việt Nam 36 CHƯƠNG II. VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.

Vật liệu nghiên cứu 42 2. Nội dung nghiên cứu 42 2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu 43 2.4 Phương pháp nghiên cứu 45 2. Phương pháp điều tra tình hình sản xuất cà chua tại 45 ĐBSH 2.

Phương pháp bố trí các thí nghiệm đồng ruộng 45 2. Phương pháp nghiên cứu tập đoàn 50 2. Phương pháp khảo nghiệm sản xuất và xây dựng các 50 mô hình trình diễn 2. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi, đánh giá 51 -7- 2.

Phương pháp xử lý số liệu 54 CHƯƠNG III. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 3. Thực trạng sản xuất cà chua ở Đồng bằng sông 55 Hồng 3. Điều kiện thời tiết, khí hậu ở ĐBSH giai đoạn 2008- 55 2012 3.

Thời vụ trồng và cơ cấu giống cà chua ở ĐBSH giai 57 đoạn 2008-2012 3. Biến động về bộ giống cà chua qua các giai đoạn thời 59 gian 3. Diễn biến các loại dịch hại trên cây cà chua giai đoạn 60 2009-2011 3. Hiệu quả sản xuất cà chua ở các điểm nghiên cứu tại 62 ĐBSH qua các thời vụ khác nhau 3.

Hệ thống cung cấp giống, phương thức thu hoạch và 64 mô hình tiêu thụ quả cà chua ở ĐBSH 3.7 Các yếu tố hạn chế và khó khăn trong sản xuất cà chua 67 ở ĐBSH 3.8 Đề xuất một số giải pháp khắc phục những hạn chế, 69 khó khăn 3. Nghiên cứu xác định bộ giống cà chua phù hợp cho 69 vùng đồng bằng sông Hồng 3. Khảo sát tập đoàn các giống cà chua nhập nội 69 3. Đánh giá bộ giống cà chua giống triển vọng 73 3.

Đặc điểm nông sinh học của các giống cà chua 74 3.2 Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất 76 3. Chất lượng quả 80 3. Khả năng chống chịu một số bệnh hại chính 82 3. Kết quả khảo nghiệm sản xuất các giống cà chua triển 84 vọng trong vụ Đông tại các địa phương ĐBSH 3.

Nghiên cứu xác định một số biện pháp kỹ thuật 88 tăng năng suất và hiệu quả cho các giống cà chua triển vọng 3. Ảnh hưởng của thời vụ trồng đến sinh trưởng, năng 89 suất và mức độ nhiễm bệnh của giống cà chua Savior -8- 3. Xác định mật độ trồng và chế độ phân bón phù hợp 94 cho giống cà chua TAT072672 (Hồng Ngọc) trong điều kiện trái vụ ở ĐBSH 3. Xác định mật độ trồng cho giống Hồng Ngọc trong vụ 94 Xuân Hè và Thu Đông 3.

Xác định chế độ phân bón phù hợp cho giống Hồng 97 Ngọc trong vụ Xuân Hè và Thu Đông 3. Xác định mật độ trồng và chế độ phân bón phù hợp 101 cho giống TAT062659 trong điều kiện chính vụ ở ĐBSH 3. Xác định mật độ trồng phù hợp cho giống TAT062659 101 trong vụ Đông 3. Xác định chế độ phân bón phù hợp cho giống 103 TAT062659 trong vụ Đông 3.

Giới thiệu tóm tắt 2 qui trình kỹ thuật trồng giống 105 Hồng Ngọc và giống TAT062659 3. Xây dựng mô hình trồng giống Hồng Ngọc và giống 106 TAT062659 ở ĐBSH 3. Mô hình trồng giống Hồng Ngọc 106 3. Mô hình trồng giống TAT062659 108 3.

Hoàn thiện qui trình ghép và hiệu quả của sản xuất 109 cà chua Savior ghép ở Đồng bằng sông Hồng 3. Xác định loại gốc ghép phù hợp cho giống cà chua 109 Savior 3. Các chỉ tiêu sinh trưởng của cây cà chua và gốc ghép 111 trong giai đoạn vườn ươm 3. Đánh giá mức độ kháng bệnh héo xanh vi khuẩn của 114 cà chua Savior và gốc ghép Hawaii7996 và ảnh hưởng của các isolate vi khuẩn đến các mẫu giống cà chua 3.

Đặc điểm sinh trưởng, phát triển, khả năng thích ứng 115 và năng suất của cà chua Savior ghép trên các loại gốc ghép khác nhau trong vụ Hè Thu và Xuân Hè tại ĐBSH 3. Qui trình hoàn thiện ghép cà chua Savior trên gốc cà 123 tím EG203, cà chua Hawaii 7996 và cà gai 3. Hiệu quả kinh tế của mô hình trình diễn cà chua Savior 123 -9- ghép ở các địa phương thuộc ĐBSH KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 4. Đề nghị 126 Danh mục các công trình đã công bố liên quan đến 127 luận án TÀI LIỆU THAM KHẢO 128 PHẦN PHỤ LỤC 145 -10- DANH MỤC CÁC BẢNG STT Tên bảng Trang 3.1 Thời vụ trồng và cơ cấu giống cà chua ở vùng ĐBSH giai 58 đoạn 2008-2012 3.2 Phân bố bộ giống cà chua theo loại hình đất trồng ở ĐBSH 59 3.3 Biến động số lượng giống ở ĐBSH qua các giai đoạn thời 60 gian 3.4 Thành phần sâu hại và mức độ gây hại trên cà chua ở ĐBSH 61 3.5 Thành phần bệnh hại và mức độ gây hại đến sản xuất cà chua 62 ở ĐBSH 3.6 Hiệu quả sản xuất cà chua ở các thời vụ khác nhau tại 03 63 điểm Hoài Đức - Hà Nội, Yên Mỹ - Hưng Yên và Tiên Lãng - Hải Phòng (tính trên 1 ha) 3.7 Hệ thống cung cấp giống cà chua ở ĐBSH 64 3.8 Phương thức thu hoạch cà chua ở ĐBSH 65 3.9 Các yếu tố hạn chế và khó khăn trong sản xuất cà chua tại 3 68 điểm nghiên cứu 3.10 Phân lập tập đoàn cà chua nghiên cứu theo một số đặc điểm 70 nông học chính (Hà Nội, vụ Đông Xuân 2008-2009) 3.

Một số đặc điểm nông học chính và mức độ nhiễm bệnh của 72 các giống triển vọng trong vụ Đông Xuân 2008-2009 3.12 Các yếu tố cấu thành năng suất, năng suất và chất lượng quả 73 của các giống triển vọng trong vụ Đông Xuân 2008-2009 3.13 Thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng của các giống cà chua 74 triển vọng nghiên cứu ở các thời vụ khác nhau tại Hoài Đức, Hà Nội năm 2009-2010 3.14 Một số đặc điểm sinh trưởng, phát triển của các giống triển 76 vọng nghiên cứu ở các thời vụ khác nhau tại Hoài Đức, Hà Nội năm 2009-2010 3.