Luận án về tác động chi tiêu công và tăng trưởng kinh tế các địa phương Việt Nam

BỘ TÀI CHÍNH TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH - MARKETING TRẦN THỊ HUYỀN LAN TÁC ĐỘNG CỦA CHI TIÊU CÔNG ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ CỦA CÁC ĐỊA PHƯƠNG TẠI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG Thành phố Hồ Chí Minh - Năm 2024 BỘ TÀI CHÍNH TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH - MARKETING TRẦN THỊ HUYỀN LAN TÁC ĐỘNG CỦA CHI TIÊU CÔNG ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ CỦA CÁC ĐỊA PHƯƠNG TẠI VIỆT NAM Ngành: Tài chính Ngân hàng Mã số ngành: 9340201 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC 1. Nguyễn Đức Thanh Thành phố Hồ Chí Minh - Năm 2024 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận án “Tác động của chi tiêu công đến tăng trưởng kinh tế của các địa phương tại Việt Nam” là công trình nghiên cứu khoa học của tôi dưới sự hướng dẫn của TS. Nguyễn Văn Thuận và TS. Nguyễn Đức Thanh.

Các dữ liệu được trình bày trong Luận án có nguồn gốc rõ ràng và đáng tin cậy. Kết quả nghiên cứu chưa được ai công bố trước đó ngoại trừ một số kết quả được công bố trong các bài báo khoa học của chính tác giả. Nghiên cứu sinh Trần Thị Huyền Lan i LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS. Nguyễn Văn Thuận và TS.

Nguyễn Đức Thanh đã tận tình hướng dẫn, động viên và cho tôi những lời khuyên hữu ích trong suốt thời gian tôi thực hiện Luận án. Bên cạnh đó, tôi cũng vô cùng biết ơn Quý Thầy Cô trường Đại Học Tài chính – Marketing, đặc biệt là các Thầy, Cô trong Khoa Tài chính – Ngân hàng và Viện Đào tạo Sau đại học đã truyền đạt nhưng kiến thức quý giá, hỗ trợ và giúp đỡ tôi để tôi có được công trình nghiên cứu này. Tôi cũng xin cảm ơn các cấp Lãnh đạo, đồng nghiệp đang công tác tại Hệ thống Kho bạc Nhà nước, gia đình và bạn bè đã tạo nhiều điều kiện thuận lợi và động viên tôi để tôi có thêm nghị lực thực hiện Luận án. Nghiên cứu sinh Trần Thị Huyền Lan ii MỤC LỤC MỤC LỤC.

iii DANH MỤC CÁC BẢNG. xi DANH MỤC HÌNH VẼ .xiv CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU. Lý do chọn đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Đóng góp mới của Luận án (về mặt khoa học và về mặt thực tiễn). Về mặt khoa học.

Về mặt thực tiễn. Bố cục và cấu trúc của Luận án. 11 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN, CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC VỀ CHI TIÊU CÔNG VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ. Các khái niệm và đo lường về chi tiêu công, thể chế và tăng trưởng kinh tế địa phương.

Các khái niệm và đo lường về chi tiêu công. Đặc điểm của chi tiêu công. Phân loại chi tiêu công. Đo lường hiệu quả chi tiêu công.

Các khái niệm và chỉ số đo lường về thể chế chính quyền địa phương. Các khái niệm và đo lường về tăng trưởng kinh tế và tăng trưởng kinh tế địa phương. Các chỉ số đo lường mức tăng trưởng kinh tế phổ biến. Các chỉ số đo lường mức tăng trưởng kinh tế địa phương.

Mối quan hệ giữa chi tiêu công và tăng trưởng kinh tế. Đường cong RAHN. Mối quan hệ giữa chi tiêu công và tăng trưởng kinh tế. Các lý thuyết nền tảng.

Nhóm lý thuyết tiêu biểu về tác động của chi tiêu công đến tăng trưởng kinh tế. Lý thuyết trường phái Keynes – Mô hình Harrod – Domar. Lý thuyết tân cổ điển – Mô hình Solow hay mô hình kinh tế ngoại sinh 32 2. Lý thuyết kinh tế hiện đại - Các mô hình tăng trưởng nội sinh.

Nhóm lý thuyết về tăng trưởng kinh tế vùng miền. Lý thuyết vị trí công ty. Các lý thuyết tân cổ điển truyền thống. Lý thuyết lõi-ngoại vi.

Các yếu tố ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế địa phương. Nhóm yếu tố tác động đến tổng cung. Nhóm yếu tố tác động đến tổng cầu. Nhóm yếu tố thể chế tác động đến tổng cung lẫn tổng cầu.

Cú sốc kinh tế vĩ mô. Lược khảo các nghiên cứu trước có liên quan. Các nghiên cứu quốc tế về tác động của chi tiêu công đến tăng trưởng kinh tế. Chi tiêu công tác động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế.

CTC kích thích TTKT (tác động tích cực). Các nghiên cứu trong nước về tác động của chi tiêu công đến tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam. Các nghiên cứu ngưỡng chi tiêu công tối ưu. Các khoảng trống nghiên cứu.

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Các giả thuyết nghiên cứu. Mô hình nghiên cứu. Dữ liệu và phương pháp định lượng.

Phân tích hồi quy dữ liệu bảng gộp. Phương pháp xác định ngưỡng chi tiêu công tối ưu. Quy trình nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN.

Phân tích thực trạng chi tiêu công và hiệu quả chi tiêu công của các địa phương xét trong bối cảnh thay đổi Luật NSNN và tác động của Covid – 19. Thực trạng về chi tiêu công và tăng trưởng kinh tế trước và sau khi áp dụng Luật NSNN năm 2015. Quy mô các thành phần chi tiêu công so với GRDP hiện hành trước và sau khi áp dụng Luật NSNN năm 2015. Cơ cấu các thành phần chi tiêu công so với GRDP so sánh trước và sau khi áp dụng Luật NSNN năm 2015.

Thực trạng về chi tiêu công và tăng trưởng kinh tế tại các địa phương Việt Nam khi có ảnh hưởng của Đại dịch Covid – 19. Cơ cấu Tổng chi tiêu công so với GRDP của 6 vùng KT – XH trong điều kiện bị ảnh hưởng của Đại dịch Covid - 19. Cơ cấu Chi ĐTPT so với GRDP của 6 vùng KT – XH trong điều kiện bị ảnh hưởng của Đại dịch Covid - 19. Cơ cấu Chi TX so với GRDP của 6 vùng KT – XH trong điều kiện bị ảnh hưởng của Đại dịch Covid – 19.

Thực trạng về thể chế chính quyền địa phương tương tác với TTKT thông qua Chỉ số PAPI và Chỉ số PCI. Chỉ số PAPI và TTKT của 6 vùng KT – XH khi thay đổi Luật NSNN trong bối cảnh có Đại dịch Covid – 19. Chỉ số PCI và TTKT của 6 vùng KT – XH khi thay đổi Luật NSNN trong bối cảnh có Đại dịch Covid – 19. Thực trạng về hiệu quả đầu tư công tại các địa phương Việt Nam trước và sau khi áp dụng Luật NSNN năm 2015.

Phân tích tác động của chi tiêu công đến tăng trưởng kinh tế tại các địa phương của Việt Nam bằng nghiên cứu thực nghiệm. Thống kê mô tả chung các biến số. Kết quả nghiên cứu. Kết quả phân tích ma trận tương quan.

Phân tích kết quả hồi quy. Phân tích tác động của sự thay đổi chu kỳ ngân sách đến tăng trưởng kinh tế của Việt Nam. Phân tích ngưỡng chi tiêu công tối ưu tại các vùng kinh tế của Việt Nam 135 4. Mô tả mẫu dữ liệu.

Kết quả ước lượng mô hình nghiên cứu ngưỡng. Đánh giá kết quả nghiên cứu. KẾT LUẬN VÀ CÁC HÀM Ý CHÍNH SÁCH. Về mặt lý thuyết.

Về kết quả thực nghiệm. Gợi ý chính sách. Đề xuất các giải pháp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế tại các địa phương của Việt Nam. Đề xuất các giải pháp về chi tiêu công.

Đề xuất các giải pháp để thu hút nguồn vốn ngoài NSNN. Đề xuất các giải pháp về phát triển lực lượng lao động. Đề xuất các giải pháp về cải cách thể chế trong chi tiêu công. Khuyến nghị chính sách.

Hạn chế của nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo. 178 TÀI LIỆU THAM KHẢO. Kết quả hồi quy: Trường hợp toàn bộ các tỉnh thành. Kiểm định Hausman ba Mô hình.

Kiểm định sai phạm Mô hình FE. Kết quả hồi quy theo phương pháp PCSE của 3 mô hình. 203 Phụ lục 2: Kết quả hồi quy từng vùng miền. Kiểm định Hausman ba mô hình cho từng vùng miền.

Kết quả hồi quy của từng vùng. 218 Phụ lục 3: Kết quả kiểm định tác động của sự thay đổi luật NSNN năm 2015 theo phương pháp Bayes. 220 Phụ lục 4: Kết quả kiểm định hiệu ứng ngưỡng. 310 viii DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT STT Viết tắt Cụm từ tiếng Việt 1 CCHC Cải cách hành chính 2 Chi ĐTPT Chi đầu tư phát triển 3 Chi TX Chi thường xuyên 4 CSHT Cơ sở hạ tầng 5 CTC Chi tiêu công 6 ĐP 63 tỉnh/thành phố trực thuộc Trung ương của Việt Nam 7 FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài 8 HĐND Hội đồng nhân dân 9 GDP Tổng sản phẩm quốc nội 10 GNP Tổng sản lượng quốc dân 11 GRDP Tổng sản phẩm trên địa bàn Luật NSNN Luật NSNN số 01/2002/QH11 ngày 16 tháng 12 năm 2002 12 năm 2002 của Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Luật Ngân sách nhà nước số 83/2015/QH13 ngày 25 tháng Luật NSNN 13 06 năm 2015 của Quốc Hội nước Cộng hòa xã hội chủ năm 2015 nghĩa Việt Nam Nghị định Nghị định 92/2006/NĐ-CP ngày 07/09/2006 của Thủ 14 92/2006/NĐ- tướng Chính phủ về lập, phê duyệt và quản lý quy hoạch CP tổng thể phát triển kinh tế - xã hội 15 NSNN Ngân sách nhà nước Chỉ số hiệu quả Quản trị và Hành chính công cấp tỉnh tại 16 PAPI Việt Nam (do Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) tại Việt Nam khởi xướng từ năm 2009) ix STT Viết tắt Cụm từ tiếng Việt Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh 17 PCI (Provincial Competitiveness Index) do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) thực hiện 18 SX Sản xuất 19 TTKT Tăng trưởng kinh tế 20 Vùng 1 Đồng bằng Sông Hồng 21 Vùng 2 Trung du và miền núi phía Bắc 22 Vùng 3 Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung 23 Vùng 4 Tây Nguyên 24 Vùng 5 Đông Nam Bộ 25 Vùng 6 Đồng bằng sông Cửu Long x DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1: Tổng hợp các kết quả đã nghiên cứu trước .2: Tổng hợp các kết quả đã nghiên cứu về ngưỡng chi tiêu công.1: Tóm tắt tính toán các biến số .2: Nguồn số liệu nghiên cứu .1: Quy mô Tổng CTC, Chi ĐTPT và Chi TX so với GRDP hiện hành trước và sau khi áp dụng Luật NSNN năm 2015 của 6 vùng KT – XH .2: Cơ cấu Tổng CTC, Chi ĐTPT và Chi TX so với GRDP trước và sau khi áp dụng Luật NSNN năm 2015 của 6 vùng KT - XH .