Luận án tiến sĩ: Quản trị công, FDI và đầu tư tư nhân ở các nước đang phát triển - Đại học Kinh tế TP.HCM

BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KINH TEÁ TP. HOÀ CHÍ MINH O0O BUØI QUANG VIEÄT QUẢN TRỊ CÔNG, FDI VÀ ĐẦU TƯ TƯ NHÂN Ở CÁC NƯỚC ĐANG PHÁT TRIỂN Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng (Tài chính công) Mã số: 9340201 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ TP. HOÀ CHÍ MINH - NAÊM 2019 BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KINH TEÁ TP. HOÀ CHÍ MINH O0O BUØI QUANG VIEÄT QUẢN TRỊ CÔNG, FDI VÀ ĐẦU TƯ TƯ NHÂN Ở CÁC NƯỚC ĐANG PHÁT TRIỂN Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng (Tài chính công) Mã số: 9340201 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Ngöôøi höôùng daãn khoa hoïc: 1.

SỬ ĐÌNH THÀNH 2. BÙI THỊ MAI HOÀI TP. HOÀ CHÍ MINH - NAÊM 2019 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan những kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án của tôi với đề tài: “QUẢN TRỊ CÔNG, FDI VÀ ĐẦU TƯ TƯ NHÂN Ở CÁC NƯỚC ĐANG PHÁT TRIỂN” là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn chính của GS. Sử Đình Thành và PGS.

Bùi Thị Mai Hoài. Các nội dung nghiên cứu và kết quả nghiên cứu trong luận án này hoàn toàn trung thực, và chưa được công bố dưới bất kỳ hình thức nào trước đây. Những kết quả nghiên cứu của các tác giả khác, cơ quan tổ chức khác và các số liệu được sử dụng trong luận án của tôi đều được trích dẫn và chú thích nguồn gốc đầy đủ. Hồ Chí Minh, ngày 28 tháng 01 năm 2019 TÁC GIẢ BÙI QUANG VIỆT TÓM TẮT LUẬN ÁN Tên luận án: QUẢN TRỊ CÔNG, FDI VÀ ĐẦU TƯ TƯ NHÂN Ở CÁC NƯỚC ĐANG PHÁT TRIỂN Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 9340201 Nghiên cứu sinh: BÙI QUANG VIỆT Khóa: 2010 Từ khóa: Đầu tư tư nhân, FDI, ước lượng GMM Arellano-Bond sai phân hai bước, các nước đang phát triển.

Tóm tắt: Luận án xem xét vai trò của quản trị công trong mối quan hệ giữa FDI và đầu tư tư nhân cho bộ dữ liệu bảng cân bằng của 82 nước đang phát triển trong giai đoạn 2000 – 2013 bằng phương pháp ước lượng GMM Arellano- Bond sai phân hai bước. Kết quả ước lượng cho thấy FDI và chất lượng quản trị công thúc đẩy đầu tư tư nhân ở cả ba mẫu nghiên cứu, gồm mẫu nghiên cứu chính 82 nước đang phát triển và 2 mẫu phụ, mẫu thu nhập trung bình cao (28 nước) và mẫu thu nhập trung bình thấp (27 nước). Trong khi đó, biến tương tác giữa FDI và quản trị công thúc đẩy đầu tư tư nhân ở mẫu nghiên cứu chính và mẫu thu nhập trung bình thấp, nhưng làm giảm đầu tư tư nhân ở mẫu thu nhập trung bình cao. Ngoài ra, các biến như tăng trưởng kinh tế, nguồn thu thuế, độ mở thương mại, và lạm phát là các yếu tố quyết định có ý nghĩa lên đầu tư tư nhân ở các quốc gia này.

Các phát hiện của luận án đề xuất một số hàm ý chính sách quan trọng cho chính phủ ở các nước đang phát triển. i MỤC LỤC TRANG BÌA MỤC LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG DANH MỤC HÌNH CHƯƠNG 1. GIỚI THIỆU TỔNG QUAN…………………………………. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI……………………………….

MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU………………………………………. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU………………………………………………… 4 1. TRÌNH TỰ NGHIÊN CỨU VÀ QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM……………………………………………………………. Trình tự nghiên cứu……………………………………………………… 5 1.

Quy trình nghiên cứu thực nghiệm……………………………………… 6 1. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI THU THẬP DỮ LIỆU………………… 6 1. Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI………………………………………………… 7 1. ĐIỂM MỚI CỦA ĐỀ TÀI……………………………………………… 8 1.

KẾT CẤU NGHIÊN CỨU……………………………………………… 9 ii CHƯƠNG 2. TỔNG QUAN LÝ THUYẾT……………………………. KHUNG KHÁI NIỆM…………………………………………. Khái niệm Đầu tư………………………………………………………….

Khái niệm Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Khái niệm Quản trị công…………………………………………. Quản trị công ……………………………………………………………. Chất lượng quản trị công ……………………………………………….

Khung lý thuyết về đầu tư ……………………………………. Các lý thuyết về đầu tư………………………………………. Các yếu tố vĩ mô ảnh hưởng đến đầu tư tư nhân…………. Khung lý thuyết FDI.

Các yếu tố vĩ mô ảnh hưởng đến đầu tư FDI. Khung Lý thuyết về tác động của dòng vốn FDI đến đầu tư trong nước. Tác động tích cực của FDI lên đầu tư trong nước (thúc đẩy)……… 32 2. Tác động tiêu cực của FDI lên đầu tư trong nước (chèn lấn)……… 33 2.

Khung Lý thuyết về tác động của quản trị công lên mối quan hệ giữa FDI và đầu tư tư nhân…………………………………………………………. ĐÁNH GIÁ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM …………………. Mối quan hệ FDI và đầu tư trong nước/đầu tư tư nhân…………………. FDI chèn lấn đầu tư trong nước/đầu tư tư nhân ………………….

FDI thúc đẩy đầu tư trong nước/đầu tư tư nhân ……………………. FDI vừa thúc đẩy vừa chèn lấn lên đầu tư trong nước/đầu tư tư nhân…………………………………………………………………………. Mối quan hệ giữa quản trị công, FDI và đầu tư tư nhân………………. MỘT SỐ NHẬN XÉT VÀ KHOẢNG TRỐNG NGHIÊN CỨU….

Khoảng trống nghiên cứu…………………………………………………. MÔ HÌNH THỰC NGHIỆM, PHƯƠNG PHÁP VÀ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU…………………………………………………………………. KHUNG PHÂN TÍCH THỰC NGHIỆM………………………. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU………………………………………….

Tác động của FDI lên đầu tư tư nhân……………………………………. Tác động của FDI, chất lượng quản trị công và tương tác lên đầu tư tư nhân………………………………………………………………………. Kiểm định fisher được phát triển bởi Maddala & Wu (1999)…………. Kiểm định đồng liên kết bảng Westerlund (2007)………………….

Kiểm định mối quan hệ nhân quả Granger giữa quản trị công và FDI 62 3. Phương pháp ước lượng GMM Arellano-Bond sai phân hai bước ……. DỮ LIỆU VÀ MÔ TẢ CÁC BIẾN TRONG MÔ HÌNH…. Dữ liệu nghiên cứu……………………………………………………….

Mô tả các biến trong mô hình thực nghiệm………………………………. TÁC ĐỘNG CỦA FDI LÊN ĐẦU TƯ TƯ NHÂN Ở CÁC NƯỚC ĐANG PHÁT TRIỂN……………………………. GIÁ TRỊ ĐÓNG GÓP………………………………. KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM VÀ THẢO LUẬN…….

Ma trận tương quan của các biến…………………………………………. Kết quả nghiên cứu cho mẫu chính………………………………………. Kết quả nghiên cứu cho hai mẫu phụ……………………………………. TÁC ĐỘNG CỦA QUẢN TRỊ CÔNG, FDI LÊN ĐẦU TƯ TƯ NHÂN Ở CÁC NƯỚC ĐANG PHÁT TRIỂN………………………………….

KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM VÀ BÀN LUẬN………. Ma trận tương quan giữa các biến quản trị công…………………………. Mối quan hệ nhân quả Granger giữa biến quản trị công và biến FDI……. Kết quả nghiên cứu cho mẫu chính…………………………………….

Kết quả nghiên cứu cho hai mẫu phụ……………………………………. TỔNG KẾT VÀ GỢI Ý CHÍNH SÁCH…………. CÁC GỢI Ý CHÍNH SÁCH…………………………………………. Gợi ý chung về chính sách cho chính phủ ở các nước đang phát triển…… 110 6.

Những gợi ý riêng về chính sách cho chính phủ theo các nhóm quốc gia dựa trên thu nhập………………………………………………………. Nhóm các quốc gia thu nhập trung bình thấp………………………. Nhóm các quốc gia thu nhập trung bình cao…………………………. HẠN CHẾ CỦA LUẬN ÁN VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU …….

Hạn chế của luận án………………………………………………………. Hướng nghiên cứu trong tương lai………………………………………. 116 DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ CÔNG BỐ … 118 TÀI LIỆU THAM KHẢO……………………………………………………. 119 PHỤ LỤC vi DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài GDP Thu nhập bình quân đầu người IMF Quỹ tiền tệ quốc tế INFL Lạm phát INS Quản trị công OPEN Độ mở thương mại PIN Đầu tư tư nhân TAX Nguồn thu thuế TINF Cơ sở hạ tầng UNCTAD Hội nghị Liên hiệp quốc về thương mại và phát triển USD Đồng đô la Mỹ WB Ngân hàng thế giới WTO Tổ chức Thương mại thế giới vii DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Lược khảo các nghiên cứu về mối quan hệ FDI và đầu tư trong nước/đầu tư tư nhân Bảng 3.1: Thống kê mô tả các biến cho mẫu chính (82 quốc gia) Bảng 3.2: Thống kê mô tả các biến cho mẫu quốc gia thu nhập trung bình thấp (27 quốc gia) Bảng 3.3: Thống kê mô tả các biến cho mẫu quốc gia thu nhập trung bình cao (28 quốc gia) Bảng 4.1: Kết quả thống kê tương quan giữa các biến Bảng 4.2: Tác động của FDI lên đầu tư tư nhân ở mẫu nghiên cứu chính: dif-GMM, 2000-2013, biến phụ thuộc là đầu tư tư nhân (PIN) Bảng 4.3: Tác động của FDI lên đầu tư tư nhân ở mẫu thu nhập trung bình thấp: dif-GMM, 2000-2013 Bảng 4.4: Tác động của FDI lên đầu tư tư nhân ở mẫu thu nhập trung bình cao: dif-GMM, 2000-2013 Bảng 5.1: Ma trận tương quan giữa các biến quản trị công Bảng 5.2: Kiểm định tính dừng của các biến với độ trễ = 2 và có xu thế Bảng 5.3: Kiểm định đồng liên kết bảng Westerlund Bảng 5.4: Kiểm định Granger từ FDI đến quản trị công Bảng 5.5: Kiểm định Granger từ quản trị công đến FDI Bảng 5.6: Tác động của quản trị công và FDI lên đầu tư tư nhân ở mẫu chính: dif-GMM, 2000 – 2013 Bảng 5.7: Tác động của quản trị công và FDI lên đầu tư tư nhân ở mẫu thu nhập trung bình thấp: dif-GMM, 2000 – 2013 Bảng 5.8: Tác động của quản trị công và FDI lên đầu tư tư nhân ở mẫu thu nhập trung bình cao: dif-GMM, 2000 – 2013 viii DANH MỤC HÌNH Hình 2.1: Các yếu tố vĩ mô ảnh hưởng đến đầu tư tư nhân Hình 3.1: Dòng vốn FDI và Đầu tư tư nhân tại các nước đang phát triền 1 CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU TỔNG QUAN 1.

TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Đầu tư là một vấn đề quan trọng, luôn được quan tâm tại nhiều nước trên thế giới, đặc biệt là tại các nước đang phát triển. Đầu tư đang có xu hướng suy giảm sau thời kỳ khủng hoảng và có thể tác động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế toàn cầu. Các nhà kinh tế đều thừa nhận, đầu tư là một trong những yếu tố chính góp phần thúc đẩy tăng trưởng, giúp cho nền kinh tế phát triển. Tuy nhiên cần cơ cấu đầu tư hợp lý để tạo ra cơ cấu kinh tế hợp lý đảm bảo được tốc độ phát triển nhanh và bền vững, vì tăng trưởng kinh tế không chỉ dựa vào việc gia tăng vốn và lao động, mà còn dựa vào những thay đổi về công nghệ, vốn con người và năng suất.

Trong những năm qua, dòng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) có ảnh hưởng mạnh mẽ đến nền kinh tế toàn cầu và là một chủ đề có vai trò quan trọng đối với các nước phát triển lẫn đang phát triển. FDI là một dạng đầu tư cố định của hoạt động kinh doanh xuyên quốc gia được thực hiện bởi các doanh nghiệp đa quốc gia. Các doanh nghiệp FDI được hưởng lợi từ việc quảng bá thương hiệu, tiếp thị và bán sản phẩm ra nước ngoài (Agosin & Machado, 2005). Ảnh hưởng có lợi của dòng vốn FDI ở các quốc gia tiếp nhận được dự kiến thông qua việc chuyển giao kỹ thuật quản lý, tích lũy nguồn vốn, năng lực sáng tạo, tiếp thu được các bí quyết công nghệ và cuối cùng là tăng trưởng kinh tế.

Vì vậy, đáng chú ý là các nước đang phát triển thường xuyên hiệu chỉnh các chính sách và quản trị công tương thích để thu hút các dòng vốn đầu tư FDI. Thu hút dòng vốn FDI là quan trọng, đáng lưu ý là dòng vốn FDI này có ảnh hưởng khá mạnh lên đầu tư tư nhân trong nước, và do vậy ảnh hưởng đến tổng vốn đầu tư của quốc gia.