Luận án tiến sĩ phát triển thị trường điện cạnh tranh - Đinh Xuân Bách

Bà GIÁO DĂC VÀ ĐÀO T¾O TR¯äNG Đ¾I HâC TH¯¡NG M¾I ĐINH XUÂN BÁCH PHÁT TRIÂN THà TR¯äNG ĐIàN C¾NH TRANH T¾I VIàT NAM LUÀN ÁN TI¾N SĨ KINH T¾ Hà Nái, tháng 12/2023 Bà GIÁO DĂC VÀ ĐÀO T¾O TR¯äNG Đ¾I HâC TH¯¡NG M¾I ĐINH XUÂN BÁCH PHÁT TRIÂN THà TR¯äNG ĐIàN C¾NH TRANH T¾I VIàT NAM Chuyên ngành : QuÁn lý kinh t¿ Mã sç : 9.10 LUÀN ÁN TI¾N SĨ KINH T¾ Ng°åi h°ãng d¿n khoa hãc: 1.TS Nguyễn Thị Bích Loan 2.TS Đinh Vn Thành Hà Nái, tháng 12/2023 i LäI CAM ĐOAN Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi ph¿m sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng, luận án tiến sĩ <Phát triển thị tr°ßng điện c¿nh tranh t¿i Việt Nam= do tôi thực hiện và không vi ph¿m yêu cÃu về sự trung thực trong học thuật. Kết qu¿ nghiên cứu nêu trong Luận án ch°a từng đ°āc công bố trong bÁt kỳ công trình nào khác. Tác gi¿ luận án Đinh Xuân Bách ii LäI CÀM ¡N Tr°ớc hết, tôi xin chân thành c¿m ¡n PGS.TS Nguyễn Thị Bích Loan và PGS.TS Đinh Vn Thành đã dành rÁt nhiều thßi gian và tâm huyết h°ớng dẫn để tôi có thể hoàn thành Luận án.

Tôi xin chân thành c¿m ¡n sự giúp đÿ tận tình cąa các ThÃy, Cô giáo trong Tr°ßng Đ¿i học Th°¡ng m¿i trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành Luận án Tiến sĩ. Cuối cùng, tôi xin chân thành c¿m ¡n gia đình, b¿n bè và đßng nghiệp đã luôn ąng há và giúp đÿ tôi trong suốt thßi gian học tập và nghiên cứu. Xin trân trọng c¿m ¡n! Tác gi¿ luận án Đinh Xuân Bách iii MĀC LĀC LäI CAM ĐOAN. iii DANH MĀC TĆ VI¾T TÂT.

vi DANH MĀC CÁC BÀNG. Tính cÃp thi¿t căa đÁ tài nghiên cąu. Táng quan tình hình nghiên cąu. Māc đích, câu håi, đçi t°ÿng và ph¿m vi nghiên cąu.

Ph°¢ng pháp nghiên cąu. Nhÿng đóng góp mãi căa luÁn án. C¡ Sæ LÝ LUÀN VÀ KINH NGHIàM QUæC T¾ VÀ PHÁT TRIÂN THà TR¯äNG ĐIàN C¾NH TRANH.Nhÿng vÃn đÁ chung vÁ thá tr°ång đián và thá tr°ång đián c¿nh tranh .Nhÿng vÃn đÁ lý luÁn c¢ bÁn vÁ thá tr°ång đián. Thá tr°ång đián c¿nh tranh.

Phát triÃn thá tr°ång đián c¿nh tranh. Khái niám phát triÃn thá tr°ång đián c¿nh tranh. Nái dung và các tiêu chí đánh giá sā phát triÃn thá tr°ång đián c¿nh tranh. Các y¿u tç quÁn lý nhà n°ãc tác đáng đ¿n phát triÃn thá tr°ång đián c¿nh tranh .Kinh nghiám phát triÃn thá tr°ång đián c¿nh tranh căa mát sç quçc gia và bài hãc cho Viát Nam.

Kinh nghiám căa Singapore. Kinh nghiám căa Hàn Quçc .Kinh nghiám căa Trung Quçc. Kinh nghiám mát sç quçc gia khác.Bài hãc kinh nghiám cho Viát Nam .55 K¿t luÁn ch°¢ng 1 .62 iv CH¯¡NG 2. THĀC TR¾NG PHÁT TRIÂN THà TR¯äNG ĐIàN C¾NH TRANH T¾I VIàT NAM .Táng quan vÁ thá tr°ång đián t¿i Viát Nam.Khái quát vÁ quá trình hình thành, phát triÃn thá tr°ång đián t¿i Viát Nam .Khái quát nhu cÅu phā tÁi đián t¿i Viát Nam.

Khái quát các ngußn cung đián năng t¿i Viát Nam. Khái quát mąc giá đián t¿i Viát Nam .Thāc tr¿ng phát triÃn thá tr°ång đián c¿nh tranh t¿i Viát Nam .Thāc tr¿ng phát triÃn thá tr°ång đián bán buôn c¿nh tranh .Thāc tr¿ng phát triÃn thá tr°ång đián bán lẻ c¿nh tranh .Thāc tr¿ng các y¿u tç quÁn lý nhà n°ãc tác đáng đ¿n phát triÃn thá tr°ång đián c¿nh tranh t¿i Viát Nam .Thāc tr¿ng chính sách phát triÃn thá tr°ång đián .Thāc tr¿ng tá chąc bá máy quÁn lý và điÁu ti¿t thá tr°ång đián .Thāc tr¿ng há thçng truyÁn tÁi đián .Thāc tr¿ng ho¿t đáng căa Đ¢n vá vÁn hành Há thçng đián và Thá tr°ång đián Quçc gia - Trung tâm ĐiÁu đá HTĐ Quçc gia .Đánh giá chung thāc tr¿ng phát triÃn thá tr°ång đián c¿nh tranh t¿i Viát Nam .K¿t quÁ đ¿t đưÿc trong quá trình phát triển thị trường điện c¿nh tranh .Mát sç h¿n ch¿, bÃt cÁp - Nhÿng vÃn đÁ đặt ra trong phát triÃn thá tr°ång đián c¿nh tranh .105 K¿t luÁn Ch°¢ng 2. QUAN ĐIÂM, ĐàNH H¯âNG PHÁT TRIÂN THà TR¯äNG ĐIàN C¾NH TRANH T¾I VIàT NAM VÀ MàT Sæ GIÀI PHÁP .Quan điÃm phát triÃn thá tr°ång đián c¿nh tranh t¿i Viát Nam .Dā báo phát triÃn kinh t¿ và nhu cÅu tiêu thā đián t¿i Viát Nam. Quan điÃm phát triÃn thá tr°ång đián c¿nh tranh t¿i Viát Nam.

Đánh h°ãng phát triÃn thá tr°ång đián c¿nh tranh t¿i Viát Nam. VÁ mô hình tá chąc thá tr°ång. VÁ thá tr°ång bán buôn đián c¿nh tranh. VÁ thá tr°ång bán lẻ đián c¿nh tranh.

Mát sç giÁi pháp quÁn lý nhà n°ãc nhằm phát triÃn thá tr°ång đián c¿nh tranh t¿i Viát Nam. Ti¿p tāc hoàn thián c¢ ch¿, chính sách phát triÃn thá tr°ång đián c¿nh tranh. Hoàn thián mô hình tá chąc thá tr°ång đián c¿nh tranh. Tăng c°ång quÁn lý, giám sát thá tr°ång đián c¿nh tranh.

ĐÅu t°, nâng cÃp phát triÃn c¢ sç h¿ tÅng phāc vā thá tr°ång đián. Các giÁi pháp hß trÿ phát triÃn thá tr°ång .154 K¿t luÁn ch°¢ng 3 .158 DANH MĀC BÀI BÁO CÔNG BỐ K¾T QUÀ NGHIÊN CþU ĐÀ TÀI LU¾N ÁN TÀI LIàU THAM KHÀO PHĀ LĀC vi DANH MĀC TĆ VI¾T TÂT Chÿ vi¿t tÃt Ti¿ng Viát Australian Consumer and Competition Commision/ Ąy ban ACCC C¿nh tranh và Ng°ßi tiêu dùng Úc AEMC Ąy ban thị tr°ßng nng l°āng Úc AEMO Đ¡n vị vận hành hệ thống điện và thị tr°ßng điện Australia AGC Automatic Generation Control/ Điều khiển phát điện tự đáng AGL Tông ty bán lẻ điện á Úc. AGO Đàm phán s¿n l°āng điện kế ho¿ch nm ASEAN Hiệp hái các quốc gia Đông Nam Á BCT Bá Công Th°¡ng BOT Xây dựng-Vận hành-Chuyển giao BST Giá bán buôn điện nái CAN Giá công suÁt thị tr°ßng Consumers Association of Singapore/ Hiệp hái ng°ßi tiêu CASE dùng Singapore CBP Cost-Based Pool/ Chào giá theo chi phí CĐTĐL C¡ quan điều tiết trung °¡ng CfD Hāp đßng chênh lệch CNTT Công nghệ thông tin CPI Chỉ số giá tiêu dùng DER Ngußn điện lực phân tán DN Doanh nghiệp DPPA C¡ chế mua bán điện trực tiếp DSC Công ty phân phối DSO Vận hành hệ thống điện phân phối EGO S¿n l°āng dự kiến nm ELSPOT Trung bình cáng cąa giá thị tr°ßng ngày tới EMA C¡ quan Điều tiết nng l°āng EMC Công ty vận hành thị tr°ßng điện EMS Qu¿n lý nng l°āng Công ty nhà n°ớc đặc biệt (ENARSA), chịu trách nhiệm cho ENARSA sự phát triển nng l°āng cąa Argentina EPTC Công ty Mua bán điện vii ERAV Căc Điều tiết điện lực ERCOT Trung tâm điều đá hệ thống điện cho khu vực bang Texas, Mỹ EU Liên minh châu Âu EVN Tập đoàn Điện lực Việt EVN GENCO Táng công ty Phát điện EVNCPC Táng công ty Điện lực miền Trung EVNHCM Táng công ty Điện lực Thành phố Hß Chí Minh EVNHN Táng công ty Điện lực Thành phố Hà Nái EVNNLDC (A0) Trung tâm Điều đá hệ thống điện Quốc gia EVNNPC Táng công ty Điện lực miền Bắc EVNPC Nm táng công ty điện lực EVNSPC Táng công ty Điện lực miền Nam FBMC C¡ chế để phân bá nng lực xuyên biên giới FIT Feed-in Tariff/ Biểu giá điện hß trā FMP Giá thị tr°ßng toàn phÃn GDP Táng s¿n phẩm quốc nái HĐMBĐ Hāp đßng mua bán điện HTĐ Hệ thống điện ID Định danh IES T° vÁn xây dựng quy định vận hành TTĐ Việt Nam IPA Công ty t° vÁn phân tích dự án đác lập IPP Nhà máy điện đác lập Independent System Operator/ Nhà điều hành hệ thống đác ISO lập KEPCO Táng công ty Điện lực Hàn Quốc KNK Khí nhà kính KOREC Uỷ ban điều tiết điện lực Hàn Quốc Korean Electric Power Exchange/ Sàn giao dịch điện lực Hàn KPX Quốc LMP C¡ chế định giá biên nút LNG Khí tự nhiên hóa lỏng MMS Hệ thống thông tin qu¿n lý thị tr°ßng điện MPR Đ¡n vị bán lẻ trực tiếp tham gia thị tr°ßng bán buôn điện MSSL Đ¡n vị cung cÁp các dịch vă cho thị tr°ßng viii NCS Nghiên cứu sinh NEA C¡ quan qu¿n trị nng l°āng quốc gia NECA C¡ quan qu¿n lý Quy định điện lực quốc gia NEM Thị tr°ßng điện quốc gia NEMMCO Công ty vận hành hệ thống điện và thị tr°ßng điện NEMS Thị tr°ßng điện quốc giá Singapore National Grid Management Council/ Hái đßng qu¿n lý l°ới NGMC điện quốc gia NLTT Nng l°āng tái t¿o NMNĐ Nhà máy nhiệt điện NMPR Đ¡n vị bán lẻ điện không tham gia thị tr°ßng bán buôn điện NP Nord Pool/ Sàn giao dịch nng l°āng Bắc Âu NSW Bang New South Wales NVE Căc Nng l°āng và Tài nguyên n°ớc OEM Thị tr°ßng điện má PBP Price Based Pool/ Chào giá theo giá sàn Pc Giá hāp đßng mua bán điện Thị tr°ßng ho¿t đáng m¿nh, án định và tng tr°áng tốt là các PJM thị tr°ßng t¿i Mỹ PPA Hāp đßng mua bán điện PSO Công ty vận hành hệ thống điện PVGC Công ty khí Việt Nam Qc S¿n l°āng hāp đßng QĐ Quyết định QHĐ VII ĐC Quy ho¿ch điện VII điều chỉnh QHĐ VIII Quy ho¿ch điện VIII QLD Bang Queensland cąa Úc QLKT Qu¿n lý kinh tế QLNN Qu¿n lý nhà n°ớc Kho¿n thanh toán cho phÃn s¿n l°āng đ°āc thanh toán theo Rsmp giá điện nng thị tr°ßng SC Công ty bán lẻ SCADA Giám sát điều khiển và thu thập số liệu SGX Sàn Chứng khoán Singapore ix SMHP Nhà máy thąy điện chiến l°āc đa măc tiêu SMO Đ¡n vị vận hành hệ thống điện và thị tr°ßng điện SMP Giá biên hệ thống SPC State Power Corporation/ Táng công ty Điện lực Nhà n°ớc TCTĐL Táng công ty điện lực TĐTN Thuỷ điện tích nng TNHH MTV Trách nhiệm hữu h¿n mát thành viên TOU Biểu giá điện cąa Úc TSO Vận hành hệ thống điện truyền t¿i TT Thông t° TTCK Thị tr°ßng c¿nh tranh TTĐ Thị tr°ßng điện TWBP Two-Way Bidding Pool/ Chào gia hai chiều Uniform Singapore Energy Price/ Giá nng l°āng thống nhÁt USEP cąa Singapore VAT Thuế giá trị gia tng VCGM Thị tr°ßng phát điện c¿nh tranh Việt Nam VIC Bang Victoria VREM Thị tr°ßng bán lẻ điện c¿nh tranh VWEM Thị tr°ßng bán buôn điện c¿nh tranh Việt Nam WEM Thị tr°ßng bán buôn điện Australia x DANH MĀC CÁC BÀNG B¿ng 0.1: Các chỉ tiêu c¡ b¿n đánh giá sự phát triển cąa thị tr°ßng .2: Quy mô và c¡ cÁu mẫu kh¿o sát .1 So sánh 2 thị tr°ßng theo chi phí và theo giá .2: Phân lo¿i chỉ số TTĐ .3: Các chỉ số đ°āc các bên quan tâm.4: Các ph°¡ng án lựa chọn mua điện cąa khách hàng Singapore .1: C¡ cÁu ngußn theo lo¿i hình tham gia TTĐ .2: Nhu cÃu phă t¿i điện t¿i Việt Nam giai đo¿n 2012-2022 .3: Phă t¿i hệ thống điện quốc gia giai đo¿n 2012-2023 .4: Ngußn mới trên 30MW vào vận hành giai đo¿n 2012 - 2022 .5: Thống kê công suÁt đặt ngußn NLTT giai đo¿n 2012 3 2022 .6: Các chỉ sá đ°āc các bên quan tâm.