Luận án tiến sĩ: Nghiên cứu phát triển thị trường bảo hiểm phi nhân thọ ở tỉnh Vĩnh Phúc

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC MỎ - ĐỊA CHẤT NGUYỄN THỊ THU THUỶ NGHIÊN CỨU PHÁT TRIỂN THỊ TRƢỜNG BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ TỈNH VĨNH PHÚC LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI - 2017 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC MỎ - ĐỊA CHẤT NGUYỄN THỊ THU THUỶ NGHIÊN CỨU PHÁT TRIỂN THỊ TRƢỜNG BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ TỈNH VĨNH PHÚC NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ MÃ SỐ: 62.10 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. Nguyễn Đức Thành HÀ NỘI - 2017 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan, bản luận án là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nghiên cứu nêu trong luận án là trung thực và chƣa từng đƣợc công bố trong bất cứ công trình nào khác. Hà Nội, ngày……tháng……năm 2017 Tác giả Nguyễn Thị Thu Thuỷ ii LỜI CẢM ƠN Luận án đƣợc nghiên cứu sinh (NCS) hoàn thành tại Khoa Kinh tế & Quản trị Kinh doanh - Trƣờng Đại học Mỏ-Địa chất, dƣới sự hƣớng dẫn tận tình, sự ủng hộ và động viên quý báu của PGS.Nguyễn Đức Thành.

Qua đây, NCS xin đƣợc bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.Nguyễn Đức Thành. Nhân dịp này, NCS xin đƣợc cảm ơn Ban Giám hiệu trƣờng Đại học Mỏ - Địa chất, Phòng Đào tạo sau Đại học, các nhà khoa học, cán bộ, giảng viên của khoa Kinh tế & Quản trị Kinh doanh, các nhà khoa học trong và ngoài trƣờng Đại học Mỏ - Địa chất, Ban Giám đốc và lãnh đạo phòng Kế toán, các phòng nghiệp vụ của các Công ty Bảo hiểm trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc, đã giúp đỡ tận tình NCS trong việc cung cấp số liệu và góp ý kiến quý báu giúp NCS hoàn thành luận án này. Luận án là kết quả nghiên cứu nghiêm túc và tâm huyết của NCS, nhƣng do trình độ nghiên cứu còn hạn chế nên không thể tránh khỏi những khiếm khuyết nhất định. NCS mong muốn tiếp tục nhận đƣợc những góp ý từ quý Thầy Cô, các nhà khoa học, các doanh nghiệp và các bạn.

Một lần nữa NCS xin trân trọng cảm ơn! iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. iii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. vii DANH MỤC BẢNG BIỂU. viii DANH MỤC HÌNH VẼ .1 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN VÀ ĐỊNH HƢỚNG NGHIÊN CỨU.

Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến quan niệm phát triển và thị trƣờng bảo hiểm phi nhân thọ. Các công trình nghiên cứu về quan niệm phát triển. Các công trình nghiên cứu về hoạt động kinh doanh bảo hiểm phi nhân thọ. Các công trình nghiên cứu về thị trƣờng bảo hiểm phi nhân thọ.

Một số nhận xét từ tổng quan nghiên cứu. Khoảng trống nghiên cứu. Định hƣớng nghiên cứu. Định hƣớng nghiên cứu về phát triển thị trƣờng BHPNT địa phƣơng.

Quy trình nghiên cứu của luận án .18 KẾT LUẬN CHƢƠNG 1 .20 CHƢƠNG 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN THỊ TRƢỜNG BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ ĐỊA PHƢƠNG. Lý luận về thị trƣờng bảo hiểm phi nhân thọ .1 Khái niệm thị trƣờng bảo hiểm phi nhân thọ. Các thành tố cơ bản của thị trƣờng bảo hiểm phi nhân thọ. Đặc điểm của thị trƣờng bảo hiểm phi nhân thọ.

Phân loại thị trƣờng bảo hiểm phi nhân thọ. Lý luận về phát triển thị trƣờng bảo hiểm phi nhân thọ địa phƣơng. Khái niệm về phát triển TTBHPNT địa phƣơng. Các hình thức phát triển thị trƣờng.

Sự cần thiết phải phát triển thị trƣờng BHPNT địa phƣơng. Mục tiêu phát triển thị trƣờng BHPNT địa phƣơng. Tiêu chí cơ bản đánh giá sự phát triển của thị trƣờng bảo hiểm phi nhân thọ địa phƣơng. Các nhân tố ảnh hƣởng đến sự phát triển của thị trƣờng bảo hiểm phi nhân thọ địa phƣơng.

Nhóm nhân tố thuộc môi trƣờng tổng quát: Bao gồm các nhân tố mang tính chất vĩ mô, ảnh hƣởng đến các nhân tố thuộc môi trƣờng tác nghiệp và môi trƣờng vi mô. Nhóm nhân tố thuộc môi trƣờng tác nghiệp: Bao gồm các nhân tố thuộc về môi trƣờng ngành bảo hiểm, có ý nghĩa định hƣớng sự cạnh tranh trong ngành. Nhóm nhân tố vi mô .49 KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 .51 CHƢƠNG 3 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN THỊ TRƢỜNG BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ TỈNH VĨNH PHÚC GIAI ĐOẠN 2011 - 2015. Khái quát về thị trƣờng bảo hiểm phi nhân thọ tỉnh Vĩnh Phúc.

Thị trƣờng BHPNT Việt Nam. Thị trƣờng bảo hiểm phi nhân thọ tỉnh Vĩnh Phúc. Đặc trƣng của thị trƣờng BH phi nhân thọ tỉnh Vĩnh Phúc. Thực trạng phát triển của thị trƣờng BHPNT tỉnh Vĩnh Phúc.

Trên góc độ kinh tế. Trên góc độ môi trƣờng. Phân tích ảnh hƣởng của các nhân tố đến sự phát triển của thị trƣờng BHPNT tỉnh Vĩnh Phúc. Các nhân tố thuộc môi trƣờng tổng quát.

Các nhân tố thuộc môi trƣờng tác nghiệp. Các nhân tố thuộc môi trƣờng vi mô. Đánh giá mức độ ảnh hƣởng của các nhân tố đến sự phát triển thị trƣờng BHPNT tỉnh Vĩnh phúc qua điều tra, khảo sát. Đánh giá thực trạng phát triển thị trƣờng BHPNT tỉnh Vĩnh Phúc.

Một số kết quả đạt đƣợc. Một số hạn chế. Nguyên nhân của những hạn chế trên. 101 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3.

103 CHƢƠNG 4 ĐỊNH HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THỊ TRƢỜNG BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ TỈNH VĨNH PHÚC. Mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Vĩnh Phúc và thị trƣờng bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam đến năm 2020, dự báo đến năm 2030. Mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Vĩnh Phúc. Mục tiêu phát triển thị trƣờng BHPNT Việt Nam.

Cơ hội và thách thức đối với sự phát triển thị trƣờng BHPNT tỉnh Vĩnh Phúc. Cơ hội đối với sự phát triển thị trƣờng BHPNT tỉnh Vĩnh Phúc. Thách thức đối với sự phát triển bền vững thị trƣờng BHPNT. Định hƣớng phát triển thị trƣờng bảo hiểm phi nhân thọ tỉnh Vĩnh Phúc.

Phát triển thị trƣờng BHPNT tỉnh Vĩnh Phúc phù hợp với mục tiêu phát triển thị trƣờng BHPNT Việt Nam. Phát triển thị trƣờng BHPNT phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế, xã hội, chính trị của tỉnh. Phát triển thị trƣờng gắn với phát triển bền vững. Phát triển thị trƣờng theo hƣớng chuyên môn hoá, chuyên nghiệp hoá.

Phát triển thị trƣờng theo hƣớng trọng tâm, trọng điểm, phát huy lợi thế của tỉnh. Giải pháp phát triển thị trƣờng BHPNT tỉnh Vĩnh Phúc. Nhóm giải pháp tăng cƣờng sự ảnh hƣởng tích cực của các yếu tố đến sự phát triển của thị trƣờng BHPNT tỉnh Vĩnh Phúc. Nhóm giải pháp hạn chế sự ảnh hƣởng tiêu cực của các yếu tố đến sự phát triển thị trƣờng BHPNT.

Một số giải pháp quản lý khác nhằm phát triển bền vững thị TTBHPNT tỉnh Vĩnh Phúc. Điều kiện thực hiện giải pháp. 143 KẾT LUẬN CHƢƠNG 4. 146 KẾT LUẬN CHUNG.

147 DANH MỤC CÁC BÀI BÁO, CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC vii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ BH Bảo hiểm BHTM Bảo hiểm thƣơng mại BHNT Bảo hiểm nhân thọ BHPNT Bảo hiểm phi nhân thọ BHTNDS Bảo hiểm trách nhiệm dân sự DN Doanh nghiệp DNBH Doanh nghiệp bảo hiểm DNBHPNT Doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ GDP Tổng sản phẩm quốc nội GRDP Tổng sản phẩm quốc nội của địa phƣơng GTGT Giá trị gia tăng KQHĐ Kết quả hoạt động KQKD Kết quả kinh doanh KT - XH Kinh tế xã hội MT Môi trƣờng NSNN Ngân sách Nhà nƣớc TTBHPNT Thị trƣờng bảo hiểm phi nhân thọ TNDN Thu nhập doanh nghiệp TNDS Trách nhiệm dân sự viii DANH MỤC BẢNG BIỂU TT Tên bảng Trang Bảng 2. Tổng hợp hệ thống một số tiêu chí cơ bản đánh giá sự phát triển thị trƣờng BHPNT địa phƣơng. Doanh thu phí bảo hiểm thị trƣờng BHPNT Vĩnh Phúc và Việt Nam giai đoạn 2011 - 2015. Bảng phân tích lợi nhuận trên thị trƣởng BHPNT tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2011 - 2015.

Tỷ lệ đóng góp của doanh thu phí vào GRDP theo giá hiện hành của thị trƣờng BHPNT tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2011 - 2015. Số tiền nộp ngân sách tỉnh của các DNBHPNT trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2011 -2015. Số lƣợng đại lý BHPNT tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2011-2015. Tổng sản phẩm (GRDP) tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2011 - 2015.

Tỷ lệ cơ cấu ngành tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2011 - 2015. Giá trị sản xuất công nghiệp tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2011 - 2015. Thu Ngân sách tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2011 - 2015. GRDP bình quân đầu ngƣời tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2011 - 2015.

Số lƣợng các doanh nghiệp BHPNT trên thị trƣờng BHPNT. Tỷ lệ phí bảo hiểm khai thác nhờ yếu tố bảo hiểm nội ngành tại một số công ty BH trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc năm 2015. Kết quả đánh giá độ tin cậy Cronbach‟s Alpha. Bảng mô tả thống kê (Descriptive Statistics).

Bảng hệ số hồi quy (Coefficientsa). Phân tích phƣơng sai (ANOVAa). Tóm tắt hệ số hồi quy (Model Summary). Mức độ ảnh hƣởng của các nhân tố tới sự phát triển thị trƣờng BHPNT tỉnh Vĩnh Phúc.

Một số chỉ tiêu kinh tế vĩ mô tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2006 - 2015. Bảng mô tả thống kê. Hệ số hồi quy. Phân tích phƣơng sai ANOVA.

Tóm tắt mô hình. Bảng dự báo doanh thu trên thị trƣờng BHPNT tỉnh Vĩnh Phúc. Khai thác sản phẩm bảo hiểm phi nhân thọ toàn thị trƣờng tỉnh Vĩnh Phúc năm 2015. Số lƣợng sản phẩm bảo hiểm trên thị trƣờng BHPNT Vĩnh Phúc.

113 x DANH MỤC HÌNH VẼ TT Tên hình Trang Hình 1. Quy trình nghiên cứu của luận án. Các loại bảo hiểm phi nhân thọ. Doanh thu và tỷ lệ tăng doanh thu phí BH trên thị trƣờng BHPNT tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2011-2015.

Tốc độ tăng trƣởng doanh thu trên thị trƣờng BHPNT Việt Nam và tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2011-2015. Lợi nhuận trƣớc thuế và tốc độ tăng trên thị trƣờng BHPNT tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2011 - 2015. Số tiền bồi thƣờng và tỷ lệ bồi thƣờng trên doanh thu phí trên thị trƣờng BHPNT tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2011-2016. Tốc độ tăng trƣờng doanh thu và lợi nhuận trên thị trƣờng BHPNT tỉnh Vĩnh Phúc.

Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu Thị trƣờng bảo hiểm phi nhân thọ ngày càng đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển của một quốc gia nói chung, của từng địa phƣơng tại mỗi quốc gia nói riêng.