Luận án tiến sĩ về nâng cao hiệu quả kinh tế cây trồng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM MAI TRỌNG THIÊN NGHIÊN CỨU GIẢI PHÁP KỸ THUẬT NÂNG CAO HIỆU QUẢ KINH TẾ CỦA MỘT SỐ CÔNG THỨC LUÂN CANH CHỦ YẾU GÓP PHẦN CHUYỂN ĐỔI CƠ CẤU CÂY TRỒNG TẠI TỈNH THANH HÓA LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP HÀ NỘI BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM MAI TRỌNG THIÊN NGHIÊN CỨU GIẢI PHÁP KỸ THUẬT NÂNG CAO HIỆU QUẢ KINH TẾ CỦA MỘT SỐ CÔNG THỨC LUÂN CANH CHỦ YẾU GÓP PHẦN CHUYỂN ĐỔI CƠ CẤU CÂY TRỒNG TẠI TỈNH THANH HÓA Chuyên ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 9620110 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP Người hướng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Huy Hoàng 2. Phạm Văn Dân HÀ NỘI i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình khoa học nào khác. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án này đều được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày tháng năm Tác giả luận án Mai Trọng Thiên ii LỜI CẢM ƠN Nghiên cứu sinh xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và kính trọng tới tập thể giáo viên hướng dẫn: PGS. Nguyễn Huy Hoàng và TS. Phạm Văn Dân là những người thầy hướng dẫn khoa học đã tận tình giúp đỡ, động viên, dìu dắt Nghiên cứu sinh trong suốt quá trình thực hiện đề tài nghiên cứu và hoàn thành luận án này. Nghiên cứu sinh xin chân thành cảm ơn Lãnh đạo Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam, Ban Thông tin và Đào tạo - Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam, các Thầy, Cô giáo đã nhiệt tình giảng dạy, tạo điều kiện giúp đỡ Nghiên cứu sinh trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án.

Nghiên cứu sinh cũng xin bày tỏ lời cảm ơn đến lãnh đạo và các công chức, viên chức thuộc Trung Tâm Chuyển giao công nghệ và Khuyến nông, Tập thể cán bộ phòng Tư vấn, Chuyển giao công nghệ và Khuyến nông, Văn phòng trung tâm Chuyển giao công nghệ và khuyến nông đã tạo điều kiện về mọi mặt cho Nghiên cứu sinh trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Xin chân thành cảm ơn lãnh đạo và bà con nhân dân các địa phương đã hỗ trợ triển khai, tạo điều kiện về đất đai, nhân lực để Nghiên cứu sinh thực hiện các nội dung đảm bảo đúng yêu cầu của luận án. Xin chân thành các nhà khoa học và bạn bè đã giúp đỡ, tạo điều kiện, động viên và có nhiều ý kiến đóng góp cho việc thực hiện đề tài nghiên cứu và hoàn thành luận án. Sau cùng xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với gia đình, người thân, đồng nghiệp và bạn bè đã luôn động viên khích lệ, tạo điều kiện về thời gian, công sức và kinh tế để tôi hoàn thành công trình nghiên cứu này.

Hà Nội, ngày tháng năm Tác giả luận án Mai Trọng Thiên iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.ii MỤC LỤC.iii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT.vi DANH MỤC CÁC BẢNG.vii DANH MỤC HÌNH.xi MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài 1 2. Mục đích và yêu cầu của đề tài 3 3. Ý nghĩa khoa học của đề tài 3 4.

Phạm vi và giới hạn của đề tài 4 5. Những đóng góp mới của luận án4 Chương 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI. Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu 5 1.

Một số khái niệm chung 5 1. Những yếu tố chi phối hiệu quả kinh tế của cơ cấu cây trồng 7 1. Cơ sở thực tiễn của đề tài 17 1. Tình hình nghiên cứu cơ cấu cây trồng ở ngoài nước 17 1.

Tình hình nghiên cứu cơ cấu cây trồng ở trong nước 20 1. Một số nghiên cứu về chuyển đổi cơ cấu giống cây trồng tại Thanh Hóa 25 1. Một số định hướng định hướng chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa 26 1. Tình hình nghiên cứu về cây lúa 27 1.

Tình hình nghiên cứu về cây lạc 35 1. Một số nhận xét rút ra từ tổng quan 38 Chương 2. VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Vật liệu nghiên cứu 40 2.

Giống lúa chất lượng 40 2. Giống lạc chất lượng 41 2. Các loại phân bón và vật tư 42 iv 2. Nội dung nghiên cứu 43 2.

Nghiên cứu điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội và hiện trạng chuyển đổi cơ cấu cây trồng tại vùng đồng bằng tỉnh Thanh Hóa 43 2. Nghiên cứu tuyển chọn một số giống cây trồng chính (lúa, lạc) để bố trí trong các công thức luân canh cây trồng chủ yếu (hợp lý) vùng đồng bằng tỉnh Thanh Hóa 43 2. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật trồng trọt chính đối với giống cây trồng tuyển chọn được 43 2. Nội dung 4: Nghiên cứu xác định hiệu quả kinh tế của các công thức luân canh cây trồng chủ yếu (hợp lý) vùng đồng bằng tỉnh Thanh Hóa 43 2.

Nội dung 5: Xây dựng mô hình áp dụng các biện pháp kỹ thuật thích hợp đối với giống cây trồng tuyển chọn trong các công thức luân canh cây trồng chủ yếu (hợp lý) vùng đồng bằng tỉnh Thanh Hóa 43 2. Phương pháp nghiên cứu 43 2. Phương pháp điều tra 43 2. Phương pháp thí nghiệm đồng ruộng 44 2.

Thử nghiệm các công thức luân canh cây trồng lựa chọn 50 2. Phương pháp xây dựng mô hình 51 2. Phương pháp phân tích trong phòng thí nghiệm 52 2. Phương pháp theo dõi 52 2.

Phương pháp phân tích hiệu quả kinh tế 53 2. Phương pháp xử lý số liệu 53 2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu 55 2. Địa điểm nghiên cứu 55 2.

Thời gian nghiên cứu 55 Chương 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội và hiện trạng chuyển đổi cơ cấu cây trồng tại vùng đồng bằng tỉnh Thanh Hóa 56 3. Điều kiện tự nhiên của tỉnh Thanh Hóa 56 3.

Hiện trạng chuyển đổi cơ cấu cây trồng tại tỉnh Thanh Hóa 59 3. Thực trạng chuyển đổi cơ cấu cây trồng ở một số huyện vùng đồng bằng của tỉnh Thanh Hóa 64 v 3. Kết quả nghiên cứu, tuyển chọn một số giống cây trồng mới phù hợp với vùng đồng bằng của tỉnh Thanh Hóa 70 3. Kết quả nghiên cứu tuyển chọn giống lúa chất lượng 70 3.

Kết quả nghiên cứu tuyển chọn giống lạc 84 3. Kết quả xác định một số biện pháp kỹ thuật canh tác cho các giống cây trồng mới đươc tuyển chọn 94 3. Kết quả xác định một số biện pháp kỹ thuật canh tác đối với giống lúa VAAS16 94 3. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ và phân bón NPK Tiến Nông đến giống lạc CNC1 trong vụ Xuân và vụ Thu Đông trên đất màu ven sông huyện Thọ Xuân 106 3.

Kết quả nghiên cứu xác định hiệu quả kinh tế của các công thức luân canh cây hợp lý vùng đồng bằng tỉnh Thanh Hóa 115 3. Nghiên cứu xác định công thức luân canh cây trồng trên chân đất lúa có tưới tại huyện Yên Định 115 3. Công thức luân canh ngô ngọt Sugar75 (vụ Hè) - Ngô sinh khối (vụ Đông) - Lạc (vụ Xuân) trên chân đất màu ven sông huyện Thọ Xuân (Công thức 3) 119 3. Kết quả xây dựng mô hình trình diễn các công thức luân canh cây trồng hợp lý tại vùng đồng bằng tỉnh Thanh Hóa 122 3.

Mô hình luân canh cây trồng trên chân đất lúa có tưới tại huyện Yên Định 122 3. Mô hình luân canh cây trồng trên chân đất màu ven sông huyện Thọ Xuân năm 2020 - 2021 126 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ.129 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.132 TÀI LIỆU THAM KHẢO.P1 vi DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Viết tắt Diễn giải Bộ NN & PTNT Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn NN & PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn BĐKH Biến đổi khí hậu BVTV Bảo vệ thực vật CCCTr Cơ cấu cây trồng HSTNN Hệ sinh thái nông nghiệp GTSX Giá trị sản xuất HTCTr Hệ thống cây trồng HĐND Hội đồng nhân dân HTNN Hệ thống nông nghiệp NNHH Nông nghiệp hàng hoá NSTT Năng suất thực thu NSLT Năng suất lý thuyết FAO Food and Agricultural Organization (Tổ chức Nông Lương Liên hợp quốc) KIP Nhóm những người am hiểu sự việc KTTĐ Kinh tế trọng điểm SXHH Sản xuất hàng hoá TP Thành phố IRRI International Rice Research Institute (Viện Nghiên cứu lúa Quốc tế) MBCR Tỷ suất chi phí lợi nhuận cận biên QCVN Quy chuẩn Việt Nam TGST Thời gian sinh trưởng UBND Ủy ban nhân dân UNESCO United Nation Educational, Scientific and cultural Organization)- Tổ chức liên hiệp quốc về giáo dục, khoa học và văn hóa CCLAI Cơ cấu lãi CCSDĐ Cơ cấu sử dụng đất vii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2. Danh sách các giống lúa chất lượng được đưa vào nghiên cứu. Danh sách các giống lạc chất lượng được đưa vào nghiên cứu.

Chuyển đổi cây trồng theo nhóm cây của tỉnh Thanh Hóa đến năm 201759 Bảng 3. Diện tích sản lượng và giá trị cây vụ Đông qua các năm. Hiệu quả kinh tế của các công thức luân canh cây trồng trên chân đất lúa có tưới của huyện Yên Định, năm 2017. Hiệu quả kinh tế của các công thức luân canh cây trồng trên chân đất màu ven sông tại huyện Thọ Xuân, năm 2017.

Hiệu quả kinh tế của các công thức luân canh cây trồng tại huyện Thiệu Hóa, năm 2017. Một số đặc điểm nông sinh học của các giống lúa chất lượng thí nghiệm tại huyện Yên Định và huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa trong vụ Mùa 2018, vụ Xuân 2019 và vụ Mùa 2019. Tình hình sâu bệnh hại chính và khả năng chống đổ của các giống lúa chất lượng thí nghiệm tại huyện Yên Định và huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa trong vụ Mùa 2018, vụ Xuân 2019 và vụ Mùa 2019. Một số yếu tố cấu thành năng suất của các giống lúa chất lượng thí nghiệm tại huyện Yên Định và huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa trong vụ Mùa 2018, vụ Xuân 2019 và vụ Mùa 2019.

Năng suất thực thu của các giống lúa chất lượng thí nghiệm tại huyện Yên Định và huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa trong vụ Mùa 2018, vụ Xuân 2019 và vụ Mùa 2019. Ước lượng năng suất của các giống lúa thí nghiệm theo hồi quy với chỉ số môi trường trong các vụ tại các tiểu vùng sinh thái vùng Đồng bằng tỉnh Thanh Hoá. Tóm tắt các tham số để lựa chọn giống lúa ổn định về năng suất cho vùng đồng bằng tỉnh Thanh Hóa.