Luận án Tiến sĩ: Chọn tạo giống dâu mới thích hợp cho Lâm Đồng - Lê Quang Tú

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM LÊ QUANG TÚ NGHIÊN CỨU CHỌN TẠO GIỐNG DÂU MỚI THÍCH HỢP CHO LÂM ĐỒNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP HÀ NỘI - 2018 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM --------------------------------- LÊ QUANG TÚ NGHIÊN CỨU CHỌN TẠO GIỐNG DÂU MỚI THÍCH HỢP CHO LÂM ĐỒNG Chuyên ngành: Di truyền và chọn giống cây trồng Mã số : 9.11 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP Người hướng dẫn khoa học: 1. Phạm Xuân Liêm HÀ NỘI - 2018 i LỜI CẢM ƠN Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi luôn nhận được sự ủng hộ và giúp đỡ của các cơ quan, thầy cô, bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến thầy PGS. Hà Văn Phúc, thầy TS.

Phạm Xuân Liêm đã tận tình giúp đỡ, động viên trong lúc khó khăn, truyền đạt những kiến thức, những kinh nghiệm quí báu trong quá trình tôi làm đề tài và học tập. Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Ban Lãnh đạo Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam, Ban Lãnh đạo và tập thể cán bộ Ban Đào tạo sau đại học đã nhiệt tình giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi trong thời gian tôi học tập. Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban lãnh đạo Trung tâm Nghiên cứu thực nghiệm Nông lâm nghiệp Lâm Đồng, Trung tâm Nghiên cứu dâu tằm tơ Trung ương, tập thể cán bộ Bộ môn cây dâu, TS. Lê Qúy Tùy cùng toàn thể cán bộ, công nhân viên của 2 Trung tâm đã tận tình giúp đỡ tôi trong thời gian qua.

Tôi xin chân thành cảm ơn quý thầy, quý cô đã đọc, nhận xét và đưa ra những ý kiến đóng góp quí báu cho luận án. Qua đây tôi cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành đến gia đình, người thân, anh em, bạn bè và đồng nghiệp,… là những người luôn động viên tinh thần và tạo điều kiện giúp tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu, công tác và thực hiện tốt Luận án này. Hà Nội, ngày 05 tháng 4 năm 2018 Tác giả Lê Quang Tú ii LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi dưới sự chỉ dẫn của các thầy hướng dẫn và sự giúp đỡ của đồng nghiệp. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, các thông tin trích dẫn đều được ghi rõ nguồn gốc.

Các nội dung thí nghiệm được thực hiện nghiêm túc, bài bản, khoa học và bố trí chính quy trên các địa bàn của tỉnh Lâm Đồng. Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm về những số liệu đã công bố trong luận án. Người cam đoan Lê Quang Tú iii MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN. i LỜI CAM ĐOAN.

ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC VIẾT TẮT. viii DANH MỤC BẢNG BIỂU. ix DANH MỤC HÌNH ẢNH ……………………………………………………… xi MỞ ĐẦU.

TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU. Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể.

Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI. Ý nghiã khoa ho ̣c. Ý nghiã thực tiễn. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VỊ NGHIÊN CỨU.

Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA ĐỀ TÀI. TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC.

CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI. PHÂN BỐ, PHÂN LOẠI VÀ YÊU CẦU SINH THÁI CÂY DÂU. Phân bố và phân loại cây dâu. Yêu cầu sinh thái của cây dâu.

Nước và độ ẩm không khí. NHỮNG NGHIÊN CỨU TRÊN THẾ GIỚI LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI. Những nghiên cứu về giống dâu. Chọn lọc từ các giống dâu địa phương.

Tạo giống bằng phương pháp lai hữu tính. Tạo giống bằng phương pháp gây đột biến. Những nghiên cứu chính về kỹ thuật canh tác dâu. Nghiên cứu về mật độ trồng dâu.

Nghiên cứu về biện pháp kỹ thuật bón phân cho cây dâu. NHỮNG NGHIÊN CỨU TẠI VIỆT NAM. Những nghiên cứu về giống dâu. Chọn lọc giống dâu tốt từ các giống dâu địa phương.

Nhập nội giống dâu. Tạo giống dâu bằng phương pháp gây đột biến. Tạo giống dâu bằng phương pháp lai hữu tính. Những nghiên cứu chính về kỹ thuật canh tác dâu.

Về phân khoáng. Tóm tắt một số vấn đề đã, đang được giải quyết và còn tồn tại, hạn chế từ các nghiên cứu trong nước. Những vấn đề đã, đang được đề cập và giải quyết. Những vấn đề tồn tại, hạn chế chưa đề cập và giải quyết.

VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .VẬT LIỆU NGHIÊN CỨU. Vật tư các loại phục vụ thí nghiệm kỹ thuật canh tác. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU. Điều tra thực trạng sản xuất dâu tằm tơ tại Lâm Đồng.

Đánh giá vật liệu khởi đầu trong tập đoàn giống dâu tại Lâm Đồng. Lai tạo, đánh giá và tuyển chọn các tổ hợp lai mới. Khảo nghiệm cơ bản và khảo nghiệm sản xuất các giống dâu mới ở Lâm Đồng. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật canh tác cho giống dâu mới tại Lâm Đồng.

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Phương pháp điều tra thực trạng sản xuất dâu tằm tơ tại Lâm Đồng. Phương pháp bố trí thí nghiệm đồng ruộng. Đánh giá vật liệu khởi đầu trong tập đoàn giống dâu ở Lâm Đồng.

Lai tạo, đánh giá và tuyển chọn các tổ hợp lai mới. Khảo nghiệm cơ bản và khảo nghiệm sản xuất các giống dâu mới tại Lâm Đồng. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật canh tác cho giống dâu mới tại Lâm Đồng. Phương pháp thí nghiệm trong phòng.

Phương pháp phân tích sinh hóa. Phương pháp đánh giá chất lượng lá thông qua nuôi tằm. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi. Đối với các thí nghiệm đồng ruộng.

Đối với thí nghiệm trong phòng. Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Phương pháp xử lý số liệu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN.

KẾT QUẢ ĐIỀU TRA THỰC TRẠNG SẢN XUẤT DÂU TẰM TƠ TẠI TỈNH LÂM ĐỒNG. Điều tra điều kiện tự nhiên, kinh tế và xã hội tác động đến sản xuất dâu tằm tơ của tỉnh Lâm Đồng. Vị trí địa lý. Khí hậu, thời tiết.

Điều kiện đất đai. Điều kiện kinh tế xã hội. Tình hình sản xuất dâu tằm tơ, hiện trạng sử dụng giống dâu và biện pháp kỹ thuật canh tác cây dâu tại tỉnh Lâm Đồng. Tình hình sản xuất dâu tằm tơ tại Lâm Đồng.

Hiện trạng sử dụng giống dâu và biện pháp kỹ thuật canh tác cây dâu tại tỉnh Lâm Đồng. Tình hình áp dụng về khoa học kỹ thuật dâu tằm tơ. KẾT QUẢ ĐÁNH GIÁ VẬT LIỆU KHỞI ĐẦU TRONG TẬP ĐOÀN GIỐNG DÂU TẠI LÂM ĐỒNG. Những đặc trưng hình thái cơ bản của các giống làm vật liệu khởi đầu.

Những đặc điểm nông sinh học của các giống làm vật liệu khởi đầu. Đặc tính nảy mầm. Khả năng sinh trưởng phát triển. Các yếu tố cấu thành năng suất và NS lá của các vật liệu khởi đầu.

Khả năng chống chịu sâu bệnh hại. Đặc tính ra hoa quả. KẾT QUẢ LAI TẠO, ĐÁNH GIÁ VÀ TUYỂN CHỌN CÁC TỔ HỢP LAI MỚI. Kết quả tạo tổ hợp lai mới.

Kết quả chọn lọc tổ hợp lai. Kết quả so sánh một số tổ hợp lai có triển vọng. Đặc tính nảy mầm. Khả năng sinh trưởng phát triển.

Các yếu tố cấu thành năng suất lá và năng suất lá. Kiểm tra chất lượng lá dâu thông qua nuôi tằm. Mức độ nhiễm bệnh hại chủ yếu. KẾT QUẢ KHẢO NGHIỆM CƠ BẢN VÀ KHẢO NGHIỆM SẢN XUẤT MỘT SỐ GIỐNG DÂU MỚI TẠI LÂM ĐỒNG.

Kết quả khảo nghiệm cơ bản một số giống dâu mới. Đặc trưng hình thái cơ bản của các giống dâu mới. Đặc tính nảy mầm của các giống dâu mới. Sinh trưởng phát triển của các giống dâu mới.

Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất lá dâu của các giống mới92 3. Đánh giá chất lượng lá của các giống dâu mới. Khả năng chống chịu sâu bệnh của các giống dâu mới. Khảo nghiệm sản xuất các giống dâu mới chọn tạo tại Lâm Đồng.

Đặc tính nảy mầm. Chỉ tiêu sinh trưởng phát triển. Một số chỉ tiêu cấu thành năng suất và năng suất lá. Đánh giá độ tính ổn định năng suất lá của các giống dâu mới.

Kiểm tra chất lượng lá dâu thông qua nuôi tằm. Khả năng chống chịu sâu bệnh. NGHIÊN CỨU MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT CANH TÁC CHO GIỐNG DÂU MỚI TẠI LÂM ĐỒNG. Kết quả nghiên cứu về mật độ trồng thích hợp tại Lâm Đồng.

Ảnh hưởng của mật độ trồng đến sinh trưởng của cây. Ảnh hưởng của mật độ trồng đến một số chỉ tiêu cấu thành năng suất và năng suất lá. Ảnh hưởng của mật độ trồng đến chất lượng lá. Khả năng chống chịu sâu bệnh ở mật độ trồng khác nhau.

Kết quả nghiên cứu về liều lượng phân vô cơ thích hợp. Ảnh hưởng của liều lượng phân vô cơ đến sinh trưởng phát triển. Ảnh hưởng của liều lượng phân vô cơ đến năng suất lá. Ảnh hưởng của liều lượng phân vô cơ đến chất lượng lá dâu.

Ảnh hưởng của phân vô cơ đến khả năng chống chịu sâu bệnh .123 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ .125 TÀI LIỆU THAM KHẢO .126 viii DANH MỤC VIẾT TẮT TT Viết tắt Nghĩa tiếng việt 1 TN Thí nghiệm 2 LN Lần nhắc 3 KHKT Khoa học kỹ thuật 4 TCN Tiêu chuẩn ngành 5 TB Trung bình 6 TĐ Tốc độ 7 CD Chiều dài 8 đ/c Đối chứng 9 NS Năng suất 10 BQ Bình quân 11 CSB Chỉ số bệnh 12 TLB Tỷ lệ bệnh 13 CSSS Chỉ số so sánh 14 CT Công thức ix DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 1. Diện tích dâu Việt Nam 10 năm qua (ha). Sản lượng kén tằm Việt Nam 10 năm qua (tấn). Tên giống và nguồn gốc.

Kết quả điều tra về giống dâu và canh tác dâu tại Lâm Đồng. Một số đặc trưng hình thái cơ bản của các giống dâu. Đặc tính nảy mầm của các giống dâu. Khả năng sinh trưởng phát triển của các giống dâu.

Một số yếu tố cấu thành năng suất của các giống dâu. Năng suất lá của các giống dâu (kg/100m2). Mức độ nhiễm sâu bệnh hại của các giống dâu. Khả năng ra hoa quả của các giống dâu.

Sự kết hợp giữa các giống dâu bố mẹ tạo thành các tổ hợp lai .