Luận án Tiến sĩ Nguyễn Thế Hinh: Sâu bệnh, cỏ dại trồng xen Mạch môn tại Phú Thọ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM --------- NGUYỄN THẾ HINH NGHIÊN CỨU SÂU BỆNH, CỎ DẠI TRONG HỆ THỐNG TRỒNG XEN CÂY MẠCH MÔN (Ophiopogon japonicus Wall.) VỚI CÂY TRỒNG KHÁC TẠI PHÚ THỌ LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP HÀ NỘI - 2014 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM --------- NGUYỄN THẾ HINH NGHIÊN CỨU SÂU BỆNH, CỎ DẠI TRONG HỆ THỐNG TRỒNG XEN CÂY MẠCH MÔN (Ophiopogon japonicus Wall.) VỚI CÂY TRỒNG KHÁC TẠI PHÚ THỌ Chuyên nganh: Bảo vệ thực vật Mã sô: 62.12 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP Hướng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Đình Vinh HÀ NỘI - 2014 Scanned by CamScanner Scanned by CamScanner MỤC LỤC MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài 1 2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 3 3.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 3 4. Đối tượng phạm vi nghiên cứu 4 5. Những đóng góp mới của đề tài 5 CHƯƠNG I. CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ TỔNG QUAN TÀI LIỆU 6 1.

Cơ sở khoa học của đề tài 6 1. Tổng quan tài liệu trong và ngoài nước 8 1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới 8 1. Nghiên cứu về sử dụng cây mạch môn 8 1.

Nghiên cứu về sâu hại trên cây mạch môn và biện pháp 9 phòng trừ 1. Nghiên cứu về bệnh hại trên cây mạch môn và biện pháp 10 phòng trừ 1. Nghiên cứu về dịch hại trên cây chè, cây bưởi và hệ thống 18 trồng xen 1.2 Tình hình nghiên cứu trong nước 24 1. Nghiên cứu về sử dụng cây mạch môn 24 1.

Nghiên cứu về sâu bệnh hại trên cây mạch môn và biện pháp 26 phòng trừ 1. Nghiên cứu về dịch hại trên cây chè, cây bưởi và hệ thống 31 trồng xen 1. Điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng và sinh thái vùng thực hiện đề 35 tài nghiên cứu CHƯƠNG II. VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP 39 NGHIÊN CỨU 2.

Vật liệu nghiên cứu 39 2.Vật liệu nghiên cứu trong phòng thí nghiệm 39 2. Vật liệu nghiên cứu trên đồng ruộng 39 2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu 40 2. Nội dung nghiên cứu 40 2.

Phương pháp nghiên cứu 41 2. Phương pháp điều tra thu thập mẫu dịch hại 41 2. Xác định khu vực điều tra 41 2. Phương pháp điều tra sâu bệnh trên cây mạch môn 41 2.

Phương pháp điều tra sâu bệnh trên cây chè kiến thiết cơ bản 42 2. Phương pháp điều tra sâu bệnh trên cây bưởi 42 2. Phương pháp đánh giá ảnh hưởng của trồng xen cây mạch môn 43 đến mức độ gây hại của một số sâu bệnh quan trọng trên cây trồng chính 2. Đánh giá mức độ gây hại của sâu bệnh quan trọng trên cây 43 chè trồng thuần và cây chè trồng xen với cây mạch môn 2.

Đánh giá mức độ gây hại của sâu bệnh quan trọng trên cây 45 bưởi trồng thuần và cây bưởi trồng xen với cây mạch môn 2. Phương pháp nghiên cứu bệnh thối nõn cây mạch môn 46 2. Phương pháp phân lập bệnh thối nõn trên cây mạch môn 46 2.2 Phương pháp lây bệnh nhân tạo xác định tác nhân gây bệnh 47 2. Phương pháp xác định tác nhân gây bệnh thối nõn cây mạch 48 môn bằng ứng dụng công nghệ sinh học phân tử 2.

Phương pháp nghiên cứu một số đặc điểm sinh học, sinh thái 49 của tác nhân gây bệnh thối nõn cây mạch môn 2. Nghiên cứu các biện pháp phòng trừ bệnh thối nõn cây mạch 50 môn 2. Nghiên cứu cỏ dại và một số biện pháp quản lý cỏ dại trong hệ 52 thống trồng xen 2. Nghiên cứu thành phần và mức độ phổ biến của cỏ dại 52 2.

Đánh giá mức độ gây hại của cỏ dại 52 2. Nghiên cứu tác dụng ức chế cỏ dại của bột rễ cây mạch môn 53 2. Nghiên cứu tác dụng ức chế cỏ dại của tán lá cây mạch môn 53 2. Nghiên cứu ảnh hưởng của khoảng cách, mật độ trồng xen 53 cây mạch môn đến khối lượng cỏ dại 2.

Nghiên cứu ảnh hưởng của thời vụ trồng xen cây mạch môn 54 đến khối lượng cỏ dại 2. Đánh giá hiệu quả kinh tế và môi trường của hệ thống trồng xen 55 cây mạch môn trong vườn bưởi và vườn chè kiến thiết cơ bản tại Phú Thọ 2. Xử lý thống kê 56 CHƯƠNG III. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 57 3.

Nghiên cứu sâu bệnh trong hệ thống trồng xen cây mạch môn với 57 cây chè kiến thiết cơ bản 3. Thành phần và mức độ phổ biến của sâu bệnh trên cây mạch 57 môn 3. Thành phần và mức độ phổ biến của sâu bệnh trên cây chè kiến 60 thiết cơ bản 3. So sánh thành phần sâu bệnh trên cây chè và cây mạch môn tại 62 Phú Thọ 3.

Đánh giá mức độ gây hại của sâu bệnh trên cây chè trồng thuần 63 và cây chè trồng xen với cây mạch môn tại Phú Thọ 3. Nghiên cứu sâu bệnh trong hệ thống trồng xen cây mạch môn với 77 cây bưởi 3. Thành phần và mức độ phổ biến của sâu bệnh trên cây mạch môn 77 3. Thành phần và mức độ phổ biến của sâu bệnh trên cây bưởi 79 3.

So sánh thành phần sâu bệnh trên cây bưởi và cây mạch môn tại 82 Phú Thọ 3. Đánh giá mức độ gây hại của sâu bệnh trên cây bưởi trồng thuần và 82 cây bưởi trồng xen với cây mạch môn tại Phú Thọ 3. Nghiên cứu bệnh thối nõn cây mạch môn và biện pháp phòng trừ 87 3. Triệu chứng bệnh thối nõn cây mạch môn 87 3.

Nghiên cứu phân lập, xác định tác nhân gây bệnh thối nõn cây 88 mạch môn 3. Phân lập bằng phương pháp thông thường 88 3. Phân lập bằng sử dụng mồi bẫy nấm gây bệnh từ mô bệnh 89 cây mạch môn 3. Kết quả lây bệnh nhân tạo các vi sinh vật đã phân lập được từ 90 mẫu bệnh thối nõn cây mạch môn 3.

Lây bệnh trực tiếp trên nõn cây mạch môn trong điều kiện 90 phòng thí nghiệm 3. Lây bệnh trên cây mạch môn trong nhà lưới 92 3. Ứng dụng sinh học phân tử trong xác định tác nhân gây bệnh 93 thối nõn cây mạch môn 3. PCR và giải trình tự 93 3.

Tìm kiếm trình tự tương đồng trên Gen Bank 96 3. Phân tích phả hệ 97 3. Đặc điểm hình thái nấm Pythium helicoides Drechsler gây bệnh 98 thối nõn cây mạch môn 3. Nghiên cứu ảnh hưởng của một số yếu tố ngoại cảnh đến sự sinh 99 trưởng, phát triển của nấm P.

helicoides Drechsler gây bệnh thối nõn cây mạch môn 3. Ảnh hưởng của điều kiện nhiệt độ 99 3. Ảnh hưởng của độ pH tới sự phát triển của sợi nấm 100 3. Ảnh hưởng của chế độ chiếu sáng 101 3.

Nghiên cứu biện pháp phòng trừ bệnh thối nõn trên cây mạch 103 môn trong hệ thống trồng xen 3. Nghiên cứu hiệu quả ức chế của nấm Trichoderma 103 asperellum đối với nấm P. helicoides Drechsler trong phòng thí nghiệm 3. Nghiên cứu hiệu quả ức chế của vi khuẩn và xạ khuẩn đối 104 kháng đối với nấm P.

helicoides Drechsler trong phòng thí nghiệm 3.3 Nghiên cứu hiệu quả phòng trừ của một số thuốc hóa học đối 105 với nấm P. helicoides Drechsler trong phòng thí nghiệm 3. Kết quả nghiên cứu, đánh giá hiệu lực phòng trừ của một số 106 thuốc sinh học và hóa học đối với bệnh thối nõn cây mạch môn trên đồng ruộng 3. Nghiên cứu cỏ dại và một số biện pháp quản lý cỏ dại trong hệ 109 thống trồng xen 3.

Thành phần và mức độ phổ biến của các loài cỏ dại trong hệ 109 thống trồng xen cây chè với cây mạch môn 3. Đánh giá mức độ gây hại của cỏ dại trong vườn chè kiến thiết cơ 111 bản 3. Thành phần và mức độ phổ biến của các loài cỏ dại trong hệ 113 thống trồng xen cây bưởi với cây mạch môn 3. Đánh giá mức độ gây hại của cỏ dại trong vườn bưởi 115 3.

Nghiên cứu cơ chế ức chế cỏ dại của cây mạch môn nhằm mục 116 đích sử dụng cây mạch môn như tác nhân quản lý cỏ dại 3. Nghiên cứu một số biện pháp canh tác tổng hợp trong hệ thống 119 trồng xen cây mạch môn nhằm quản lý cỏ dại 3. Nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ và khoảng cách trồng xen 120 cây mạch môn đến khối lượng cỏ dại trong hệ thống trồng xen cây mạch môn trong vườn bưởi 3. Nghiên cứu ảnh hưởng của thời vụ trồng xen cây mạch môn 122 đến khối lượng cỏ dại trong hệ thống trồng xen 3.

Hiệu quả kinh tế và môi trường của hệ thống trồng xen cây mạch 124 môn 3. Hiệu quả kinh tế 124 3. Hiệu quả môi trường 127 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 129 1. Đề nghị 131 TÀI LIỆU THAM KHẢO Tài liệu tiếng Việt Tài liệu tiếng Anh DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN PHỤ LỤC Phụ lục: Xử lý số liệu nghiên cứu trong các thí nghiệm DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU TT Tên bảng Trang Bảng 3.1 Thành phần và mức độ phổ biến của sâu bệnh trên 57 cây mạch môn trồng xen trong vườn chè tại huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ (2010 - 2011) 3.2 Thành phần sâu bệnh hại cây chè kiến thiết cơ bản và 60 mức độ phổ biến trong vườn trồng xen với cây mạch môn tại huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ (2011) 3.3 Ảnh hưởng của trồng xen cây mạch môn đến mật độ 63 rầy xanh hại chè (Phú Thọ, 2011) 3.4 Ảnh hưởng của trồng xen cây mạch môn đến tỷ lệ 66 gây hại của bọ xít muỗi trên búp chè (Phú Thọ, 2011) 3.5 Ảnh hưởng của trồng xen cây mạch môn đến mật độ 68 bọ cánh tơ hại chè (Phú Thọ, 2011) 3.6 Ảnh hưởng của trồng xen cây mạch môn đến mật độ 71 nhện đỏ trên vườn chè kiến thiết cơ bản (Phú Thọ, 2011) 3.7 Ảnh hưởng của trồng xen cây mạch môn đến bệnh 73 đốm nâu trên cây chè (Phú Thọ, 2011) 3.8 Ảnh hưởng của trồng xen cây mạch môn đến bệnh 75 thối búp trên cây chè (Phú Thọ, 2011) 3.9 Thành phần sâu bệnh hại cây bưởi Diễn trong vườn 79 trồng xen với cây mạch môn tại huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ (2010 - 2011) 3.10 Ảnh hưởng của trồng xen cây mạch môn đến tỷ lệ 83 gây hại của sâu vẽ bùa đến cây bưởi non (Phú Thọ, 2012) 3.11 Ảnh hưởng của trồng xen cây mạch môn đến bệnh 85 loét trên cây bưởi (Phú Thọ, 2012) 3.12 Kết quả phân lập các vi sinh vật từ mẫu bệnh thối nõn 88 mạch môn tại Phú Thọ (2011-2012) 3.13 Ảnh hưởng của vật liệu bẫy đến khả năng bẫy nấm 90 Pythium sp.