Luận án tiến sĩ thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào phát triển các khu công

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIÊN KHOA HỌC XÃ HỘI KIM QUANG CHIÊU THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO PHÁT TRIỂN CÁC KHU CÔNG NGHIỆP CỦA TỈNH HƯNG YÊN THEO HƯỚNG BỀN VỮNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI - 2019 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIÊN KHOA HỌC XÃ HỘI KIM QUANG CHIÊU THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO PHÁT TRIỂN CÁC KHU CÔNG NGHIỆP CỦA TỈNH HƯNG YÊN THEO HƯỚNG BỀN VỮNG Ngành: Kinh tế phát triển Mã số: 9.05 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Đặng Thị Phương Hoa HÀ NỘI - 2019 ỜI Đ N Tôi xin cam đoan Luận án tiến sĩ“Thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào phát triển các khu công nghiệp của tỉnh Hưng Yên theo hướng bền vững” công tr nh nghiên c u của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của GS. Đ ng Th Phư ng Hoa. Những thông tin s iệu v những n i dung đư c tr nh b y trong uận án trung thực v ch nh xác.

TÁ GIẢ UẬN ÁN i MỤC L ỤC Trang MỞ ĐẦU 1 Chương 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG 7 1. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài 7 1. Các công trình nghiên cứu trong nước 11 1.

Những khoảng trống đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu 20 Chương 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THU HÚT ĐẦU TƯ TRƯC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO PHÁT TRIỂN CÁC KHU CÔNG NGHIỆP CỦA MỘT ĐỊA PHƯƠNG THEO HƯỚNG BỀN VỮNG 22 2. Khái niệm và các lý thuyết về đầu tư trực tiếp nước ngoài 22 2. Khái quát về khu công nghiệp 24 2.

Thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào phát triển khu công nghiệp theo hướng bền vững 28 2. Các nhân tố ảnh hưởng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào địa phương 47 2. Một số tiêu chí đánh giá thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào phát triển các khu công nghiệp theo hướng bền vững 54 2. Kinh nghiệm của một số quốc gia và các địa phương trong nước đối với thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào phát triển các khu công nghiệp theo hướng bền vững và bài học rút ra cho tỉnh Hưng Yên 60 Chương 3.

THỰC TRẠNG THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO PHÁT TRIỂN CÁC KHU CÔNG NGHIỆP CỦA TỈNH HƯNG YÊN THEO HƯỚNG BỀN VỮNG 73 3. Lợi thế, bất lợi của tỉnh Hưng Yên trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào phát triển các khu công nghiệp theo hướng bền vững 73 3. Khái quát về đầu tư trực tiếp nước ngoài vào các khu công nghiệp của tỉnh Hưng Yên 77 3. Thực trạng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào phát triển các khu công nghiệp của tỉnh Hưng Yên 84 3.

Đánh giá chung về thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào phát triển các khu công nghiệp của tỉnh Hưng Yên theo hướng bền vững 116 Chương 4. GIẢI PHÁP THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO PHÁT TRIỂN CÁC KHU CÔNG NGHIỆP CỦA TỈNH HƯNG YÊN THEO HƯỚNG BỀN VỮNG ĐẾN NĂM 2025 VÀ TẦM NHÌN 2030 133 4. Bối cảnh quốc tế và trong nước ảnh hưởng đến thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào phát triển các khu công nghiệp của tỉnh 133 4. Quan điểm và định hướng tăng cường thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào phát triển các khu công nghiệp của tỉnh Hưng Yên theo hướng bền vững 136 4.

Giải pháp tăng cường thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào phát triển các khu công nghiệp của tỉnh Hưng Yên theo hướng bền vững đến năm 2025 và tầm nhìn 2030 138 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 156 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 159 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 160 PHỤ LỤC 169 ii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT AGENDA-21 : Chương trình nghị sự 21 BOT : Xây dựng – kinh doanh – chuyển giao (Built – Operate - Transfer) BTO : Xây dựng – chuyển giao – kinh doanh (Build – Transfer - Operate) BT : Xây dựng – chuyển giao (Build - Transfer) DN : Doanh nghiệp NSLĐ : Năng suất lao động FDI : Đầu tư trực tiếp nước ngoài (Foreign Direct Investment) IMF : Quỹ tiền tệ quốc tế (International Monetary Fund) IUCN : Hiệp hội Bảo tồn Thiên nhiên và Tài nguyên Thiên nhiên Quốc tế (International Union for Conservation ofNature and Natural Resources) OECD : Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (Organization for Economic Co-operation and Development) ĐTNN : Đầu tư nước ngoài PTBV : Phát triển bền vững KCN : Khu công nghiệp UNCTAD : Uỷ ban Liên Hiệp Quốc về Thương mại và Phát triển (United Nations Conference on Trade and Development) UNCSD : Hội nghị Liên hợp quốc về phát triển bền vững (United Nations Conference on Sustainable Development) XNK : Xuất nhập khẩu WCED : Ủy ban Môi trường và Phát triển Thế giới (World Commission on Environment and Development) iii D NH Ụ BẢNG Tên bảng Nội dung Trang Các tiêu chí đánh giá thu hút FDI vào phát triển các KCN theo Bảng 2. hướng bền vững 59 Bảng 3. Vị trí đặt các KCN của tỉnh Hưng Yên 81 Bảng 3. Quy mô và tỷ lệ lấp đầy các khu công nghiệp 82 Bảng 3.

Kết quả thu hút vốn đầu tư vào khu công nghiệp của tỉnh Hưng Yên 85 Bảng 3. Số dự án thu hút vào các khu công nghiệp của tỉnh Hưng Yên 86 Quy mô thu hút vốn đầu tư vào các khu công nghiệp của tỉnh Bảng 3. Hưng Yên từ năm 2011 đến 2016 87 Bảng 3. Thực trạng thu hút FDI vào các KCN theo hình thức đầu tư 89 Bảng 3.

Thực trạng thu hút FDI vào các KCN theo đối tác 91 Bảng 3. Thực trạng thu hút FDI vào các KCN theo ngành 92 Bảng 3. Quy mô vốn đầu tư của các dự án FDI và dự án trong nước 94 Bảng 3. Diện tích cây xanh, mặt nước các KCN 110 Bảng 3.

Công suất và lượng nước thải của các khu công nghiệp 110 Diễn biến chất lượng môi trường không khí, tiếng ồn tại các Bảng 3. KCN từ năm 2012 đến năm 2016 114 Bảng 3. Bảng kết quả quan trắc chất lượng nước ngầm tại KCN năm 2016 115 iv DANH MỤC BIỂU Tên biểu đồ Nội dung Trang Biểu đồ 3. Số dự án FDI qua các năm 83 Biểu đồ 3.

Số vốn FDI vào các KCN qua các năm 84 Biểu đồ 3. Kết quả thu hút vốn đầu tư vào KCN của tỉnh Hưng Yên 86 Biểu đồ 3. Cơ cấu đối tác đầu tư theo số dự án và cơ cấu vốn 90 Biểu đồ 3. Cơ cấu đối tác đầu tư theo số dự án và cơ cấu ngành 93 Tỷ trọng các giá trị xuất khẩu của tỉnh Hưng Yên từ năm Biểu đồ 3.

96 2010 đến 2016 Tỷ trọng các giá trị sản xuất công nghiệp của tỉnh Hưng Biểu đồ 3. 97 Yên từ năm 2010 đến 2016 Tỷ trọng các Tiêu chí đóng góp vào ngân sách của tỉnh Biểu đồ 3. 98 Hưng Yên từ năm 2010 đến 2015 Biểu đồ 3. GDP của tỉnh Hưng Yên từ năm 2010 đến 2016 99 Biểu đồ 3.

Chỉ số phát triển GDP tỉnh Hưng Yên từ năm 2010 đến 2016 100 Biểu đồ 3. Cơ cấu tổng sản phẩm của tỉnh Hưng Yên 100 Biểu đồ 3. Cơ cấu ngành công nghiệp của 3 tỉnh lân cận 101 Biểu đồ 3. NSLĐ bình quân từ năm 2011 đến 2015 102 Biểu đồ 3.

NSLĐ bình quân các DN FDI của 3 tỉnh 103 Số lượng lao động trong các DN FDI các KCN tỉnh Hưng Biểu đồ 3. 105 Yên từ năm 2011 đến 2016 Biểu đồ 3. Thu nhập bình quân đầu người hàng tháng theo từng KCN 106 1 Ở ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong những năm qua, song song với mở cửa cho thương mại, Việt Nam đã và đang tích cực cải thiện môi trường đầu tư nhằm thu hút nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).

Việt Nam đã trở thành thành viên của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), thành viên của diễn đàn hợp tác kinh tế Châu Á Thái Bình Dương (APEC), tham gia Diễn đàn kinh tế Á-Âu (ASEM) và là thành viên của tổ chức thương mại thế giới (WTO) đang tiến hành ký kết các hiệp định thương mại song phương, đa phương như: Hiệp định thương mại Việt-Mỹ, hiệp đinh đối tác kinh tế giữa Việt Nam và Nhật Bản,… Hiện nay đang tích cực xúc tiến đàm phán Hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và Hiệp định thương mại tự do VN-EU (FTAVN-EU) Các nỗ lực của Việt Nam đã đem lại những kết quả đáng khích lệ về thu hút vốn FDI vào Việt Nam. Tính đến tháng 7/2016, cả nước đã có 316 khu công nghiệp (KCN) được thành lập với tổng diện tích đất tự nhiên hơn 88,6 nghìn ha. Trong đó, diện tích đất công nghiệp có thể cho thuê đạt 60,2 nghìn ha (chiếm khoảng 67,8%). Các KCN thu hút được thêm khoảng 9 tỷ USD vốn FDI và 50.000 tỷ đồng vốn đầu tư trong nước, nâng tổng vốn đầu tư nước ngoài và đầu tư trong nước vào KCN đến cuối năm 2016 lên khoảng 109 tỷ USD và 600.

Các dự án FDI vào các KCN đã đóng góp quan trọng vào việc phát triển kinh tế xã hội cho đất nước ta. Các dự án FDI không những mang đến nguồn vốn bổ sung quan trọng vào tổng vốn đầu tư toàn xã hội, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, gia tăng kim ngạch xuất khẩu, đóng góp vào thu ngân sách Nhà nước, mà còn như cầu nối cho các DN trong nước tiếp cận và học hỏi những công nghệ hiện đại, trình độ quản lý tiên tiến của các nước phát triển, đồng thời thúc đẩy đổi mới công nghệ, tăng năng suất, hiệu quả sản xuất kinh doanh, tạo việc làm và thu nhập ổn định cho lao động. Việc thu hút FDI vào KCN càng nhiều thì quỹ đất dành cho sản xuất nông nghiệp càng bị thu hẹp, một bộ phận lao động trong nông nghiệp phải chuyển đổi nghề nghiệp và đối diện với nguy cơ thất nghiệp, ngành nghề công nghiệp trong cơ cấu kinh tế chưa cao và xảy ra nhiều vấn đề bất cập về môi trường, xã hội trong KCN. 2 Hưng Yên là tỉnh mới được tái lập năm 1996, là tỉnh nằm trong vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, có nhiều tiềm năng và điều kiện thuận lợi cho thu hút FDI.