Luận án tiến sĩ nghiên cứu ảnh hưởng lẫn nhau giữa các địa phương thuộc vùng đồn

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN TRIỆU VĂN HUẤN NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC ĐỊA PHƯƠNG THUỘC VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG TRONG THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH KINH TẾ ĐẦU TƯ HÀ NỘI - NĂM 2021 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN TRIỆU VĂN HUẤN NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC ĐỊA PHƯƠNG THUỘC VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG TRONG THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI Chuyên ngành: Kinh tế đầu tư Mã số: 9310104 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Người hướng dẫn khoa học: PGS. Phạm Văn Hùng HÀ NỘI - NĂM 2021 LỜI CAM ĐOAN Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Triệu Văn Huấn LỜI CẢM ƠN Tác giả xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu và các thầy cô giáo trường Đại học Kinh tế Quốc dân, Khoa Đầu tư, Bộ môn Kinh tế đầu tư, Viện Đào tạo sau đại học, các phòng ban chức năng của Nhà trường, các chuyên gia đã trang bị kiến thức và tạo điều kiện thuận lợi để NCS được học tập và hoàn thành luận án của mình.

Tác giả xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu trường Đại học Kinh tế và QTKD Thái Nguyên, Khoa Kinh tế, Bộ môn Kinh tế Ngành đã tạo điều kiện để NCS có thể hoàn thành được luận án của mình. Đồng thời, NCS cũng gửi lời cảm ơn chân thành đến các đồng nghiệp đã động viên, giúp đỡ NCS trong quá trình nghiên cứu. Tác giả đặc biệt gửi lời cảm ơn chân thành đến giảng viên hướng dẫn – PGS. Phạm Văn Hùng đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ NCS vượt qua nhiều khó khăn trong quá trình nghiên cứu và hoàn thiện luận án.

Cuối cùng, Tác giả xin chân thành cảm ơn đến gia đình, bạn bè, người thân đã ủng hộ, tạo điều kiện, thường xuyên động viên NCS trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu cho đến khi hoàn thành luận án. Xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2021 TÁC GIẢ LUẬN ÁN Triệu Văn Huấn MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu, câu hỏi và nhiệm vụ nghiên cứu.

Mục tiêu nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu. Nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Đóng góp mới của luận án. Đóng góp về lý luận.

Đóng góp về thực tiễn. Kết cấu của luận án.7 Chương 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Tổng quan nghiên cứu. Tổng quan nghiên cứu liên quan đến luận án.

Khoảng trống nghiên cứu của luận án. Quy trình nghiên cứu của luận án. Phương pháp nghiên cứu của luận án .23 TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 .36 Chương 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC ĐỊA PHƯƠNG TRONG THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI. Lý luận chung về Đầu tư trực tiếp nước ngoài.

Khái niệm Đầu tư trực tiếp nước ngoài. Đặc điểm của Đầu tư trực tiếp nước ngoài. Phân loại Đầu tư trực tiếp nước ngoài. Các yếu tố ảnh hưởng đến thu hút Đầu tư trực tiếp nước ngoài vào địa phương cấp tỉnh.

Lý luận chung về ảnh hưởng lẫn nhau giữa các địa phương trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài. Các yếu tố của một quốc gia/địa phương ảnh hưởng đến các quốc gia/địa phương lân cận trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài. Tác động của ảnh hưởng lẫn nhau giữa các địa phương trong thu hút FDI. Các yếu tố khuyến khích/hạn chế ảnh hưởng lẫn nhau giữa các địa phương trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài.

Cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu. Giả thuyết nghiên cứu. Mô hình nghiên cứu.66 TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 .70 Chương 3 PHÂN TÍCH ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC ĐỊA PHƯƠNG THUỘC VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG TRONG THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI. Thực trạng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào vùng Đồng bằng sông Hồng giai đoạn 1988-2019.

Tiềm năng, lợi thế của vùng Đồng bằng sông Hồng trong thu hút Đầu tư trực tiếp nước ngoài. Thực trạng đầu tư trực tiếp nước ngoài vào vùng Đồng bằng sông Hồng giai đoạn 1988 – 2019. Đánh giá chung về thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào vùng Đồng bằng sông Hồng. Phân tích ảnh hưởng lẫn nhau giữa các địa phương thuộc vùng Đồng bằng sông Hồng trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài.

Kiểm định sự tự tương quan giữa các địa phương trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài. Lựa chọn ma trận không gian và mô hình không gian. Kết quả phân tích ảnh hưởng lẫn nhau giữa các địa phương thuộc vùng Đồng bằng sông Hồng trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài. Kết quả hồi quy theo phương pháp Pooled Mean Group.

Đánh giá chung về giả thuyết và mô hình nghiên cứu của luận án .122 TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 .129 Chương 4 GIẢI PHÁP PHÁT HUY ẢNH HƯỞNG TÍCH CỰC VÀ HẠN CHẾ ẢNH HƯỞNG TIÊU CỰC GIỮA CÁC ĐỊA PHƯƠNG THUỘC VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG TRONG THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI. Bối cảnh thế giới và Việt Nam ảnh hưởng đến thu hút Đầu tư trực tiếp nước ngoài vào vùng Đồng bằng sông Hồng. Định hướng thu hút Đầu tư trực tiếp nước ngoài vào vùng Đồng bằng sông Hồng. Một số giải pháp chủ yếu phát huy ảnh hưởng tích cực, hạn chế ảnh hưởng tiêu cực giữa các địa phương vùng Đồng bằng sông Hồng trong quá trình thu hút Đầu tư trực tiếp nước ngoài.

Tăng cường liên kết đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Tăng cường liên kết hoàn thiện hệ thống hạ tầng giao thông, đặc biệt là các dự án có tính lan tỏa, kết nối vùng. Tăng cường liên kết tạo môi trường đầu tư tốt trong thu hút và thúc đẩy các doanh nghiệp FDI phát triển. Xây dựng Chương trình liên kết giữa các tỉnh thuộc vùng Đồng bằng sông Hồng trong thu hút Đầu tư trực tiếp nước ngoài.

Thành lập Trung tâm thông tin vùng Đồng bằng sông Hồng về đầu tư trực tiếp nước ngoài. Điểm mạnh, hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo của luận án .155 TIỂU KẾT CHƯƠNG 4. Đối với Chính phủ. Đối với các tỉnh vùng Đồng bằng sông Hồng .161 TÀI LIỆU THAM KHẢO .195 DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TT DẠNG VIẾT TẮT DẠNG ĐẦY ĐỦ Business Cooperation Contract 1 BCC (Hợp đồng hợp tác kinh doanh) Build - Operate - Transfer 2 BOT (Xây dựng - Kinh doanh - Chuyển giao) Build - Transfer 3 BT (Xây dựng - Chuyển giao) 4 BTB Bắc Trung Bộ Build - Transfer - Operate 5 BTO (Xây dựng - Chuyển giao - Kinh doanh) 6 CNTT Công nghệ thông tin Comprehensive and Progressive Agreement for Trans - Pacific Partnership 7 CPTPP (Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương) 8 DN Doanh nghiệp 9 ĐVT Đơn vị tính Foreign Direct Investment 10 FDI (Đầu tư trực tiếp nước ngoài) Free Trade Agreement 11 FTA (Hiệp định thương mại tự do) European - Vietnam Free Trade Agreement 12 EVFTA (Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU) Gross Domestic Product 13 GDP (Tổng sản phẩm quốc nội) Gross Regional Domestic Product 14 GRDP (Tổng sản phẩm trên địa bàn) International Monetary Fund 15 IMF (Quỹ tiền tệ quốc tế) 16 KT-XH Kinh tế - Xã hội 17 LĐ Lao động Cross - border Merger and Acquisition 18 M&A (Mua lại và sáp nhập qua biên giới) 19 NĐ Nghị định 20 NXB Nhà xuất bản Provincial Competitiveness Index 21 PCI (Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh) 22 QĐ Quyết định Organization for Economic Cooperation and 23 OECD Development (Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế) 24 TTg Thủ tướng Chính phủ 25 THPT Trung học phổ thông 26 UBND Ủy ban nhân dân Value - Added Tax 27 VAT (Thuế giá trị gia tăng) DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 1.1: Ma trận tương quan .1: Tổng hợp các yếu tố ảnh hưởng gián tiếp đến các quốc gia/địa phương lân cận trong thu hút FDI .2: Tổng hợp cách đo lường các yếu tố ảnh hưởng gián tiếp đến các địa phương lân cận trong thu hút FDI.3: Tác động của ảnh hưởng lẫn nhau giữa các địa phương trong thu hút FDI .4: Động cơ của công ty đa quốc gia trong hoạt động đầu tư ra nước ngoài .5: Xây dựng thang đo cho các biến nghiên cứu trong mô hình .6: Thông kê mô tả các biến có trong mô hình.1: Tỷ lệ lực lượng lao động đã qua đào tạo theo trình độ chuyên môn kỹ thuật năm 2019 .2: Chỉ số PCI vùng Đồng bằng sông Hồng năm 2005 và năm 2019 .3: Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam theo vùng, lũy kế các dự án còn hiệu lực đến 31/12/2019 .4: FDI vào vùng Đồng bằng sông Hồng theo ngành kinh tế, lũy kế các dự án còn hiệu lực đến 31/12/2019 .5: Quy hoạch phát triển ngành công nghiệp sản xuất thiết bị điện, điện tử Vùng Đồng bằng sông Hồng đến năm 2025 .6: Kiểm định Global Moran’s I của FDI .7: Kết quả AIC của các ma trận không gian .8: Kết quả kiểm định Hausman và hệ số độ trễ không gian Rho .9: Kết quả mô hình hồi quy Spatial Durbin Model (SDM) .10: Kết quả Hồi quy Pooled Mean Group .121 DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ Hình 1.1: Quy trình nghiên cứu của luận án .1: Mô phỏng tác động của ảnh hưởng lẫn nhau giữa 2 tỉnh trong thu hút FDI .2: Mô hình nghiên cứu.1: Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng là trục giao thông kết nối phát triển kinh tế giữa Hà Nội với các tỉnh.2: Cầu Bạch Đằng nối Hải Phòng và Quảng Ninh .1: Lực lượng lao động phân theo vùng kinh tế giai đoạn 2010-2019 .2: Số doanh nghiệp đang hoạt động phân theo vùng kinh tế giai đoạn 2010- 2019 .3: Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam theo vùng, lũy kế các dự án còn hiệu lực đến 31/12/2019 .4: FDI đăng ký vào vùng Đồng bằng sông Hồng giai đoạn 1988-2019 .5: FDI đăng ký vào vùng Đồng bằng sông Hồng theo địa phương, lũy kế các dự án còn hiệu lực đến 31/12/2019 .6: FDI vào vùng Đồng bằng sông Hồng theo hình thức đầu tư, lũy kế các dự án còn hiệu lực đến 31/12/2019 .7: FDI vào vùng Đồng bằng sông Hồng theo đối tác đầu tư chủ yếu, lũy kế các dự án còn hiệu lực đến 31/12/2019 .93 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1.