Luận án tiến sĩ: Mối quan hệ giữa phát triển nhà cung cấp và lợi thế cạnh tranh doanh nghiệp sản xuất chế tạo tại TP.HCM

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM --------------------------- NGUYỄN PHI HOÀNG MỐI QUAN HỆ GIỮA HOẠT ĐỘNG PHÁT TRIỂN NHÀ CUNG CẤP VÀ LỢI THẾ CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP MUA: TRƯỜNG HỢP CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT CHẾ TẠO TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – NĂM 2021 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM ------------------------------ NGUYỄN PHI HOÀNG MỐI QUAN HỆ GIỮA HOẠT ĐỘNG PHÁT TRIỂN NHÀ CUNG CẤP VÀ LỢI THẾ CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP MUA: TRƯỜNG HỢP CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT CHẾ TẠO TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Chuyên ngành : QUẢN TRỊ KINH DOANH Mã số : 93.101 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: TS. Đinh Công Khải TS. Nguyễn Hữu Lam THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – NĂM 2021 luan an i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án tiến sĩ “Mối quan hệ giữa hoạt động phát triển nhà cung cấp và lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp mua: Trường hợp các doanh nghiệp sản xuất chế tạo tại Thành phố Hồ Chí Minh” là sản phẩm nghiên cứu độc lập của cá nhân. Các kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực.

Nghiên cứu sinh Nguyễn Phi Hoàng luan an ii LỜI CẢM ƠN Tôi xin chân thành gởi đến tập thể Quý Thầy Cô Khoa Quản trị Trrường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh lời cảm ơn chân thành vì đã giảng dạy và hướng dẫn tôi hoàn thành các học phần trong chương trình đào tạo tiến sỹ của nhà trường. Những kiến thức đó đã bổ trợ tôi rất nhiều trong việc hoàn thành luận án tiến sĩ của tôi sau này. Tôi xin bày tỏ lòng tri ân đến TS. Đinh Công Khải và TS.

Nguyễn Hữu Lam đã tận tình hướng dẫn, chia sẻ và động viên tôi trong suốt thành gian thực hiện luận án này. Những hướng dẫn, chia sẻ của hai Thầy sẽ là những hành trang quý giá trong thời gian tôi thực hiện luận án và cả cho công việc sau này của tôi. Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Quý Thầy Cô đã tham gia góp ý, phản biện đối với bản luận án này trong suốt thời gian qua. Những nhận xét và góp ý đó đã giúp tôi nhận ra nhiều vấn đề để có thể hoàn thiện hơn bản luận án này.

Lời cuối, tôi xin cảm ơn gia đình, bè bạn đã luôn cùng ở bên động viên và hỗ trợ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu để thực hiện công trình này.Hồ Chí Minh ngày 28/11/2021 Nghiên cứu sinh Nguyễn Phi Hoàng luan an iii MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN .ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.vii DANH MỤC BẢNG. viii DANH MỤC HÌNH. xiv Chương 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU .1 Lý do chọn đề tài .2 Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu:.1Mục tiêu nghiên cứu .2Câu hỏi nghiên cứu .3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .1Đối tượng nghiên cứu.2Phạm vi nghiên cứu .4 Phương pháp nghiên cứu .1Giai đoạn 1: Nghiên cứu định tính .2 Giai đoạn 2: Phương pháp nghiên cứu định lượng .5 Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu .6 Điểm mới và đóng góp của luận án .1 Về mặt học thuật .2 Về thực tiễn .7 Cấu trúc đề tài.

11 Chương 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU .1 Các lý thuyết cơ sở cho mối quan hệ giữa phát triển nhà cung cấp và lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp mua .1 Lý thuyết nguồn lực (Resource - Based View – RBV). 13 luan an iv 2.2 Kinh tế học về chi phí giao dịch (transaction cost economics – TCE) .3 Quan điểm nguồn cung khan hiếm.2 Khái niệm về phát triển nhà cung cấp .1 Khái niệm nhà cung cấp .2 Khái niệm phát triển nhà cung cấp .3 Các hoạt động phát triển nhà cung cấp .3 Khái niệm lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp mua .1 Giá sản phẩm .2 Chất lượng sản phẩm .3 Hiệu quả giao hàng .4 Sự cải tiến sản phẩm .5 Thời gian đưa hàng đến thị trường .4 Các nghiên cứu trước về phát triển nhà cung cấp .1 Nền tảng hình thành về phát triển nhà cung cấp.2 Các đặc tính và lợi ích của phát triển nhà cung cấp .3 Quản trị hoạt động phát triển nhà cung cấp .5 Khoảng trống nghiên cứu .6 Các giả thuyết nghiên cứu .1 Tác động của các hoạt động gián tiếp phát triển nhà cung cấp đến lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp mua.2 Tác động của các hoạt động trực tiếp phát triển nhà cung cấp đến lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp mua.7 Mô hình nghiên cứu. 63 TÓM TẮT CHƯƠNG 2. 65 Chương 3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Tổng quan chương trình nghiên cứu .1 Giai đoạn 1: Nghiên cứu lý thuyết và đề ra mô hình nghiên cứu .2 Giai đoạn 2: Nghiên cứu định lượng sơ bộ .3 Giai đoạn 3: Nghiên cứu định lượng chính .2 Thang đo các khái niệm nghiên cứu .1 Thang đo các hoạt động gián tiếp phát triển nhà cung cấp .2 Thang đo các hoạt động trực tiếp phát triển nhà cung cấp.3 Thang đo lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp mua .3 Nghiên cứu định lượng sơ bộ - điều tra sơ bộ nhằm đánh giá giá trị thang đo .1 Kết quả thống kê mô tả của điều tra sơ bộ đánh giá thang đo .2 Đánh giá độ tin cậy thang đo .3 Phân tích nhân tố khám phá EFA - nghiên cứu sơ bộ.

Nhận xét về kết quả nghiên cứu định lượng sơ bộ. 96 TÓM TẮT CHƯƠNG 3. 97 Chương 4 PHÂN TÍCH KẾT QUẢ VÀ KIỂM ĐỊNH MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU .1 Thiết kế chương trình nghiên cứu chính .1 Phương pháp điều tra .2 Mẫu nghiên cứu .3 Đối tượng điều tra .2 Kiểm định độ tin cậy thang đo, giá trị hội tụ, tính đơn hướng và giá trị phân biệt của thang đo .1 Kiểm định Cronbach’s alpha thang đo các hoạt động gián tiếp phát triển nhà cung cấp………………………………………………………………………………….2 Kiểm định Cronbach’s alpha thang đo các hoạt động trực tiếp phát triển nhà cung cấp………………………………………………………………………………….3 Kiểm định Cronbach’s alpha thang đo lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp mua 107 4.3 Phân tích nhân tố khám phá EFA cho nghiên cứu định lượng chính thức .1 EFA Các hoạt động gián tiếp phát triển nhà cung cấp. 109 luan an vi 4.2 EFA các hoạt động trực tiếp phát triển nhà cung cấp .3 EFA Lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp mua .4 Kiểm định thang đo các khác niệm nghiên cứu bằng phương pháp CFA .1 CFA thang đo nhân tố hoạt động gián tiếp phát triển nhà cung cấp .2 CFA thang đo nhân tố hoạt động trực tiếp phát triển nhà cung cấp .3 CFA thang đo các nhân tố lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp mua .4 CFA mô hình tới hạn .5 Kết quả phân tích nhân tố khẳng định CFA của mô hình .6 Kiểm định mô hình nghiên cứu .7 Kiểm định ước lượng mô hình bằng phương pháp Boostsrap .8 Kiểm định các giả thuyết nghiên cứu .133 TÓM TẮT CHƯƠNG 4 .138 Chương 5 KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ .2 Các kết quả chính và đóng góp của nghiên cứu .1 Mô hình đo lường .2 Mô hình lý thuyết .3 Hàm ý quản trị với các doanh nghiệp trong ngành sản xuất chế tạo TP HCM .3 Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo.

151 DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN .153 TÀI LIỆU THAM KHẢO .154 PHỤ LỤC luan an vii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT CFA Confirmatory Factor Analysis (Phân tích nhân tố khẳng định) CFI: Comparative Fit Index (Chỉ số so sánh) CNTT Công nghệ thông tin DN Doanh nghiệp EFA Exploratory Factor Analysis (Phân tích nhân tố khám phá) FDI Foreign Direct Investmnet (Đầu tư trực tiếp nước ngoài) GFI Good of Fitness Index (Chỉ số phù hợp) GRDP Gross Regional Domestic Product (Tổng sản phẩm trên địa bàn) KMO Kaiser-Meyer-Olkin NCC Nhà cung cấp OEM Original Equipment Manufacturers (Các nhà sản xuất thiết bị gốc) PC Personal Computer – Máy tính cá nhân RBV Resource Based View (Lý thuyết nguồn lưc) RMSEA Root Mean Square Erro Approximation (Sai số trung bình) SDA Suplier Development Activities (Các hoạt động phát triển nhà cung cấp) SEM Structural Equation Modeling (Mô hình cấu trúc tuyến tính) TCA Transaction Cost Analysis (Phân tích chi phí giao dịch) TCE Transaction Cost Economics (Kinh tế học chi phí giao dịch) TLI Tucker và Lewis Index (Chỉ số Tucker – Lewis) TPHCM Thành phố Hồ Chí Minh TQM Total Quality Management (Quản trị chất lượng toàn diện) luan an viii DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1 Các hoạt động phát triển nhà cung cấp .1a Các hoạt động phát triển nhà cung cấp (bổ sung) .2 Tóm lược một số nghiên cứu trước về quan hệ giữa các hoạt động phát triển nhà cung cấp và lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp mua .1 Thang đo và nguồn gốc thang đo các khái niệm thành phần của biến độc lập các hoạt động gián tiếp phát triển nhà cung cấp .2 Thang đo và nguồn gốc thang đo của các khái niệm thành phần của biến độc lập các hoạt động trực tiếp phát triển nhà cung cấp .3 Thang đo và nguồn gốc thang đo của các khái niệm thành phần của biến lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp mua .4 Cơ cấu mẫu trong nghiên cứu định lượng sơ bộ .5 Đánh giá độ tin cậy thang đo tạo sự cạnh trang giữa các nhà cung cấp .6 Đánh giá độ tin cậy thang đo đánh giá nhà cung cấp .7 Đánh giá độ tin cậy thang đo phản hồi kết quả đánh giá nhà cung cấp .8 Đánh giá độ tin cậy thang đo gia tăng đòi hỏi về hiệu quả của .83 nhà cung cấp .9 Đánh giá độ tin cậy thang đo hứa hẹn về lợi ích trong hiện tại và tương lai với nhà cung cấp .10 Đánh giá độ tin cậy thang đo viếng thăm nhà cung cấp .11 Đánh giá độ tin cậy thang đo chứng nhận nhà cung cấp .12 Đánh giá độ tin cậy thang đo ghi nhận và tưởng thưởng nhà cung cấp .13 Đánh giá độ tin cậy thang đo huấn luyện và đào tạo nhân viên .86 nhà cung cấp. Error! Bookmark not defined.14 Đánh giá độ tin cậy thang đo tư vấn tại chỗ đối với nhà cung cấp .15 Đánh giá độ tin cậy thang đo trao đổi nhân viên giữa doanh nghiệp mua và nhà cung cấp .16 Đánh giá độ tin cậy thang đo đầu tư trực tiếp vào nhà cung cấp .87 luan an ix Bảng 3.17 Đánh giá độ tin cậy thang đo chuyển giao kiến thức hoặc công nghệ cho nhà cung cấp .18 Đánh giá độ tin cậy thang đo giá sản phẩm bán ra của. 88 doanh nghiệp mua .19 Đánh giá độ tin cậy thang đo chất lượng sản phẩm. 89 của doanh nghiệp mua .20 Đánh giá độ tin cậy thang đo hiệu quả giao hàng doanh nghiệp mua .