Luận án tiến sĩ kinh tế - Tổ chức đào tạo và phát triển nguồn nhân lực khối kinh tế Việt Nam thông qua chương trình hợp tác quốc tế tại Đại học Kinh tế Quốc dân

1 Bé gi¸o dôc v ® o t¹o Tr−êng ®¹i häc kinh tÕ quèc d©n § o t¹o v ph¸t triÓn nguån nh©n lùc trong c¸c tr−êng §¹i häc khèi Kinh tÕ cña ViÖt Nam th«ng qua c¸c ch−¬ng tr×nh Hîp t¸c § o t¹o Quèc tÕ Chuyªn ng nh : kinh tÕ v tæ chøc lao lao ®éng M sè: 62.01 Ng−êi h−íng dÉn khoa häc: 1. bïi anh tuÊn 2 Lêi cam ®oan T«i xin cam ®oan ®©y l c«ng tr×nh nghiªn cøu cña riªng t«i. C¸c sè liÖu, kÕt qu¶ nªu trong luËn ¸n l trung thùc v néi dung n y ch−a tõng ®−îc ai kh¸c c«ng bè trong bÊt kú mét c«ng tr×nh n o kh¸c. T¸c gi¶ luËn ¸n 3 Môc lôc Trang phô b×a Lêi cam ®oan.

3 Danh môc c¸c ch÷ viÕt t¾t. 4 Danh môc c¸c b¶ng. 5 Danh môc c¸c h×nh vÏ. 7 Ch−¬ng 1: Lý luËn chung vÒ ® o t¹o v ph¸t triÓn nguån nh©n lùc trong c¸c tr−êng ®¹i häc khèi kinh tÕ th«ng qua c¸c ch−¬ng tr×nh hîp t¸c ® o t¹o quèc tÕ.

§ o t¹o v ph¸t triÓn nguån nh©n lùc trong c¸c tr−êng ®¹i häc khèi kinh tÕ. C¸c ch−¬ng tr×nh hîp t¸c ® o t¹o quèc tÕ trong c¸c tr−êng ®¹i häc. § o t¹o v Ph¸t triÓn ®éi ngò gi¶ng viªn trong c¸c tr−êng ®¹i häc th«ng qua c¸c ch−¬ng tr×nh HT§TQT.62 Ch−¬ng 2: Thùc tr¹ng ® o t¹o v ph¸t triÓn ®éi ngò gi¶ng viªn th«ng qua c¸c ch−¬ng tr×nh hîp t¸c ® o t¹o quèc tÕ. Qu¸ tr×nh h×nh th nh, ph¸t triÓn v chøc n¨ng, nhiÖm vô cña c¸c tr−êng ®¹i häc khèi kinh tÕ.

Thùc tr¹ng c«ng t¸c ® o t¹o v ph¸t triÓn trong c¸c tr−êng ®¹i häc khèi kinh tÕ th«ng qua c¸c ch−¬ng tr×nh HT§TQT. §¸nh gi¸ chung vÒ §TPT ®éi ngò gi¶ng viªn th«ng qua c¸c ch−¬ng tr×nh HT§TQT trong c¸c tr−êng §H khèi kinh tÕ ë ViÖt Nam. 120 Ch−¬ng 3: C¸c gi¶i ph¸p t¨ng c−êng hiÖu qu¶ cña c¸c ch−¬ng tr×nh hîp t¸c ® o t¹o quèc tÕ ®èi víi viÖc ® o t¹o v ph¸t triÓn ®éi ngò gi¶ng viªn trong c¸c tr−êng ®¹i häc khèi kinh tÕ. 145 KÕt luËn v KiÕn nghÞ .177 T i liÖu tham kh¶o .180 Phô lôc 4 Danh môc c¸c ch÷ viÕt t¾t Ch÷ viÕt t¾t Néi dung BBA Bachelor of Business Administration Cö nh©n Qu¶n trÞ Kinh doanh CBGV C¸n bé gi¶ng viªn CBQL C¸n bé qu¶n lý §H KTQD §¹i häc kinh tÕ quèc d©n §HQH HN §¹i häc quèc gia H Néi §TPT § o t¹o v ph¸t triÓn §H §¹i häc DHTC Du häc t¹i chç EMBA English Master of Business Administration Th¹c sü qu¶n trÞ kinh doanh (TiÕng Anh) GD Gi¸o dôc GV Gi¶ng viªn GD v §T Gi¸o dôc v ® o t¹o HT§TQT Hîp t¸c ® o t¹o quèc tÕ MBA Master of Business Administration Th¹c sü qu¶n trÞ kinh doanh NCKH Nghiªn cøu khoa häc NNL Nguån nh©n lùc QTNNL Qu¶n trÞ nguån nh©n lùc QTKD Qu¶n trÞ Kinh doanh SAV SwissWAitWVietnam Sida Swedish International Development Cooperation Agency W Tæ chøc Ph¸t triÓn Hîp t¸c quèc tÕ Thôy §iÓn SITC Singapore International Training Center W Trung t©m § o t¹o quèc tÕ – Singapore TP HCM Th nh phè Hå ChÝ Minh UNESCO United Nations Educational, Scientific and Cultural Organsation Tæ chøc V¨n hãa, Khoa häc v Gi¸o dôc Liªn hiÖp quèc 5 Danh môc c¸c b¶ng B¶ng 1.1: C¸c yªu cÇu §TPT ®èi víi gi¶ng viªn.2: So s¸nh quan niÖm ph¸t triÓn c¸n bé gi¸o viªn cò v míi.3: Vai trß c¸c bËc ® o t¹o trªn con ®−êng ph¸t triÓn nghÒ nghiÖp cña Gi¶ng viªn ®¹i häc .1: So s¸nh sè l−îng, chÊt l−îng c¸n bé gi¶ng viªn cña ng nh GD ®¹i häc ViÖt Nam n¨m 1991 v 2005).2: Quy m« v c¬ cÊu c¸n bé gi¶ng d¹y cña c¸c tr−êng ®¹i häc khèi kinh tÕ chñ chèt .3: Mét sè ch−¬ng tr×nh HT§TQT ®−îc t i trî to n phÇn t¹i H Néi v TP HCM.4: C¸c ch−¬ng tr×nh HT §T ®−îc t i trî mét phÇn hoÆc to n phÇn t¹i §H KTQD .5: Sè gi¶ng viªn ®−îc ® o t¹o t¹i c¸c ch−¬ng tr×nh HT§TQT lín.6: Møc ®é tham gia v o c¸c ch−¬ng tr×nh HT§TQT cña gi¶ng viªn ViÖt Nam.7: So s¸nh ph−¬ng ph¸p gi¶ng d¹y truyÒn thèng v hiÖn ®¹i .8: Thùc tr¹ng kh¶ n¨ng sö dông ph−¬ng ph¸p gi¶ng d¹y hiÖn ®¹i cña gi¶ng viªn.1: So s¸nh ®Æc ®iÓm cña c¸c Ch−¬ng tr×nh ® o t¹o Tiªn tiÕn v c¸c Ch−¬ng tr×nh HT§TQT .160 6 Danh môc c¸c h×nh H×nh 1.1: Môc tiªu cña c«ng t¸c §TPT ®èi víi ng−êi lao ®éng .2: C¸c giai ®o¹n cña qu¸ tr×nh häc tËp .3: M« h×nh 3 khÝa c¹nh cña c«ng t¸c §TPT.4: M« h×nh 3 khÝa c¹nh cña c«ng t¸c §TPT ®éi ngò gi¶ng viªn.5: Qu¸ tr×nh chuyÓn giao c«ng nghÖ gi÷a c¸c ®èi t¸c trong ch−¬ng tr×nh HT§TQT .1: Ph©n nhãm gi¸o viªn theo yªu cÇu cña c¸c ch−¬ng tr×nh ® o t¹o quèc tÕ.

Ma trËn thÞ tr−êng DHTC. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò t i ViÖt Nam ®ang b−íc v o kû nguyªn míi víi nh÷ng vËn héi v th¸ch thøc míi. H¬n lóc n o hÕt, sù nghiÖp gi¸o dôc cã ý nghÜa quan träng lín lao ®èi víi sù ph¸t triÓn cña ®Êt n−íc v ®ang l vÊn ®Ò ®−îc xm héi hÕt søc quan t©m. §Ó chuÈn bÞ nguån nh©n lùc cho ViÖt Nam trong thêi kú míi, thêi kú héi nhËp to n cÇu v c¹nh tranh quèc tÕ, nÒn gi¸o dôc ViÖt Nam cÇn cã nh÷ng cè g¾ng v−ît bËc ®Ó ®¸p øng ®−îc ®ßi hái cña xm héi.

§Þnh h−íng ph¸t triÓn gi¸o dôc theo h−íng tiªn tiÕn, hiÖn ®¹i, ®Æc biÖt l gi¸o dôc ®¹i häc, h−íng tíi c¸c chuÈn mùc quèc tÕ ®m trë th nh môc tiªu cña to n ng nh còng nh− trong tõng ®¬n vÞ tr−êng ®¹i häc. NhiÒu th¶o luËn s«i næi, ®a chiÒu xung quanh viÖc x©y dùng tr−êng ®¹i häc ViÖt Nam ®¹t ®¼ng cÊp quèc tÕ ®Ó l m “hoa tiªu” cho hÖ thèng ®¹i häc n−íc ta v ®Ò ¸n cña chÝnh phñ vÒ 9 ch−¬ng tr×nh ® o t¹o tiªn tiÕn ®m cho thÊy sù cÇn thiÕt ph¶i v−¬n tíi c¸c chuÈn mùc quèc tÕ cña c¸c tr−êng ®¹i häc n−íc ta, nh»m ®¸p øng ®−îc yªu cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ W xm héi ®Êt n−íc. C¸c tr−êng ®¹i häc ë n−íc ta, ®Æc biÖt l c¸c tr−êng ®¹i häc thuéc khèi kinh tÕ, vèn ®−îc h×nh th nh trong nÒn kinh tÕ tËp trung v h ng chôc n¨m nay ®m thùc hiÖn nhiÖm vô ® o t¹o nh©n lùc cho c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ n y. Song tr−íc nh÷ng thay ®æi cña xu thÕ héi nhËp, c¸c tr−êng ®m, ®ang tõng b−íc thay ®æi v sÏ cÇn ®æi míi tÝch cùc h¬n n÷a ®Ó ®¸p øng nhu cÇu ng y mét t¨ng vÒ lùc l−îng c¸c nh qu¶n trÞ doanh nghiÖp, c¸c nh qu¶n lý kinh tÕ cã tr×nh ®é cao cho ®Êt n−íc trong c«ng cuéc c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ v c¹nh tranh to n cÇu.

V× vËy, ®æi míi v n©ng cao n¨ng lùc cña ®éi ngò gi¶ng viªn theo ®Þnh h−íng v−¬n tíi c¸c chuÈn mùc quèc tÕ sÏ l yÕu tè cèt lâi cho sù chuyÓn m×nh cña c¸c tr−êng ®¹i häc n−íc ta trong giai ®o¹n míi. Víi xu h−íng réng më trong qu¶n lý gi¸o dôc, c¸c ch−¬ng tr×nh hîp t¸c ® o t¹o víi n−íc ngo i ®m ®−îc phÐp ho¹t ®éng v ng y mét ph¸t triÓn t¹i ViÖt Nam nh− mét tÊt yÕu kh¸ch quan cña héi nhËp quèc tÕ. C¸c ch−¬ng tr×nh HT§TQT n y ®m v sÏ ®em l¹i nh÷ng yÕu tè míi mÎ cho m«i tr−êng gi¸o dôc cña ViÖt Nam. Tuy nhiªn, mét c©u hái ®Æt ra l liÖu chóng cã ®em l¹i nh÷ng lîi Ých vÒ ® o t¹o v ph¸t triÓn nguån nh©n lùc cho hÖ thèng gi¸o dôc cña ViÖt Nam gièng nh− vai trß t¹o 8 nh÷ng chuyÓn biÕn vÒ n¨ng lùc lao ®éng cho lao ®éng ViÖt Nam cña ®Çu t− trùc tiÕp n−íc ngo i khi hä du nhËp ph−¬ng thøc qu¶n lý v c«ng nghÖ tiªn tiÕn v o n−íc ta? NÕu cã, ®iÒu ®ã ®m diÔn ra thÕ n o, hiÖu qu¶ ra sao v cÇn l m g× ®Ó ph¸t huy tèt h¬n lîi Ých ®ã? Trªn c¬ së yªu cÇu ®ã, t¸c gi¶ ®m lùa chän vÊn ®Ò “§ o t¹o v ph¸t triÓn nguån nh©n lùc cña c¸c tr−êng ®¹i häc khèi Kinh tÕ ViÖt Nam th«ng qua c¸c ch−¬ng tr×nh hîp t¸c ® o t¹o quèc tÕ” l m ®Ò t i nghiªn cøu cho luËn ¸n tiÕn sü cña m×nh, gãp phÇn gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò míi trong ® o t¹o v ph¸t triÓn nguån nh©n lùc tr−íc xu thÕ to n cÇu hãa v héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ hiÖn nay.

TÝnh h×nh nghiªn cøu Mang tÝnh giao thoa gi÷a hai lÜnh vùc §TPT v HT§TQT, ®Ò t i n y cßn ®ang kh¸ míi mÎ trong nghiªn cøu hiÖn nay. MÆc dï cã mét sè ®Ò t i nghiªn cøu cña c¸c nh khoa häc ®Ò cËp ®Õn c«ng t¸c ® o t¹o v ph¸t triÓn ®éi ngò gi¸o viªn song ch−a thùc sù cã ®Ò t i n o ®Ò cËp trùc diÖn ®Õn vÊn ®Ò m t¸c gi¶ nghiªn cøu. Trong ®ã, næi bËt cã mét sè c«ng tr×nh nghiªn cøu sau : W PGS.TS Ph¹m Th nh NghÞ chñ tr× ®Ò t i cÊp Bé “Nghiªn cøu viÖc båi d−ìng c¸n bé gi¶ng d¹y ®¹i häc v gi¸o viªn d¹y nghÒ” ®m chØ ra nh÷ng yÕu kÐm v thiÕu hôt vÒ ph−¬ng ph¸p s− ph¹m trong c«ng t¸c ® o t¹o , båi d−ìng gi¸o viªn v o nh÷ng n¨m 90 cña thÕ kû tr−íc. W §Ò t i cÊp Bé B2003W38W72 “T¨ng c−êng c«ng t¸c ® o t¹o, båi d−ìng c¸n bé viªn chøc tr−êng ®¹i häc kinh tÕ quèc d©n trong qu¸ tr×nh x©y dùng tr−êng träng ®iÓm quèc gia” chØ ra nh÷ng yªu cÇu míi ®èi víi ng−êi gi¶ng viªn trong thêi ®¹i míi.Tr−¬ng Thu H , víi ®Ò t i “Ho n thiÖn c«ng t¸c ® o t¹o v ph¸t triÓn ®éi ngò gi¶ng viªn t¹i tr−êng ®¹i häc khoa häc xm héi v nh©n v¨n, §¹i häc quèc gia H Néi” ®m tiÕn h nh kh¶o s¸t thùc tr¹ng c«ng t¸c ® o t¹o, ph¸t triÓn ®éi ngò gi¶ng viªn cña tr−êng trong giai ®o¹n 2001W2006.

§ång thêi, chØ ra ®−îc nh÷ng néi dung cña c«ng t¸c ® o t¹o, ph¸t triÓn ®èi víi gi¶ng viªn cña §¹i häc quèc gia. §©y còng l nh÷ng néi dung kh¸ thÝch hîp ®èi víi c«ng t¸c §TPT ®éi ngò gi¶ng viªn ®¹i häc nãi chung. W §Ò t i cÊp Bé B2002W38W38 “Hîp t¸c quèc tÕ trong lÜnh vùc § o t¹o vÒ Kinh tÕ v Qu¶n trÞ Kinh doanh t¹i §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n: Thùc tr¹ng v Gi¶i 9 ph¸p” ®m ®Ò cËp ®Õn t×nh h×nh thùc hiÖn c¸c ch−¬ng tr×nh HT§TQT cña tr−êng ®¹i häc ®Çu ng nh vÒ ® o t¹o c¸n bé qu¶n lý v kinh tÕ. §Ò t i còng ®Ò cËp ®Õn t¸c ®éng cña c¸c ch−¬ng tr×nh HT§TQT tíi viÖc n©ng cao n¨ng lùc mäi mÆt cña nh tr−êng trong ®ã cã n¨ng lùc cña ®éi ngò gi¶ng viªn.