Luận án tiến sĩ kinh tế tác động của di cư nội địa tới đời sống của người cao tu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG DAI HQC KINH TE QUOC DAN TRAN THI TRUC TÁC DONG CUA DI CU NOI DIA TOI DOI SONG CUA NGUOI CAO TUOI O VIET NAM CHUYEN NGANH: KINH TE HOC MA SO: 9310101 LUẬN ÁN TIÊN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: PGS. GLANG THANH LONG HA NOI, 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật. Hà Nội, ngày — tháng năm 2018 Nghiên cứu sinh Trần Thị Trúc ii LOI CAM ON Tac gia xin bày tỏ lời cảm ơn chân thành tới tập thê Ban Giám hiệu, các thay, các cô và các nhà khoa học của Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, đặc biệt là các thầy, các cô của của Khoa Kinh tế học và Viện Sau Đại học đã tạo điều kiện thuận lợi và hỗ tro dé tac giả hoàn thành luận án.

Tác giả cũng xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS. Giang Thanh Long (Viện Chính sách Công và Quản lý, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân) đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình hoàn thành luận án. Tác giả xin cảm ơn Ban Giám đốc và đồng nghiệp tại Học viện Chính sách và Phát triển (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) đã tạo điều kiện và chia sẻ với tác giả trong quá trình hoàn thành luận án. Tác giả đặc biệt gửi lời tri ân tới toàn thê gia đình, người thân và bạn bè đã luôn động viên khích lệ và tạo điều kiện thuận lợi để tác giả hoàn thành luận án.

Xin trân trọng cảm on! Hà Nội, ngày thang nam 2018 Nghiên cứu sinh Trần Thị Trúc 11 MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN i LOI CAM ON ii MUC LUC iii DANH MUC BANG v DANH MỤC HÌNH vii MO DAU 1 CHƯƠNG 1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA LUẬN ÁN. Cơ sở lý thuyết về đi cư và người cao tuôi 5 1. Các vân đê cơ bản liên quan đên di cư 1. Các vân đê cơ bản liên quan đên người cao tuUÔi.

Các nghiên cứu thực nghiệm về tác động của di cư tới đời sông người cao tuôi 15 1. Vê khía cạnh kinh tê. Vé khía cạnh sức khỏe 25 1. Vé khia camh c8 on.

Cac gia thuyét khoa hoc 34 1. Khung phân tích lý thuyêt của luận án 34 Kệt luận chương 1 36 CHƯƠNG 2 SỐ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Điêu tra mức sông hộ gia đình Việt Nam (VHLSS). Điêu tra người cao tuôi Việt Nam (VNAS) năm 2011 39 2.

Phương pháp nghiên cứu 40 2. Đánh giá tác động của di cư nội địa lên đời sông kinh tê của NCT. Đánh giá tác động của di cư nội địa lên sức khỏe của NCT. Đánh giá tác động của di cư nội địa lên đời sông xã hội của người cao tuôi M8 0.

49 Kệt luận chương 2 53 CHUONG 3 THUC TRANG DI CU NOI DIA, DAC DIEM VA THUC TRANG ĐỚI SÔNG NGƯỜI CAO TUÔI CÓ CON DI CƯ NỘI ĐỊA. Thực trạng di cư nội địa ở Việt Nam từ năm 1989 đên nay. Xu hướng di cư nội địa theo thời Gian. Xu hướng di cư nội địa theo luông di cư và loại hình di cư.

Xu hướng di cư nội địa theo vùng vả tỈnh. Đặc điêm của người (I CHƯ.- - + t1 vn TH nh nh ngàng rry 61 iv 3. Đặc điêm của người cao tuôi Việt Nam 65 3. Đặc điêm vê nhân khâu hoc của người cao tuôi Việt Nam.

Đời sông vật chât và bảo trợ xã hội đôi với người cao tuôi. Điêu kiện nhà ở của người CaO ẦUÔI. Thực trạng sức khoẻ của người cao tuôi Việt Nam. Thực trạng đời sông của người cao tuôi Việt Nam khi con cái di cư nội địa.

Khía cạnh kinh tê thông qua việc nhận tiên ĐỬI. Tình hình sức khỏe của người cao tuôi khi con cái di cư nội địa. 72 Kết luận Chương 3 79 CHUONG 4 KẾT QUÁ ĐÁNH GIÁ TỪ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU VA MOT SO DE XUAT GIAI PHAP CHINH SACH 81 4. Két qua đánh giá tác động của di cư nội địa lên đời sông NCT.

Đời sông kinh tÊ .- - -ó- 6 xxx 91 121 91 0 TT nh HT nh Hàn ngưng 81 4. Kêt quả đánh giá tác động của di cư nội địa lên sức khỏe của NCT. Kêt quả đánh giá tác động của di cư nội địa lên đời sông xã hội của NCT. Một số phân tích ngoại suy về tác động của di cư nội địa tới đời sống NCT đến năm 2017 96 4.

Giải pháp nham cai thiện đời sông cho NCT Việt Nam, đặc biệt là NCT có con di cư nội địa 97 4. Giải pháp nhăm nâng cao đời sông kinh tê và giảm nghèo. Giải pháp nhăm cải thiện sức khỏe. Giải pháp nhăm nâng cao đời sông xã hỘIi.

--- 5 + £scsvrsseeee 100 Kệt luận chương 4 102 KẾT LUẬN VÀ ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨỬU TIẾP THEO. Định hướng nghiên cứu tiêp theo 106 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH TÁC GIÁ ĐÃ CÔNG BÔ.- 107 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 108 PHỤ LỤC 116 DANH MUC BANG Bang 2. Gia trị tién gtri theo loai hinh di CU oo. ee eeeseeeeeeseeseeeeteeseeseeeseeseeeeeeens 39 Bảng 3.

Dân số Š tuôi trở lên chia theo loại hình di cư, 1989-2014. 10 tỉnh/ thành phô có tỷ suât nhập cư cao nhât ở Việt Nam qua các giai GOAN occ .3: 10 tỉnh có tỷ suât xuât cư cao nhât qua các thời kỳ ở Việt Nam.4: 10 tỉnh có tỷ suât di cư thuân cao nhat qua các thời kỳ từ 2004-2014 ở M480 .5: Dân sô từ 5 tuôi trở lên vào thời điểm 01/4/2009 và 01/4/2014 chia theo nơi thực tê thường trú theo tỉnh/ thành phô.6: Tuôi trung bình và trung vị của người di cư theo giới tính và loại hình di cư qua các giai đoạn từ 1999 to 20 4.--- 5+ xxx kEEEEsseererrkrreeree 61 Bang 3.7: Co câu giới tính của người di cư và không di cư qua ba cuộc khảo sát: 1999, 2009 và 2 4.8: Tỷ lệ dân sô từ 15-54 tuôi chia theo trình độ chuyên môn kỹ thuật và loại hình di cư năm 20 Í4.---- - + + 111 1E 1 1 1 910101 HT HH Tnhh 63 Bang 3.9: Tỷ lệ người di cư va không di cư sông trong các hộ gia đình có điêu kiện sông khác nhau ở hai cuộc khảo sát năm 2009 và năm 2014.10: Đặc điêm xã hội, nhân khâu học và sắp xêp cuộc sông của NCT. Tỷ lệ người cao tuôi sông trong hộ gia đình nghéo (don vi tinh: %) Bang 3.12: Tỷ lệ (%) người cao tuôi được khảo sát theo tình trạng công việc. Điêu kiện nhà ở của các hộ có người cao tuôi (đơn vị tính: %).

Phân trăm các hộ gia đình nhận được tiên gửi tính theo nguôn gôc tiên gửi. Phân trăm của giá trị tiên gửi tính theo nguôn gôc tiên gửi1. Tình hình sức khỏe của người cao tuôi có con di cu nội dia và không có con đi CƯ HỘI Ởa. --- (c3 1321112111211 1 111911191111 1118119 1g ng nền 73 Bảng 3.

Việc tham gia các tô chức xã hội của người cao tuÔi. Việc nâng cao nhận thức xã hội thông qua các phương tiện thông tin đại chúng của NCT Bảng 4. Mô tả thông kê các biên được sử dụng trong mô hình. Kêt quả ước lượng mô hình hôi qui 2SLSŠ.

Kêt quả kiêm định Khi bình phương đôi với sự băng nhau về tỷ lệ nhóm hộ có người cao tuôi có con di cư nội địa nhận được tiên gửi từ di cư nội địa sông trong nhà tạm so với các nhóm hộ khác. Kêt quả kiêm định Khi bình phương đôi với sự băng nhau về tỷ lệ nhóm hộ có người cao tuôi có con di cư nội địa nhận được tiên gửi từ di cư nội địa không có nhà vệ sinh so với các nhóm hộ khác. Kêt quả tính hệ sô Gimi trên thu nhập bình quân đâu người một tháng của hộ gia đình NCT có con di cư nội địa trước và sau khi nhận tiên gửi từ di cư nội địa. Sự dịch chuyên mức sông của các nhóm hộ gia đình trước và sau khi nhận 030 7777 3 3.

Mô tả thông kê các biên trong mô hình. Kêt quả ước lượng các yêu tô anh hưởng đên biên con cái di cư nội địa. Kêt quả đánh giá tác động của con cái di cư lên sức khoẻ thé chat va tinh 00:00 1. Mô tả thông kê các biên được sử dụng trong mô hình.

Kêt quả đánh giá tác động của di cư nội địa lên các khía cạnh của đời sông xã hội của người CaO TUÔI.- + cv 9v ng ng rưy 94 vii DANH MỤC HÌNH Hình 1. Khung phân tích của luận án.- -- ¿+ 6+ *vE*Eserekeeeerskreererke 35 Hình 3. Tỷ lệ người di cư trong 5 năm chia theo luông di cư và loại hình di cư, ` 20 117. Thê hiện giá trị trung bình của tiên gửi theo loại hình di cư.

Lý do lựa chọn đề tài Với những thành công vượt bậc trong việc thực hiện chính sách kế hoạch hóa gia đình trong nhiều thập kỷ qua, dân số Việt Nam đang tiến dần về giai đoạn cuối của “quá độ dân số” mà ở đó tỷ suất sinh giảm nhanh và tuôi thọ ngày càng được cải thiện (Giang và Pfau, 2010). So với các quốc gia phát triển thì Việt Nam sẽ đối mặt với tốc độ già hóa nhanh hơn gấp hai lần trong bốn thập kỷ tới đây. Cụ thể, tỷ lệ người cao tuổi (NCT) từ 65 tuổi trở lên ở Việt Nam sẽ tăng gấp đôi (từ 7% lên 14%) trong thời gian chưa tới 20 năm, trong khi các nước phát triển (như Thụy Điền, Pháp, Mỹ.) phải mất từ 75 đến 100 năm (Barbieri, 2006). Báo cáo của Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA, 2011) cho thấy, Việt Nam chính thức bước vào giai đoạn “bắt đầu già” từ năm 2011 khi tỷ lệ dân số từ 65 tuôi trở lên chạm ngưỡng 7%.

Cùng lúc đó, quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa nhanh cũng đã làm cho việc sắp xếp cuộc sống của người cao tuổi (sau đây được viết tắt là NCT) thay đổi nhanh chóng, đặc biệt là NCT ở khu vực nông thôn — nơi có tới gần 70% dân số cao tuổi đang sinh sống (UNFPA, 2011). Trước đây, mẫu gia đình truyền thống, đặc biệt là các gia đình ở khu vực nông thôn, là gia đình có nhiều thế hệ cùng sinh sống và chia sẻ nguồn lực.