Luận án tiến sĩ kinh tế nghiên cứu mô hình xác định thiệt hại do tai nạn giao th

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI LÊ HOÀI PHONG NGHIÊN CỨU MÔ HÌNH XÁC ĐỊNH THIỆT HẠI DO TAI NẠN GIAO THÔNG ĐƢỜNG BỘ Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI - 2020 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI LÊ HOÀI PHONG NGHIÊN CỨU MÔ HÌNH XÁC ĐỊNH THIỆT HẠI DO TAI NẠN GIAO THÔNG ĐƢỜNG BỘ Ở VIỆT NAM NGÀNH: TỔ CHỨC VÀ QUẢN LÝ VẬN TẢI MÃ SỐ : 9.03 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: 1. GS-TS Từ Sỹ Sùa 2. PGS-TS Nguyễn Thanh Chƣơng HÀ NỘI - 2020 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi dƣới sự hƣớng dẫn của GS-TS Từ Sỹ Sùa và PGS-TS Nguyễn Thanh Chƣơng – trƣờng Đại học Giao thông vận tải. Luận án đã sử dụng các số liệu có nguồn gốc rõ ràng, đảm bảo tính trung thực, chính xác và khách quan.

Các kết quả nghiên cứu của luận án chƣa từng đƣợc công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu khoa học nào trƣớc đó. Hà Nội, ngày tháng năm 2020 Tác giả luận án Lê Hoài Phong ii LỜI CẢM ƠN Luận án tiến sĩ với đề tài “Nghiên cứu mô hình xác định thiệt hại do tai nạn giao thông đường bộ ở Việt Nam” đã đƣợc hoàn thành sau một thời gian nghiên cứu. NCS xin đƣợc bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đến GS-TS Từ Sỹ Sùa và PGS-TS Nguyễn Thanh Chƣơng đã tận tình hƣớng dẫn nhiệt tình chu đáo, để NCS hoàn thành luận án của mình. NCS xin chân thành cám ơn các Thầy/Cô giáo, các nhà khoa học trong và ngoài trƣờng Đại học Giao thông vận tải đã truyền đạt cho tôi những kiến thức và kinh nghiệm trong quá trình học tập, nghiên cứu, đóng góp những ý kiến sâu sắc để NCS hoàn thành luận án này.

Tôi xin gửi lời cám ơn tới Ban giám hiệu nhà trƣờng Đại học Giao thông vận tải, Ban Giám đốc Phân hiệu trƣờng Đại học Giao thông vận tải tại TP.HCM, các phòng ban trong trƣờng đã tạo mọi điều kiện giúp NCS trong quá trình học tập, nghiên cứu. Cuối cùng tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới toàn thể gia đình, ngƣời thân, các bạn đồng nghiệp đã động viên, cổ vũ, tạo điều kiện cho tôi trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu. Hà Nội, ngày tháng năm 2020 Tác giả luận án Lê Hoài Phong iii MỤC LỤC Trang LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC.

iii GIẢI THÍCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU. vii DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ. ix DANH MỤC SƠ ĐỒ.

xi PHẦN MỞ ĐẦU. 1 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. Giao thông vận tải, an toàn giao thông và tai nạn giao thông trong phát triển kinh tế xã hội của quốc gia. Các nghiên cứu về tai nạn giao thông và thiệt hại do tai nạn giao thông đƣờng bộ gây ra.

Các nghiên cứu quốc tế. Các nghiên cứu trong nƣớc. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài luận án. 20 Kết luận chƣơng 1.

21 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ TAI NẠN DO GIAO THÔNG ĐƢỜNG BỘ VÀ XÁC ĐỊNH THIỆT HẠI DO TAI NẠN DO GIAO THÔNG ĐƢỜNG BỘ GÂY RA. Tổng quan về tai nạn giao thông đƣờng bộ. Một số khái niệm cơ bản. Phân loại tai nạn giao thông.

Phân loại tai nạn giao thông đƣờng bộ. Nguyên tắc xác định thiệt hại do tai nạn giao thông đƣờng bộ gây ra. Tổng quan về xác định mức độ thiệt hại do tai nạn giao thông đƣờng bộ gây ra. Các yếu tố ảnh hƣởng đến tai nạn giao thông đƣờng bộ và thiệt hại do tai nạn giao thông đƣờng bộ.

Nguyên tắc chung để xác định mức độ thiệt hại do tai nạn giao thông đƣờng bộ gây ra. Nghiên cứu kinh nghiệm về xác định thiệt hại do tai nạn giao thông đƣờng bộ gây ra ở một số nƣớc điển hình. Phƣơng pháp xác định thiệt hại do tai nạn giao thông đƣờng bộ gây ra ở Việt Nam. 49 Kết luận chƣơng 2.

53 CHƢƠNG 3: PHÂN TÍCH ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG TAI NẠN GIAO THÔNG ĐƢỜNG BỘ VÀ THIỆT HẠI DO TAI NẠN GIAO THÔNG ĐƢỜNG BỘ GÂY RA. Tình hình taı nạn gıao thông đƣờng bộ trên thế gıớı. Tai nạn giao thông đƣờng bộ của một số nƣớc điển hình. Các biện pháp giảm thiệt hại do tai nạn giao thông đƣờng bộ gây ra của một số quốc gia.

Phân tích, đánh giá tình hình tai nạn giao thông đƣờng bộ ở Việt Nam75 3. Đánh giá tình hình tai nạn giao thông đƣờng bộ theo thông lệ quốc tế. Đánh giá tình hình tai nạn giao thông đƣờng bộ theo độ tuổi và giới tính của ngƣời bị nạn. Đánh giá tình hình tai nạn giao thông đƣờng bộ theo nguyên nhân gây tai nạn.

Phân tích, đánh giá kết quả xác định thiệt hại do tai nạn giao thông đƣờng bộ gây ra ở Việt Nam. 83 Kết luận chƣơng 3. 90 CHƢƠNG 4: XÂY DỰNG MÔ HÌNH XÁC ĐỊNH THIỆT HẠI DO TAI NẠN GIAO THÔNG ĐƢỜNG BỘ GÂY RA Ở VIỆT NAM. Chiến lƣợc phát triển giao thông vận tải và đảm bảo an toàn giao thông đƣờng bộ quốc gia đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030.

Quan điểm phát triển. Mục tiêu phát triển giao thông vận tải và đảm bảo an toàn giao thông đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030. Các cơ chế chính sách chủ yếu. Xây dựng các tiêu chí cho mô hình xác định thıệt hại do tai nạn giao thông đƣờng bộ gây ra.

Tổng quan về xây dựng các tiêu chí cho mô hình xác định thiệt hại do tai nạn giao thông đƣờng bộ gây ra. Các hƣớng tiếp cận để xây dựng tiêu chí cho mô hình xác định thiệt hại do tai nạn giao thông đƣờng bộ gây ra. Các tiêu chí cho mô hình xác định thiệt hại do tai nạn giao thông đƣờng bộ gây ra. Xây dựng mô hình xác định thiệt hại do tai nạn giao thông đƣờng bộ ở Việt Nam.

Mô hình tổng quát xác định thiệt hại do tai nạn giao thông đƣờng bộ gây ra. Xác định thiệt hại về kinh tế xã hội cho một vụ tai nạn giao thông đƣờng bộ gây ra. Xác định thiệt hại do tắc nghẽn giao thông khi xẩy ra tai nạn giao thông đƣờng bộ. Thiệt hại do ô nhiễm môi trường khi xẩy ra tai nạn giao thông đường bộ 140 Kết luận chƣơng 4.

141 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 142 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ LİÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀİ LUẬN ÁN. 144 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 145 PHẦN PHỤ LỤC.

vi GIẢI THÍCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT ATGT An toàn giao thông ATGTĐB An toàn giao thông đƣờng bộ BH Bảo hiểm BHYT Bảo hiểm y tế CSDL Cơ sở dữ liệu CSGT Cảnh sát giao thông CSHT Cơ sở hạ tầng DNBH Doanh nghiệp bảo hiểm GDP Tổng sản phẩm quốc nội GTCC Giao thông công chính GTĐB Giao thông đƣờng bộ GTVT Giao thông vận tải KCHT Kết cấu hạ tầng KTXH Kinh tế xã hội QL Quốc lộ QLĐB Quản lý đƣờng bộ QLSCĐB Quản lý sửa chữa đƣờng bộ TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam TNGT Tai nạn giao thông TNGTĐB Tai nạn giao thông đƣờng bộ TTTT Thƣơng tật tạm thời TTVV Thƣơng tật vĩnh viễn vii DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 1-1: Tốc độ và xác suất va chạm trong giao thông đƣờng bộ. 11 Bảng 1-2: Tóm tắt những nghiên cứu về tác dụng của mũ bảo hiểm. 13 Bảng 2-1: Tai nạn giao thông phân chia theo lứa tuổi ở CHLB Đức. 31 Bảng 2-2: Thời gian đƣợc xác định là chết do TNGT ở một số nƣớc.

36 Bảng 2-3: Quy định về bị thƣơng nặng, bị thƣơng nhẹ của một số nƣớc. 37 Bảng 2-4: Phân loại tai nạn giao thông theo mức độ thiệt hại vật chất. 39 Bảng 2-5: Xác suất tai nạn của các phƣơng thức di chuyển. 41 Bảng 2-6: Nhóm các thành phần chi phí.

51 Bảng 2-7: Các giả định để đánh giá thiệt hại tai nạn dựa vào phƣơng pháp tổng giá trị đầu ra. 52 Bảng 3-1: Tỷ lệ tử vong do TNGT (trên 100.000 ngƣời) ở các nƣớc Châu Á. 63 Bảng 3-2: Tỷ lệ tử vong do TNGT (trên 100.000 ngƣời) ở các nƣớc Châu Âu. 63 Bảng 3-3: Tỷ lệ tử vong do TNGT (trên 100.000 ngƣời) ở các nƣớc Châu Phi.

64 Bảng 3-4: Tai nạn giao thông đƣờng bộ giai đoạn 2009 ÷ 2019. 76 Bảng 3-5: Tỷ lệ số vụ TNGT của các loại hình giao thông năm 2019. 77 Bảng 3-6: Tai nạn giao thông liên quan đến xe máy. 77 Bảng 3-7: Tai nạn giao thông phân theo độ tuổi, giới tính năm 2019.

78 Bảng 3-8: Nguyên nhân chủ yếu của các TNGTĐB. 81 Bảng 3-9: Nguyên nhân TNGT xét theo phƣơng tiện. 82 Bảng 3-10: Chi phí tổng hợp cho một vụ TNGTĐB ở Việt Nam. 84 Bảng 3-11: Tổng thiệt hại do TNGTĐB ở Việt Nam năm 2019.

85 Bảng 3-12: Thiệt hại do mất mát thời gian làm việc. 87 Bảng 3-13: Thu nhập trung bình của ngƣời bị chấn thƣơng. 87 Bảng 3-14: Chi phí giá trị cuộc sống con ngƣời. 87 Bảng 3-15: Chi phí y tế.

87 Bảng 3-16: Chi phí đền bù trung bình cho một ô tô bị tai nạn. 88 Bảng 3-17: Chi phí quản lý. 88 Bảng 3-18: Số ngƣời bị nạn trên một vụ tai nạn. 88 viii Bảng 3-19: Tổng thiệt hại do TNGTĐB năm 2019, phƣơng pháp ALMEC….93 Bảng 4-1: Tuổi kết hôn trung bình giữa nam và nữ chia theo vùng.

108 Bảng 4-2: Đối tƣợng bảo hiểm và mức chi trả. 112 Bảng 4-3: Các trƣờng hợp bảo hiểm và mức chi trả. 115 Bảng 4-4: Phân nhóm tuổi các đối tƣợng bị TNGTĐB. 123 Bảng 4-5: Lao động và đóng góp GDP của công dân trong độ tuổi lao động 124 Bảng 4-6: Tỷ lệ các dạng hƣ hỏng CSHT do TNGTĐB gây ra đối với đƣờng khu vực đồng bằng, miền núi.

128 ix DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ Hình 1-1: Mối quan hệ giữa tốc độ của phƣơng tiện và số vụ tai nạn giao thông. 8 Hình 1-2: Mối quan hệ giữa loại đƣờng, tốc độ và xác suất xảy ra tai nạn. 9 Hình 1-3: Mối quan hệ giữa tốc độ và xác suất xảy ra tai nạn. 10 Hình 1-4: Mối liên hệ giữa tốc độ thực tế của xe với tốc độ trung bình trên từng tuyến đƣờng.

10 Hình 3-1: Dân số, số ngƣời chết do TNGT, số lƣợng phƣơng tiện giao thông tại một số nƣớc trên thế giới (phân theo GDP) .