Luận án Tiến sĩ Kinh tế: Hoàn thiện phương pháp tính và phân tích giá trị gia tăng ngành vận tải Việt Nam

Tr−êng ®¹i häc kinh tÕ quèc d©n Tr−êng ®¹i häc kinh tÕ quèc d©n CHUYÊN NGÀNH: KINH TẾ HỌC (THỐNG KÊ KINH TẾ) Mã số: 62.01 Người hướng dẫn khoa học: i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu sử dụng trong Luận án là hoàn toàn trung thực. Những kết luận khoa học của Luận án chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Hà nội, ngày tháng năm 2014 TÁC GIẢ LUẬN ÁN Chu Thị Bích Ngọc ii MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN.

ii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT .v DANH MỤC BẢNG BIỂU, BIỂU ĐỒ VÀ SƠ ĐỒ. vi PHẦN MỞ ĐẦU .Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Những đóng góp của Luận án. Kết cấu của luận án .11 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ TRỊ GIA TĂNG NGÀNH VẬN TẢI THEO HỆ THỐNG TÀI KHOẢN QUỐC GIA .Tổng quan Hệ thống Tài khoản quốc gia .1 Quá trình hình thành và phát triển SNA .2 Vai trò của SNA .3 Các khái nệm cơ bản của SNA .4 Các phân tổ chủ yếu của SNA .5 Nội dung cơ bản của SNA .2 Những vấn đề chung về ngành Vận tải .1 Vận tải và vai trò của vận tải .2 Phân loại vận tải .3 Hệ thống ngành Vận tải Việt Nam .3 Phương pháp tính giá trị gia tăng ngành Vận tải theo SNA .1 Một số nguyên tắc thống kê đối tượng vận tải .2 Nguyên tắc tính giá trị gia tăng ngành vận tải. Phương pháp tính giá trị gia tăng ngành Vận tải theo SNA.

Nguồn thông tin phục vụ tính VA ngành Vận tải theo SNA .32 Tóm tắt chương 1 .33 iii CHƯƠNG 2 HOÀN THIỆN PHƯƠNG PHÁP TÍNH VÀ PHÂN TÍCH GIÁ TRỊ GIA TĂNG NGÀNH VẬN TẢI VIỆT NAM HIỆN NAY .1 Khái quát chung thống kê SNA ở Việt Nam .1 Sơ lược về tổ chức thống kê của Việt Nam .2 Cơ quan biên soạn số liệu thống kê SNA của Việt Nam .3 So sánh mức độ thực hiện thống kê SNA của Việt Nam với qui định của IMF .2 Hoàn thiện phương pháp tính giá trị gia tăng ngành Vận tải Việt Nam trên phạm vi cả nước hiện nay .1 Thực trạng phương pháp tính giá trị gia tăng ngành Vận tải cho phạm vi cả nước ở Việt Nam hiện nay .2 Hoàn thiện phương pháp tính giá trị gia tăng ngành Vận tải trên phạm vi cả nước ở Việt Nam hiện nay .3 Hoàn thiện phân tích giá trị gia tăng ngành Vận tải Việt Nam hiện nay .1 Thực trạng phân tích giá trị gia tăng ngành Vận tải Việt Nam hiện nay .2 Hoàn thiện phân tích giá trị gia tăng ngành Vận tải Việt Nam hiện nay .4 Hoàn thiện nguồn thông tin, đảm bảo cho việc vận dụng phương pháp tính và phân tích giá trị gia tăng ngành Vận tải Việt nam .1 Thực trạng thông tin thống kê vận tải ở Việt Nam hiện nay .2 Hoàn thiện nguồn thông tin đảm bảo tính và phân tích giá trị gia tăng ngành Vận tải trên phạm vi cả nước .63 Tóm tắt chương 2 .69 CHƯƠNG 3 THỬ NGHIỆM TÍNH VÀ PHÂN TÍCH GIÁ TRỊ GIA TĂNG NGÀNH VẬN TẢI ĐƯỜNG SẮT VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2008 – 2012 .1 Tổng quan về đường sắt trên thế giới và ở Việt nam .1 Tổng quan về đường sắt thế giới .2 Xu hướng phát triển đường sắt trên thế giới .3 Kinh nghiệm của các nước về phát triển đường sắt .4 Tổng quan Đường sắt Việt Nam .2 Tính giá trị gia tăng ngành Vận tải Đường sắt .1 Tính giá trị gia tăng ngành Vận tải Đường sắt theo cách tính của Vụ Hệ thống Tài khoản quốc gia Tổng cục Thống kê .2 Tính VA ngành Vận tải Đường sắt theo hướng hoàn thiện .3 So sánh kết quả tính giá trị gia tăng ngành Vận tải Đường sắt của tác giả và Vụ Hệ thống Tài khoản quốc gia Tổng cục Thống kê .3 Phân tích giá trị gia tăng ngành Vận tải Đường sắt .1 Phân tích biến động VA ngành Vận tải Đường sắt theo thời gian .2 Phân tích cơ cấu VA ngành Vận tải Đường sắt theo các yếu tố.3 Phân tích thị phần vận tải Đường sắt Việt Nam giai đoạn 2008-2012 .4 Phân tích nhân tố ảnh hưởng đến giá trị gia tăng ngành Vận tải Đường sắt .100 Tóm tắt chương 3 .110 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .112 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN .115 TÀI LIỆU THAM KHẢO .116 PHỤ LỤC v DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Ký hiệu Diễn giải C1 Khấu hao tài sản cố định CPI Consumer Price Index – Chỉ số giá tiêu dùng GDP Gross Domestic Product - Tổng sản phẩm trong nước GNI Gross National Incom - Thu nhập quốc dân GTVT Giao thông vận tải GO Gross Output – Tổng giá trị sản xuất IC Intermediate Consumption- Chi phí trung gian MPS Meterial Product system – Hệ thống sản phẩm vật chất PPI Production Price Index – Chỉ số giá sản xuất SNA System of National Account - Hệ thống Tài khoản Quốc gia SUT Supply And Úse Tables VA Value Added - Giá trị gia tăng VSIC The Vietnam System of Industrial Classification - Phân ngành kinh tế Việt Nam vi DANH MỤC BẢNG BIỂU, BIỂU ĐỒ VÀ SƠ ĐỒ Bảng biểu: Bảng 2.1: Nhóm chỉ tiêu sử dụng trong phân tích VA ngành Vận tải do ảnh hưởng bởi các nhân tố .2: Hoàn thiện các chỉ tiêu trong biểu số 01-CS/VTKB .1: Khối lượng luân chuyển hàng hóa, hành khách vận tải Đường sắt giai đoạn 2008-2012 .2: Kết quả tính VA ngành Vận tải Đường sắt giai đoạn 2008-2012 theo cách tính của Vụ Hệ thống Tài khoản quốc gia .3: Nhóm chỉ tiêu cơ bản để tính VA vận tải Đường sắt giai đoạn 2008- 2012.4: Kết quả tính VA ngành Vận tải Đường sắt giai đoạn 2008-2012 .5: Kết quả tính VA ngành Vận tải Đường sắt giai đoạn 2008-2012 .6: Kết quả tính VA – 1 và VA - 2 .7: Biến động VA vận tải Đường sắt theo giá hiện hành giai đoạn 2008-2012 .8: Cơ cấu VA ngành Vận tải Đường sắt theo các yếu tố giai đoạn 2008-2012 .9: Tỷ trọng VA vận tải Đường sắt theo giá hiện hành giai đoạn 2008-201294 Bảng 3.10: Thị phần vận tải hàng hóa theo ngành đường giai đoạn 2008-2012 .11: Thị phần vận tải hàng hóa luân chuyển theo ngành đường giai đoạn 2008-2012.12: Thị phần vận tải hành khách theo ngành đường giai đoạn 2008-2012 .13: Thị phần vận tải hành khách luân chuyển theo ngành đường giai đoạn 2008-2012.14: Hệ số hành khách sử dụng phương tiện các ngành Vận tải giai đoạn 2008-2012.15: Nhóm chỉ tiêu sử dụng phân tích VA vận tải Đường sắt theo giá hiện hành do ảnh hưởng các chỉ tiêu kết quả vận tải hiện vật .16: Kết quả phân tích VA vận tải Đường sắt giá hiện hành do ảnh hưởng các chỉ tiêu kết quả vận tải hiện vật theo phương pháp chỉ số .17: Kết quả phân tích VA vận tải Đường sắt theo giá hiện hành do ảnh hưởng của các chỉ tiêu kết quả vận tải tính bằng hiện vật theo phương pháp phân tích tổng hợp từng phần biến động.18: Nhóm chỉ tiêu sử dụng phân tích VA vận tải Đường sắt theo giá hiện hành do ảnh hưởng các chỉ tiêu chi phí .19: Kết quả phân tích VA vận tải Đường sắt theo giá hiện hành do ảnh hưởng các chỉ tiêu chi phí theo phương pháp chỉ số .20: Kết quả phân tích VA vận tải Đường sắt giá hiện hành do ảnh hưởng các chỉ tiêu chi phí vận tải hiện vật theo phương pháp phân tích tổng hợp từng phần biến động .21 : Bảng tính phân tích biến động VA vận tải Đường sắt do ảnh hưởng bởi 3 nhân tố .1: Kết quả tính VA – 1 và VA – 2 .2: Biến động của GO, IC, VA theo giá hiện hành ngành Vận tải Đường sắt giai đoạn 2008-2012 .3: Cơ cấu VA vận tải đường sắt theo các yếu tố .1: Quy trình tính giá trị gia tăng ngành Vận tải Việt Nam hiện nay .2: Quy trình tính giá trị gia tăng ngành Vận tải đối với các doanh nghiệp vận tải Nhà nước .3: Quy trình tính giá trị gia tăng ngành Vận tải đối với các doanh nghiệp vận tải ngoài nhà nước và các cơ sở kinh tế vận tải cá thể .45 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài Hệ thống Tài khoản quốc gia (SNA - System of National Accounts) của Liên Hợp Quốc được các nhà kinh tế hàng đầu thế giới đứng đầu là Richard Stone (giải Nobel về Kinh tế năm 1984) đưa ra. Hệ thống này tập hợp một cách hệ thống các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô quan trọng nhằm mô tả và phân tích các các hiện tượng kinh tế cơ bản. SNA mô tả quá trình lưu chuyển sản phẩm và tiền tệ trong một quốc gia. SNA là một tập hợp đầy đủ, phù hợp và linh hoạt các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô, những chỉ tiêu này được xây dựng trên các khái niệm, định nghĩa và quy tắc chuẩn mực được thừa nhận trên phạm vi toàn thế giới.

SNA phục vụ nhiều mục đích khác nhau, trong đó mục đích cơ bản là cung cấp thông tin để phân tích và hoạch định chính sách kinh tế vĩ mô làm cơ sở cho các nhà quản lý và lãnh đạo các cấp giám sát, nghiên cứu, điều hành và ứng xử với nền kinh tế. Đầu năm 1993, bằng Quyết định số 183-TTg ngày 25/12/1992 của Thủ tường Chính phủ, SNA được chính thức thống nhất áp dụng trên phạm vi cả nước thay cho hệ thống các bảng cân đối vật chất (MPS - Material Product Balance System). Mặc dù hai hệ thống (SNA và MPS) có sự giống nhau về mục đích, đối tượng nghiên cứu và nguyên tắc xây dựng, nhưng lại khác nhau cơ bản về nội dung, phạm vi nghiên cứu và hình thức mô tả. Trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế ngày nay, Việt Nam cần sử dụng thước đo chung về hoạt động kinh tế với các nước thành viên trong các tổ chức quốc tế.

Do đó, cùng với sự chuyển đổi cơ chế kinh tế, việc chuyển từ hệ thống MPS sang hệ thống SNA là một tất yếu khách quan. MPS là hệ thống bảng đã được sử dụng trong cơ chế kế hoạch tập trung của các nước XHCN và Việt Nam. SNA là hệ thống tài khoản được Liên Hợp Quốc khuyến nghị các nước thành viên sử dụng từ năm 1953.