Luận án tiến sĩ: Các nhân tố ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh doanh nghiệp nhỏ và vừa do phụ nữ làm chủ tại Thanh Hóa

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI LÊ THỊ NƢƠNG CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN KẾT QUẢ KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA DO PHỤ NỮ LÀM CHỦ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THANH HÓA LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH Hà Nội, năm 2023 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI LÊ THỊ NƢƠNG CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN KẾT QUẢ KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA DO PHỤ NỮ LÀM CHỦ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THANH HÓA Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh Mã số: 9.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: 1. Phạm Sỹ An 2. Lê Quang Hiếu Hà Nội, năm 2023 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu của luận án này là trung thực, không trùng lặp với đề tài khác. Mọi dữ liệu kế thừa từ các nghiên cứu, tài liệu khác đều đã được trích dẫn đầy đủ.

Tác giả luận án Lê Thị Nƣơng i MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC BẢNG BIỂU. vii DANH MỤC HÌNH VÀ SƠ ĐỒ.

ix PHẦN MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Đóng góp mới về khoa học của luận án. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án. Kết cấu luận án.

TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN KẾT QUẢ KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA DO PHỤ NỮ LÀM CHỦ. Các nghiên cứu trước đây về nhân tố ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh của doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ. Xác định khoảng trống và định hướng nghiên cứu .25 TIỂU KẾT CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN KẾT QUẢ KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA DO PHỤ NỮ LÀM CHỦ.

Lý luận chung về doanh nghiệp nhỏ và vừa do phụ nữ làm chủ. Khái niệm doanh nghiệp. Doanh nghiệp nhỏ và vừa. Doanh nghiệp nhỏ và vừa do phụ nữ làm chủ.

Tổng quan các lý thuyết có liên quan đến nhân tố ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh của DNNVV do phụ nữ làm chủ. Lý thuyết nữ quyền (Feminism Theories). Lý thuyết dựa trên nguồn lực doanh nghiệp (Resource Based View Theory- RBV). Lý thuyết thể chế (Institutional theory).

Lý thuyết vốn xã hội (Social Capital theory). Lý thuyết về hành vi có kế hoạch (The theory of planned behavior - TPB). Vận dụng các lý thuyết nghiên cứu. Kết quả kinh doanh của doanh nghiệp (Business performance).

Định nghĩa kết quả kinh doanh. Đo lường kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Các tiêu chí đánh giá kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Phát triển giả thuyết nghiên cứu.

Mối quan hệ giữa định hướng kinh doanh và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Năng lực kinh doanh của chủ doanh nghiệp và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Mối quan hệ giữa năng lực kinh doanh và định hướng kinh doanh của doanh nghiệp. Mối quan hệ giữa vốn xã hội và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.

Mối quan hệ giữa vốn xã hội và định hướng kinh doanh. Mối quan hệ giữa chất lượng nguồn nhân lực và kết quả kinh doanh. Mối quan hệ giữa chất lượng nguồn nhân lực và định hướng kinh doanh. Mối quan hệ giữa khả năng tiếp cận tài chính và kết quả kinh doanh.

Mối quan hệ giữa khả năng tiếp cận tài chính và định hướng kinh doanh. Mối quan hệ giữa chính sách của Chính phủ và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Vai trò của biến trung gian. Các biến kiểm soát.

Mô hình nghiên cứu đề xuất.65 TIỂU KẾT CHƢƠNG 2. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Phương pháp tiếp cận. Quy trình nghiên cứu.

Nội dung nghiên cứu định tính. Thiết kế nghiên cứu định tính. Kết quả nghiên cứu định tính. Nghiên cứu định lượng sơ bộ.

Mẫu nghiên cứu và phương pháp thu thập dữ liệu. Phương pháp phân tích sơ bộ thang đo. Kết quả nghiên cứu định lượng sơ bộ. Bản khảo sát chính thức.

Nghiên cứu định lượng chính thức. Phương pháp chọn mẫu. Phương pháp thu thập dữ liệu. Phương pháp phân tích dữ liệu.

Phương pháp thu thập và phân tích dữ liệu thứ cấp .93 TIỂU KẾT CHƢƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Tổng quan về doanh nghiệp nhỏ và vừa do phụ nữ làm chủ tại Thanh Hoá. Tỷ lệ doanh nghiệp nhỏ và vừa do phụ nữ làm chủ.

Phân theo quy mô. Kết quả kinh doanh. Kết quả nghiên cứu định lượng về các nhân tố ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh của DNNVV do phụ nữ làm chủ tại Thanh Hoá. Thống kê đặc điểm doanh nghiệp.

Thống kê đặc điểm của giám đốc doanh nghiệp. Kết quả đánh giá độ tin cậy của thang đo. Phân tích nhân tố khám phá (EFA). Phân tích nhân tố khẳng định (CFA).

Phân tích mô hình cấu trúc tuyến tính SEM và kiểm định các giả thuyết nghiên cứu. Kết quả kiểm định giả thuyết nghiên cứu. Đánh giá sự khác biệt của các biến kiểm soát tới kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Thảo luận kết quả nghiên cứu.

Kết quả kinh doanh của DNNVV do phụ nữ làm chủ trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá. Ảnh hưởng của các nhân tố với kết quả kinh doanh của DNNVV do phụ nữ làm chủ trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá. Mối liên hệ giữa các biến độc lập và định hướng kinh doanh. Vai trò trung gian của định hướng kinh doanh.

Vai trò của phân tích đa nhóm .141 TIỂU KẾT CHƢƠNG 4. TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ. Tóm tắt kết quả nghiên cứu. Mức độ đạt được mục tiêu nghiên cứu của luận án.

Kết quả nghiên cứu. Đóng góp mới của luận án. Định hướng phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá đến năm 2025 tầm nhìn 2030. Quan điểm phát triển doanh nghiệp của Tỉnh.

Mục tiêu phát triển doanh nghiệp. Hàm ý quản trị. Nâng cao khả năng tiếp cận tài chính. Nâng cao trình độ và năng lực của chủ doanh nghiệp.

Nâng cao vốn xã hội của doanh nghiệp. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong doanh nghiệp. Nâng cao hiệu quả tiếp cận và hưởng ưu đãi các chính sách của chính phủ 160 5. Nâng cao hiệu quả của Định hướng kinh doanh.

Hàm ý chính sách. Đối với cơ quan nhà nước. Đối với các ngân hàng và tổ chức tín dụng. Đối với các cơ sở giáo dục.

Đối với các tổ chức, hiệp hội khác. Hạn chế của nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo .169 CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC ĐÃ ĐƢỢC CÔNG BỐ.171 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. PL1 v DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT Các ký hiệu, chữ viết tắt Nguyên nghĩa BP Business Performance- Kết quả kinh doanh DN Doanh nghiệp DNNVV Doanh nghiệp nhỏ và vừa DNTN Doanh nghiệp tư nhân EC Entrepreurial Compentence- Năng lực kinh doanh EO Entrepreurial Orientation- Định hướng kinh doanh FC Financial Capital - Nguồn lực tài chính GP Government Policy- Chính sách của chính phủ ILO International Labour Organization- Tổ chức lao động quốc tế KQKD Kết quả kinh doanh LNST Lợi nhuận sau thuế NLĐ Người lao động QPPL Quy phạm pháp luật OECD Organisation for Economic Co-operation and Development -Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế SC Social Capital- Vốn xã hội TMDV Thương mại dịch vụ TNHH Trách nhiệm hữu hạn VCCI Chamber of Commerce and Industry- Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam WB World Bank- Ngân hàng thế giới vi DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 1. Tổng hợp các nhân tố ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh của DNNVV do phụ nữ làm chủ từ các nghiên cứu trước đó .2: Tổng hợp các tiêu chí đánh giá KQKD.

Tiêu chí phân loại DNNVV trên thế giới. Tiêu chí phân loại DNNVV tại Việt Nam năm 2021. Một số định nghĩa về doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ. Vận dụng các lý thuyết giải thích sự ảnh hưởng các nhân tố đến kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp.

Tiến độ thực hiện đề tài nghiên cứu. Thang đo định hướng kinh doanh. Thang đo năng lực kinh doanh. Thang đo vốn xã hội (mạng lưới kinh doanh).

Thang đo chất lượng nguồn nhân lực. Thang đo khả năng tiếp cận tài chính. Thang đo chính sách của chính phủ. Thang đo kết quả kinh doanh.

Đo lường biến kiểm soát. Kết quả Cronbach‘s Alpha của các biến. Thang đo tổng hợp đã hiệu chỉnh để đưa vào phân tích định lượng. Thống kê số lượng DNNVV tại Thanh Hoá phân tách theo giới tính của chủ DN.

Số lượng DNNVV do phụ nữ làm chủ phân theo quy mô. Tình hình sản xuất kinh doanh của DNNVV do phụ nữ làm chủ tại Thanh Hoá. Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của các DNNVV do phụ nữ làm chủ tỉnh Thanh Hoá giai đoạn 2016 – 2020. Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu.

Đặc điểm giám đốc doanh nghiệp trong mẫu khảo sát. Kết quả kiểm định hệ số Cronbach‘s Alpha lần 2. Hệ số tương quan, hiệp phương sai giữa các biến quan sát trong mô hình nghiên cứu. Kiểm định giá trị hội tụ thông qua CR, AVE, MSV.

Kết quả kiểm định giả thuyết mô hình. Kết quả ước lượng bằng Bootstrap. Kết quả phân tích sâu One-way ANOVA – Phân tích sự khác biệt về kết quả KD của DN theo quy mô. Kết quả phân tích sâu One-way ANOVA – Phân tích sự khác biệt về kết quả KD theo kinh nghiệm của chủ DN.

Kết quả kiểm định mối liên hệ giữa từng thứ nguyên của EO với BP 116 viii DANH MỤC HÌNH VÀ SƠ ĐỒ Sơ đồ 2.1: Mô hình nghiên cứu đề xuất. Quy trình nghiên cứu chung. Kết quả CFA mô hình nghiên cứu (đã chuẩn hóa). Kết quả kiểm định mô hình cấu trúc SEM (đã chuẩn hóa).

Kết quả kiểm định mô hình cấu trúc SEM kiểm định ảnh hưởng của các nhân tố cấu thành tinh thần kinh doanh tới kết quả kinh doanh (đã chuẩn hóa) .4: Kết quả điều tra về KQKD của DNNVV do phụ nữ làm chủ tại Thanh Hoá .5: Kết quả điều tra về khả năng tiếp cận tài chính của DNNVV do phụ nữ làm chủ tại Thanh Hoá .6: Kết quả khảo sát về năng lực của chủ doanh nghiệp .