Luận án về lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp Bình Dương (1997-2010)

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ----------------------------------------------------- BÙI THANH XUÂN ĐẢNG BỘ TỈNH BÌNH DƢƠNG LÃNH ĐẠO CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP TỪ NĂM 1997 ĐẾN NĂM 2010 LUẬN ÁN TIẾN SI LỊCH SỬ Hà Nội - 2018 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ----------------------------------------------------- BÙI THANH XUÂN ĐẢNG BỘ TỈNH BÌNH DƢƠNG LÃNH ĐẠO CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP TỪ NĂM 1997 ĐẾN NĂM 2010 Chuyên nghành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam Mã số: 62 22 03 15 LUẬN ÁN TIẾN SI LỊCH SỬ Người hướng dẫn khoa học: PGS. Đoàn Ngọc Hải Hà Nội - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình khoa học nghiên cứu của riêng tôi. Công trình được thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS. Đoàn Ngọc Hải Các tài liệu, số liệu sử dụng trong luận án này là trung thực, đảm bảo tính khách quan, khoa học và có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng.

Hà nội, ngày 20 tháng 4 năm 2018 Tác giả luận án Bùi Thanh Xuân MỤC LỤC MỞ ĐẦU. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án. Nhóm công trình nghiên cứu về phát triển nông nghiệp, nông thôn và chuyển dịch cơ cấu kinh tề nông nghiệp trong phạm vi cả nước.

Nhóm công trình nghiên cứu về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở các vùng miền, địa phương. Nhóm công trình nghiên cứu liên quan đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn ở tỉnh Bình Dương. Kết quả nghiên cứu của các công trình liên quan đến đề tài luận án và những nội dung luận án tập trung nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu của các công trình liên quan đến đề tài, luận án có thể kế thừa và phát triển.

Những nội dung luận án tập trung nghiên cứu .25 Tiểu kết chƣơng 1. CHỦ TRƢƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH BÌNH DƢƠNG VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP TỪ NĂM 1997 ĐẾN NĂM 2000. Những yếu tố tác động đến sự lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của Đảng bộ tỉnh Bình Dƣơng. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội.

Thực trạng nông nghiệp và cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở Bình Dương khi tái lập tỉnh năm 1997. Hoàn cảnh lịch sử và chủ trương chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của Đảng từ năm 1997 đến năm 2000. Chủ trƣơng và sự chỉ đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của Đảng bộ tỉnh Bình Dƣơng từ năm 1997 đến năm 2000. Chủ trương của Đảng bộ tỉnh Bình Dương.

Đảng bộ tỉnh Bình Dương chỉ đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp từ năm 1997 đến năm 2000.53 Tiểu kết chƣơng 2. ĐẢNG BỘ TỈNH BÌNH DƢƠNG LÃNH ĐẠO CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2010. Hoàn cảnh lịch sử mới và chủ trƣơng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của Đảng. Hoàn cảnh lịch sử mới.

Chủ trương của Đảng về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp. Chủ trƣơng và sự chỉ đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của Đảng bộ tỉnh Bình Dƣơng từ năm 2001 đến năm 2010. Chủ trương của Đảng bộ tỉnh Bình Dương về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp. chỉ đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của Đảng bộ tỉnh Bình Dương.

Chỉ đạo chuyển dịch cơ cấu vùng .105 Tiểu kết chƣơng 3. NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM. Nhận xét sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Bình Dƣơng về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp từ năm 1997 đến năm 2010. Ưu điểm, nguyên nhân.

Hạn chế, nguyên nhân. Một số kinh nghiệm. Thường xuyên quán triệt vận dụng đường lối của Đảng vào thực tiễn địa phương, đề ra chủ trương chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tỉnh Bình Dương phù hợp. Phát huy sức mạnh tổng hợp của địa phương, tranh thủ tối đa nguồn lực bên ngoài để chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp có hiệu quả.

Thường xuyên quan tâm công tác đào tạo, chuyển đổi nghề cho nông nghiệp, nông thôn. Luôn luôn chú trọng nghiên cứu và ứng ứng dụng tiến bộ khoa học, công nghệ vào chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở địa phương. Tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy đảng, quản lý điều hành của chính quyền các cấp trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp .144 Tiểu kết chƣơng 4.148 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN .178 DANH MỤC NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT CNXH : Chủ nghĩa xã hội CNH, HĐH : Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CCKT : Cơ cấu kinh tế GTSX : Giá trị sản xuất HTX : Hợp tác xã KH-CN : Khoa học và Công nghệ KHKT : Khoa học kỹ thuật KT-XH : Kinh tế - Xã hội KTTT : Kinh tế tập thể KTTN : Kinh tế tư nhân Nxb : Nhà xuất bản THT : Tổ hợp tác UBND : Uỷ ban nhân dân XHCN : Xã hội chủ nghĩa MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Sự phát triển kinh tế của mỗi quốc gia luôn đòi hỏi phải có một CCKT hợp lý, trong đó cần xác định rõ và giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa các ngành, các vùng kinh tế, lãnh thổ và các thành phần kinh tế, các yếu tố bộ phận, lĩnh vực trong nền kinh tế quốc dân.

Xây dựng CCKT hợp lý là một trong những nội dung cơ bản của CNH, HĐH. Lý luận và thực tiễn đã chứng minh nông nghiệp luôn đóng vai trò to lớn đối với sự ổn định và phát triển kinh tế của mỗi quốc gia dân tộc. Bởi nông nghiệp tạo ra lương thực, thực phẩm cần thiết đủ để nuôi sống cho dân tộc mình và tạo ra nền tảng để các ngành, các hoạt động kinh tế khác phát triển. Nông ngiệp theo nghĩa rộng bao gồm cả ngành trồng trọt và chăn nuôi (2 ngành này cùng với dịch vụ sản xuất nông nghiệp hợp thành nông nghiệp theo nghĩa hẹp), lâm nghiệp và ngư nghiệp.

Đây là ngành sản xuất vật chất cơ bản, cung cấp nhiều loại sản phẩm thiết yếu cho đời sống xã hội, là thị trường rộng lớn của ngành công nghiệp, cung cấp nguồn nhân lực và tạo nên tích lũy ban đầu cho sự nghiệp CNH, HĐH đất nước. Chuyển dịch CCKT nông nghiệp là quá trình tất yếu để chyển một nền nông nghiệp lạc hậu thành một nền nông nghiệp hiện đại. Trong thời đại ngày nay, chuyển dịch CCKT nông nghiệp, nông thôn còn là cách thức ứng xử khoa học và tích cực với quá trình CNH và đô thị hóa đang diễn ra ngày một mạnh mẽ. Trên thế giới, quá trình này đã diễn ra thành công ở nhiều nước và được khái quát thành những kinh nghiệm, mô hình hấp dẫn Từ khi thành lập đến nay, Đảng luôn khẳng định tầm quan trọng của vấn đề nông nghiệp, nông thôn và nông dân.

Từ vị trí quan trọng của nông nghiệp, nông thôn và nông dân, Đảng coi nông nghiệp là mặt trận hàng đầu và coi CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn là nhiệm và hàng đầu của sự nghiệp CNH, HĐH đất nước trong giai đoạn hiện nay. Việt Nam bước vào thời kỳ quá độ lên CNXH với điểm xuất phát thấp, từ một nước nông nghiệp lạc hậu, sản xuất nhỏ, manh mún và phân tán. Dó đó, chuyển dịch CCKT nông nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và đời sống nông dân là một 1 nhiệm vụ chiến lược, có tầm quan trọng đặc biệt hàng đầu của toàn Đảng, toàn dân cả trước mắt cũng như lâu dài. Đảng và Nhà nước chủ trương chuyển dịch CCKT nông nghiệp một cách hợp lý và phù hợp với xu thế chung của thời đại cũng như điều kiện cụ thể của từng vùng, từng địa phương.

Theo đó, CCKT nông nghiệp Việt Nam tập trung chuyển dịch theo cả ba hướng: chuyển dịch cơ cấu theo ngành, chuyển dịch cơ cấu theo vùng, lãnh thổ và chuyển dịch cơ cấu theo thành phần kinh tế. Công cuộc đổi mới toàn diện đất nước, do Đảng khởi xướng và lãnh đạo đã thu được những thành tựu to lớn. Trong những thành tựu đó, có sự đóng góp lớn của mặt trận nông nghiệp và góp phần quan trọng nâng cao đời sống nhân dân nói chung và nông dân nói riêng, tăng tích luỹ cho nền kinh tế quốc dân, từng bước xây dựng và hoàn thiện quan hệ sản xuất mới trong nông nghiệp. Chính những thắng lợi trên mặt trận nông nghiệp đã góp phần đưa nước Việt Nam ra khỏi khủng hoảng KT-XH, giữ vững ổn định chính trị, góp phần tạo ra bộ mặt nông thôn mới, tạo tiền đề và cơ sở bước đầu cho công cuộc đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước.

Bình Dương, là một trong 8 tỉnh thuộc vùng kinh tế trọng điểm phía Nam có tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, phát triển công nghiệp năng động của cả nước. Diện tích tự nhiên 2.718,5 km2 (chiếm khoảng 0,83% diện tích tự nhiên của cả nước và khoảng 12% diện tích miền Đông Nam Bộ, dân số 679. Là một vùng đất rất đa dạng, phong phú về chủng loại và rất màu mỡ, là tỉnh có những điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế nông nghiệp, đặc biệt phát triển nền nông nghiệp hàng hóa hóa quy mô lớn với các loại cây công nghiệp dài ngày, có lợi ích kinh tế cao như cao su, hồ tiêu, điều. Nhận thức được điều đó, từ khi tái lập tỉnh năm 1997 đến năm 2010 trong lãnh đạo chuyển dịch CCKT nông nghiệp, Đảng bộ tỉnh Bình Dương quán triệt, vận dụng đường lối của Đảng vào thực tiễn địa phương, đề ra chủ trương chuyển dịch CCKT nông nghiệp phù hợp.

Đồng thời từng bước khắc phục khó khăn, phát huy lợi thế, khơi dậy mọi tiềm năng, phát triển KT-XH, thực hiện chuyển dịch CCKT nông nghiệp theo hướng CNH, HĐH, đưa kinh tế tỉnh Bình Dương phát triển mạnh mẽ, góp phần hoàn thiện mục tiêu của Đảng bộ và nhân dân tỉnh là sớm đưa Bình Dương trở thành đô thị hiện đại, văn minh, giàu đẹp như Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Bình Dương lần thứ IX (2011 - 2015) đề ra. 2 Thực tiễn chuyển dịch CCKT nông nghiệp từ năm 1997 đến năm 2010, bên cạnh những thành tựu đạt được, kinh tế nông nghiệp Bình Dương đang đứng trước những thách thức to lớn, có nhiều vấn đề về sản xuất và đời sống của nông dân đang nổi lên gay gắt, đòi hỏi phải có chuyển biến mạnh mẽ về chất để nâng cao năng suất, chất lượng và khả năng cạnh tranh của hàng hóa nông sản, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân.