Luận án vai trò của tỷ giá hối đoái trong cơ chế dẫn truyền chính sách tiền tệ tại Việt Nam - Phạm Thị Tuyết Trinh

BỘ GIÁO DỤC VÀ ðÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ðẠI HỌC NGÂN HÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ----------oo0oo---------- PHẠM THỊ TUYẾT TRINH VAI TRÒ CỦA TỶ GIÁ HỐI ðOÁI TRONG CƠ CHẾ DẪN TRUYỀN CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 62.01 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC 1. Nguyễn Thị Nhung 2. Hạ Thị Thiều Dao TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2013 i LỜI CAM ðOAN Tôi tên là: Phạm Thị Tuyết Trinh Sinh ngày: 21 tháng 09 năm 1984 – tại: Cần Thơ Hiện công tác tại: trường ðại học Ngân hàng Tp.

Hồ Chí Minh Là học viên nghiên cứu sinh khóa 16 của Trường ðại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh. Mã số NCS: Cam ñoan luận án: Vai trò của tỷ giá hối ñoái trong cơ chế dẫn truyền chính sách tiền tệ Việt Nam. Chuyên ngành: Kinh tế Tài chính Ngân hàng; Mã số: 62.01 Người hướng dẫn khoa học: 1.

Nguyễn Thị Nhung 2. Hạ Thị Thiều Dao Luận án này là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu có tính ñộc lập riêng, không sao chép bất kỳ tài liệu nào và chưa ñược công bố toàn bộ nội dung này bất kỳ ở ñâu; các số liệu, các nguồn trích dẫn trong luận án ñược chú thích nguồn gốc rõ ràng, minh bạch. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam ñoan danh dự của tôi. Hồ Chí Minh, ngày 20 tháng 12 năm 2013 Người viết PHẠM THỊ TUYẾT TRINH ii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt ADF Augmented Dickey-Fuller AM Arithmetic Mean Trung bình ñại số BIS Bank of International Settlement Ngân hàng Thanh toán Quốc tế CSTT Chính sách tiền tệ ECB European Central Bank Ngân hàng Trung ương Châu Âu ERPT Exchange rate pass-through Trung chuyển biến ñộng tỷ giá FED Federal Reserve Bank Ngân hàng Dự trữ Liên bang GDP Gross Domestic Product Tổng thu nhập quốc nội GSO General Statistics Office Tổng cục Thống kê HP Hodrick Prescott IFS International Financial Statistics Thống kê Tài chính Quốc tế IMF International Monetary Fund Quỹ Tiền tệ Quốc tế JPY Japanese Yen Yên Nhật MCI Monetary Condition Index Chỉ số ñiều kiện tiền tệ MTM Monetary Transmission Cơ chế dẫn truyền chính sách Mechanism tiền tệ NEER Nominal Effective Exchange Rate Tỷ giá danh nghĩa ña phương NER Nominal Exchange Rate Tỷ giá danh nghĩa NHNN Ngân hàng Nhà nước NHTM Ngân hàng thương mại NHTW Ngân hàng trung ương OLS Odinary Least Square Bình phương thông thường bé nhất PP Phillips-Perron REER Real Effective Exchange Rate Tỷ giá thực ña phương RVAR Reduced form VAR Tự hồi qui vectơ dạng rút gọn SVAR Structural Vector Autoregression Tự hồi qui vectơ dạng cấu trúc USD United State Dollar ðô la Mỹ iii VAR Vector Autoregression Tự hồi qui vectơ VND Vietnam Dong ðồng Việt Nam WTO World Trade Organization Tổ thức Thương mại Thế giới iv DANH MỤC BẢNG – BIỂU – HÌNH Danh mục Bảng STT Số bảng Tên bảng Trang Cán cân vãng lai và cán cân vốn giai ñoạn 1999- 1 2.1 36 2012 ðộ mở ngoại thương của một số nước châu Á 2 2.3 Cơ cấu nhập khẩu của Việt Nam theo nhóm hàng 38 Cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam theo bảng phân 4 2.4 39 loại tiêu chuẩn ngoại thương 5 2.5 ðộ sâu tài chính của một số nước châu Á 44 Cán cân thanh toán Việt Nam giai ñoạn 1999- 6 2.6 46 2012 Mục tiêu cuối cùng của CSTT Việt Nam giai 7 2.7 49 ñoạn 1999-2012 Mục tiêu ñiều hành của CSTT Việt Nam giai 8 2.8 51 ñoạn 1999-2012 Qui mô, doanh số và số lượng thành viên tham 9 2.9 53 gia thị trường mở giai ñoạn 2004- 2011 10 2.10 Tỷ lệ dự trữ bắt buộc giai ñoạn 2003-2012 54 11 2.11 Tỷ giá VND/USD giai ñoạn 1999 – 2012 60 12 2.12 Biên ñộ dao ñộng tỷ giá ñược áp dụng từ 1999 60 Thay ñổi tỷ giá bình quân liên ngân hàng 13 2.13 62 VND/USD giai ñoạn 1999-2012 Tỷ trọng mua, bán ngoại tệ kỳ hạn và hoán ñổi 14 2.14 trong tổng giao dịch thị trường ngoại hối, giai 65 ñoạn 2002-2010 15 2.15 Cơ cấu tăng trưởng tín dụng giai ñoạn 2008 – 70 v 2012 Nguồn của các biến số sử dụng trong mô hình 16 3.1 85 SVAR Kết quả kiểm ñịnh ADF và PP các chuỗi dữ liệu 17 3.2 87 mô hình SVAR Phân rã phương sai giai ñoạn quí I/1999 – quí 18 3.3 109 IV/2005 Phân rã phương sai giai ñoạn quí I/2006 – quí 19 3.4 111 IV/2012 Nguồn của các biến số sử dụng trong mô hình 20 4.1 118 RVAR Kết quả kiểm ñịnh ADF và PP các chuỗi dữ liệu 21 4.2 120 mô hình RVAR 22 4.3 Tác ñộng ñến các chỉ số giá của 1% sốc tỷ giá 122 23 4.4 Phân rã phương sai các chỉ số giá 129 Danh mục Biểu ñồ Tăng trưởng kinh tế và lạm phát giai ñoạn 1999- 1 2.1 35 2012 ðộ mở ngoại thương của Việt Nam giai ñoạn 2 2.2 37 1999-2012 Mức ñộ mở cửa tài chính của Việt Nam và các 3 2.3 41 nước trong khu vực giai ñoạn 1999-2012 ðộ sâu tài chính của Việt Nam giai ñoạn 1999- 4 2.5 ðô la hóa của Việt Nam giai ñoạn 1999-2012 45 Diễn biến các lãi suất chỉ ñạo và lãi suất thị trường 6 2.7 Diễn biến cung tiền, MCI, các lãi suất chỉ ñạo giai 58 vi ñoạn 1999 – 2012 Diễn biến tỷ giá VND/USD theo ngày từ 2004 ñến 8 2.8 61 2011 Tỷ giá NER, NEER, REER của Việt Nam giai 63 9 2.9 ñoạn 1999-2012 Quy mô dự trữ ngoại hối tính theo tháng nhập khẩu 10 2.10 66 giai ñoạn 1999-2012 Diễn biến cán cân thương mại và REER của Việt 11 2.11 68 Nam giai ñoạn 1999-2012 Diễn biến lãi suất tái chiết khấu, lãi suất thị trường, 12 3.1 tăng trưởng chỉ số giá sản xuất hàng công nghiệp 97 và lạm phát giai ñoạn 1999 – 2012 Danh mục Hình STT Số hình Tên hình Trang 1 1.1 Bộ ba bất khả thi 6 Mối liên hệ giữa các mục tiêu và công cụ của 2 1.3 Các kênh dẫn truyền trong MTM 14 4 1.4 Các yếu tố ảnh hưởng ñến MTM 20 5 1.5 Tỷ giá trong có chế dẫn truyền CSTT 22 Thiết kê mô hình SVAR ño lường kênh tỷ giá 6 3.1 78 trong MTM của Việt Nam 7 3.2 Các chuỗi biến số thời gian trong mô hình SVAR 86 Phản ứng tích lũy của sản lượng, giá và cung tiền 8 3.3 90 do sốc lãi suất tái chiết khấu Phản ứng tích lũy của cung tiền và lãi suất tái chiết 9 3.4 91 khấu do sốc giá và sản lượng 10 3.5 Dẫn truyền CSTT qua kênh lãi suất 93 vii Phản ứng tích lũy của sản lượng, giá sản xuất hàng 11 3.6 95 công nghiệp do sốc lãi suất tái chiết khấu 12 3.7 Dẫn truyền CSTT qua kênh tỷ giá 99 Phản ứng tích lũy của tỷ giá danh nghĩa do sốc lãi 13 3.8 100 suất tái chiết khấu Phản ứng tích lũy của tỷ giá do sốc sản lượng và 14 3.9 102 giá Phản ứng tích lũy của nhập khẩu, xuất khẩu và cán 15 3.10 103 cân thương mại do sốc lãi suất tái chiết khấu Phản ứng tích lũy của nhập khẩu, xuất khẩu và cán 16 3.11 104 cân thương mại do sốc tỷ giá Tổng hợp dẫn truyền CSTT dạng khung và tác 17 3.12 107 ñộng gián tiếp của kênh tỷ giá Chuỗi bậc gốc của các biến số WCP, YGAP, M2, 18 4.1 119 NEER, IMP, PPI, CPI.

Chuỗi sai phân bậc I của các biến số WCP, M2, 19 4.2 120 NEER, IMP, PPI, CPI.3 Phản ứng của các chỉ số giá do 1% sốc tỷ giá 122 Phản ứng của chuỗi giá nhập khẩu
giá sản xuất 21 4.4 125
giá tiêu dùng do 1% sốc tỷ giá Phản ứng của giá nhập khẩu do 1% sốc tỷ giá theo 22 4.5 126 hai giai ñoạn Phản ứng của chuỗi giá nhập khẩu
giá sản xuất 24 4.6
giá tiêu dùng do 1% sốc tỷ giá theo hai giai 128 ñoạn viii MỤC LỤC Lời cam ñoan. i Danh mục từ viết tắt. ii Danh mục bảng, hình, biểu. iv Mục lục.

viii PHẦN MỞ ðẦU. xiii Lý do chọn ñề tài. xiii Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan. xiv Mục tiêu nghiên cứu.

xviii ðối tượng và phạm vi nghiên cứu. xviii Mô hình và phương pháp nghiên cứu. xix Nguồn dữ liệu. xxi Thiết kế nghiên cứu.

xxi ðiểm mới của nghiên cứu. xxiii Cấu trúc nghiên cứu. xxiv CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ TỶ GIÁ, CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ VÀ CƠ CHẾ DẪN TRUYỀN CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ.

Tổng quan về tỷ giá. Tỷ giá danh nghĩa và tỷ giá thực song phương. Tỷ giá danh nghĩa và tỷ giá thực ña phương. Sự vận hành của tỷ giá trong nền kinh tế.

Tổng quan về chính sách tiền tệ. Khái niệm chính sách tiền tệ. Các mục tiêu của chính sách tiền tệ. Mục tiêu cuối cùng.

Mục tiêu trung gian. Mục tiêu hoạt ñộng. Các công cụ của chính sách tiền tệ. Cơ chế dẫn truyền chính sách tiền tệ (MTM).

Khái niệm cơ chế dẫn truyền chính sách tiền tệ. Cơ chế dẫn truyền chính sách tiền tệ qua các kênh. Kênh tỷ giá. Các kênh dẫn truyền khác.

Các yếu tố ảnh hưởng ñến hoạt ñộng của cơ chế dẫn truyền. Vai trò của tỷ giá trong cơ chế dẫn truyền. Tổng hợp các nghiên cứu về tỷ giá trong cơ chế dẫn truyền chính sách tiền tệ 26 1. Các nghiên cứu tiếp cận theo dẫn truyền chính sách tiền tệ.

Các nghiên cứu tiếp cận theo trung chuyển biến ñộng tỷ giá. 30 Tóm tắt chương 1. TỶ GIÁ TRONG KHUNG ðIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ VIỆT NAM. ðặc ñiểm nền kinh tế Việt Nam giai ñoạn 1999-2012.

ðộ mở ngoại thương. Hội nhập tài chính. ðộ sâu tài chính. Tình trạng ñô la hóa.

Khung chính sách tiền tệ Việt Nam giai ñoạn 1999-2012. Hệ thống mục tiêu chính sách. Mục tiêu cuối cùng. Mục tiêu ñiều hành.

Các công cụ của chính sách tiền tệ. Nghiệp vụ thị trường mở. Dự trữ bắt buộc. Tái cấp vốn và các lãi suất chỉ ñạo.

Tỷ giá trong ñiều hành chính sách tiền tệ giai ñoạn 1999-2012. Tóm lược ñiều hành chính sách tiền tệ giai ñoạn 1999-2012. Diễn biến và ñiều hành tỷ giá giai ñoạn 1999-2012. Diễn biến và ñiều hành tỷ giá danh nghĩa VND/USD.

Diễn biến tỷ giá thực. Tỷ giá trong chính sách tiền tệ Việt Nam. 63 Tóm tắt chương 2. KÊNH TỶ GIÁ TRONG CƠ CHẾ DẪN TRUYỀN CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ VIỆT NAM.

Xây dựng mô hình nghiên cứu. Xây dựng mô hình SVAR. ðịnh dạng cú sốc cấu trúc. ðịnh nghĩa biến số và nguồn dữ liệu .