Luận án TS: Tác động tự do hóa thương mại đến vận tải biển Hải Phòng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƢƠNG ---------------- LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ TÁC ĐỘNG CỦA TỰ DO HÓA THƢƠNG MẠI ĐẾN HOẠT ĐỘNG KINH DOANH TRONG LĨNH VỰC VẬN TẢI BIỂN TẠI HẢI PHÕNG Ngành : Kinh tế Chuyên ngành : Kinh tế Quốc tế Mã số : 62.06 BÙI THỊ THANH NGA Người hướng dẫn khoa học: PGS. Phạm Duy Liên Hà Nội, 2017 i LỜI CẢM ƠN Trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận án này, tôi đã nhận đƣợc sự hƣớng dẫn, giúp đỡ quý báu của các Thầy cô giáo, gia đình, bạn bè, đồng nghiệp. Tôi xin bày tỏ sự cảm ơn chân thành và sâu sắc nhất đến thầy giáo hƣớng dẫn, PGS.Phạm Duy Liên đã luôn định hƣớng, hỗ trợ và động viên tôi hoàn thành luận án này; Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban giám hiệu, các thầy cô giáo ở Khoa sau đại học, Khoa Kinh Tế và Kinh doanh quốc tế, Bộ Môn Vận tải và Bảo hiểm Trƣờng Đại học Ngoại thƣơng đã quan tâm, giúp đỡ tôi rất nhiệt tình; Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban giám hiệu, Ban chủ nhiệm Khoa Kinh tế, các thầy cô giáo Bộ môn Kinh tế Ngoại thƣơng Trƣờng Đại học Hàng hải đã hỗ trợ và tạo điều kiện cho tôi về thời gian, công việc trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu vừa qua; Cuối cùng, tôi xin đƣợc bày tỏ sự trân trọng và lòng biết ơn sâu sắc tới gia đình, ngƣời thân, bạn bè và các đồng nghiệp trong Khoa Kinh Tế trƣờng Đại học Hàng hải Việt Nam đã luôn ở bên cạnh, cổ vũ, động viên và nhiệt tình giúp đỡ tôi trong suốt thời gian qua. Tôi xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, Ngày 01 tháng 8 năm 2017 Tác giả luận án Bùi Thị Thanh Nga ii LỜI CAM ĐOAN Tên tôi là Bùi Thị Thanh Nga, tác giả của luận án tiến sĩ: ―Tác động của tự do hóa thương mại đến hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực vận tải biển tại Hải Phòng”.

Bằng danh dự của mình, tôi xin cam đoan đây là công trình do chính tôi nghiên cứu và thực hiện, không có phần sao chép bất hợp pháp nào từ các công trình nghiên cứu của các tác giả khác. Các thông tin, số liệu đƣợc sử dụng trong luận án này là hoàn toàn trung thực và chính xác. Tất cả những sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã đƣợc cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận án đã đƣợc ghi rõ nguồn gốc. Hà Nội, Ngày 01 tháng 8 năm 2017 Tác giả luận án Bùi Thị Thanh Nga iii MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN.

i LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT. viii DANH MỤC CÁC BẢNG .xv DANH MỤC CÁC HÌNH.

xvi LỜI MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài:. Mục tiêu nghiên cứu. Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu.

Phƣơng pháp nghiên cứu, khung lý thuyết nghiên cứu, thông tin và dữ liệu đƣợc sử dụng trong nghiên cứu. Những đóng góp mới của Luận án. Kết cấu đề tài: .11 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. Nghiên cứu về tự do hóa thƣơng mại.

Các nghiên cứu ngoài nƣớc. Các nghiên cứu trong nƣớc. Nghiên cứu về vận tải biển. Nghiên cứu ngoài nƣớc.

Nghiên cứu trong nƣớc. Nghiên cứu về mô hình tác động. Các nghiên cứu ngoài nƣớc. Các nghiên cứu trong nƣớc.

Một số kết luận rút ra từ tổng quan tình hình nghiên cứu. Về tự do hóa thƣơng mại. Về hoạt động kinh doanh vận tải biển trong mối quan hệ với tự do hóa thƣơng mại. Khoảng trống nghiên cứu .30 Kết luận chƣơng 1 .32 iv CHƢƠNG 2 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHỦ YẾU VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA TỰ DO HÓA THƢƠNG MẠI ĐẾN HOẠT ĐỘNG KINH DOANH TRONG LĨNH VỰC VẬN TẢI BIỂN.

Lý thuyết về tự do hóa thƣơng mại. Một số khái niệm liên quan đến tự do hóa thƣơng mại. Hội nhập kinh tế quốc tế (Integration). Tự do hóa thương mại.

Sự hình thành của tự do hóa thƣơng mại. Bản chất của tự do hóa thƣơng mại. Các nguyên tắc cơ bản của thƣơng mại quốc tế. Nguyên tắc thương mại không có sự phân biệt đối xử.

Nguyên tắc tự do thương mại (nguyên tắc mở cửa thị trường) và tạo ra môi trường cạnh tranh ngày càng bình đẳng. Nguyên tắc minh bạch ổn định trong thương mại. Nguyên tắc dành cho các nước đang phát triển và chậm phát triển những điều kiện thuận lợi hơn. Lý luận về kinh doanh vận tải biển.

Các thuật ngữ có liên quan đến kinh doanh vận tải biển. Lịch sử hình thành vận tải biển Việt Nam. Đặc điểm của hoạt động kinh doanh vận tải biển. Mô hình nghiên cứu về tác động của tự do hóa thƣơng mại đến hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực vận tải biển.

Định hƣớng xây dựng mô hình nghiên cứu về tác động của tự do hóa thƣơng mại đến hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực vận tải biển tại Hải Phòng. Căn cứ xác lập biến độc lập thể hiện tự do hóa thƣơng mại của Việt Nam51 2. Căn cứ xác lập biến phụ thuộc thể hiện hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực vận tải biển tại Hải Phòng .53 Kết luận chƣơng 2 .54 v CHƢƠNG 3 THỰC TRẠNG TÁC ĐỘNG CỦA TỰ DO HÓA THƢƠNG MẠI ĐẾN HOẠT ĐỘNG KINH DOANH TRONG LĨNH VỰC VẬN TẢI BIỂN TẠI HẢI PHÕNG. Thực trang về tự do hóa thƣơng mại của Việt Nam.

Các cam kết, thỏa thuận thƣơng mại của Việt Nam. Tiến trình thực thi tự do hóa thƣơng mại tại Việt Nam. Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á ASEAN. Khu vực mậu dịch tự do ASEAN.

Hiệp định thương mại Việt - Mỹ. Tổ chức thương mại thế giới (WTO). Hiệp định VCUFTA. Cộng đồng Kinh tế ASEAN.

Hiệp định EVFTA. Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP). Kết quả đạt đƣợc trong tiến trình thực thi tự do hóa thƣơng mại của Việt Nam64 3. Tổng thu nhập quốc nội.

Tổng vốn đầu tư nước ngoài. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu. Thực trạng hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực vận tải biển tại Hải Phòng. Giới thiệu chung về Thành phố Hải Phòng.

Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên. Hệ thống cơ sở hạ tầng giao thông. Thực trạng hoạt động kinh doanh tronglĩnh vực vận tải biển tại Hải Phòng. Thực trạng hệ thống cảng biển.

Thực trạng đội tàu. Những tồn tại trong lĩnh vực kinh doanh vận tải biển tại Hải Phòng. Đối với hệ thống cảng biển. Đối với đội tàu.

Tác động của tự do hóa thƣơng mại đến hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực vận tải biển tại Hải Phòng. Cơ sở xây dựng biến cho mô hình giả định. Xây dựng mô hình đo tác động của tự do hóa thƣơng mại đến lĩnh vực kinh doanh vận tải biển tại Hải Phòng. Lựa chọn mô hình.

Lý thuyết mô hình. Cơ sở dữ liệu. Kết quả mô hình. Phân tích kết quả mô hình.104 Kết luận chƣơng 3 .107 CHƢƠNG 4 GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ VỀ PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG KINH DOANH TRONG LĨNH VỰC VẬN TẢI BIỂN TẠI HẢI PHÕNG TRONG BỐI CẢNH TỰ DO HÓA THƢƠNG MẠI.

Cơ sở phát triển lĩnh vực kinh doanh vận tải biển dựa trên quan điểm và định hƣớng phát triển. Cơ sở phát triển lĩnh vực kinh doanh vận tải biển dựa trên quan điểm và định hƣớng của Nhà nƣớc. Quan điểm của Đảng. Quan điểm của Nhà nước.

Cơ sở phát triển lĩnh vực kinh doanh vận tải biển dựa trên quan điểm và định hƣớng của Thành phố Hải Phòng. Quan điểm, định hướng phát triển vận tải biển của Đảng. Mục tiêu và nhiệm vụ phát triển vận tải biển của Thành phố. Cam kết quốc tế về dịch vụ vận tải biển trong khuôn khổ các hiệp định thƣơng mại tự do của Việt Nam.

Hệ thống các cam kết quốc tế về dịch vụ vận tải biển trong khuôn khổ các hiệp định thƣơng mại tự do của Việt Nam .1 Các cam kết song phương của Việt Nam. Các cam kết của Việt Nam trong WTO. Các cam kết của Việt Nam trong ASEAN. Cam kết trong AEC.

Cam kết trong ASEM, APEC và các tổ chức kinh tế thương mại khu vực. Các cam kết trong Hiệp định Đối tác kinh tế chiến lược Ch u – Thái nh Dương (TPP) và EVFTA. Tác động của các cam kết quốc tế về dịch vụ vận tải biển đến hoạt động kinh doanh vận tải biển tại Việt Nam. Giải pháp về phát triển hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực vận tải biển tại Hải Phòng trong bối cảnh tự do hóa thƣơng mại.

Nhóm giải pháp đối với doanh nghiệp. Đối với doanh nghiệp kinh doanh vận tải biển. Đối với doanh nghiệp kinh doanh khai thác cảng. Đối với doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu.

Nhóm giải pháp đối với cơ quan quản lý. Công tác quản lý Nhà nước. Phát triển hệ thống Logistics. Tăng cường các hoạt động kết nối liên quan đến các cam kết về tự do hóa thương mại.

Kiến nghị về phát triển hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực vận tải biển tại Hải Phòng trong bối cảnh tự do hóa thƣơng mại. Kiến nghị với Chính phủ. Nâng cao chất lượng các văn bản pháp luật chuyên ngành. Nâng cao chất lượng, tăng cường quản lý Nhà nước, thực hiện cải cách thủ tục hành chính.

Kiến nghị với UBND thành phố Hải Phòng. Phát triển nguồn nhân lực chung của thành phố. Đối với hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu. Đối với lĩnh vực kinh doanh vận tải biển .145 Kết luận chƣơng 4 .147 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.150 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .152 PHỤ LỤC viii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT I.