Hiệu ứng tràn của chính sách tiền tệ Hoa Kỳ đến thị trường các quốc gia ASEAN - Luận án tiến sĩ

NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH -------------o0o-------------- NGUYỄN VĂN ĐÁN HIỆU ỨNG TRÀN CỦA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ HOA KỲ ĐẾN THỊ TRƢỜNG CÁC QUỐC GIA ASEAN LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG TP. Hồ Chí Minh, Tháng 09 năm 2022 NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH -------------o0o-------------- NGUYỄN VĂN ĐÁN HIỆU ỨNG TRÀN CỦA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ HOA KỲ ĐẾN THỊ TRƢỜNG CÁC QUỐC GIA ASEAN CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG MÃ SỐ: 9.01 NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: 1.

Tôn Thất Viên TP. Hồ Chí Minh, Tháng 09 năm 2022 I LỜI CAM ĐOAN Luận án này chưa từng được trình nộp để lấy học vị tiến sĩ tại bất cứ một trường đại học nào. Luận án này là công trình nghiên cứu riêng của tác giả, kết quả nghiên cứu là trung thực, trong đó không có các nội dung đã được công bố trước đây hoặc các nội dung do người khác thực hiện ngoại trừ các trích dẫn được dẫn nguồn đầy đủ trong luận án. HCM, ngày 17 tháng 09 năm 2022 Ngƣời cam đoan Nguyễn Văn Đán II LỜI CẢM ƠN Trước hết, tôi xin bày tỏ lời cám ơn chân thành đến Ban giám hiệu Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM, nơi đã cho tôi cơ hội được học tập và nghiên cứu.

Bên cạnh đó, tôi cũng xin gửi lời cám ơn sâu sắc đến Khoa Đào tạo Sau đại học đã có những chia sẻ, hướng dẫn kịp thời, tháo gỡ những khó khăn về các thủ tục hành chính giúp tôi an tâm hơn trong quá trình học tập và nghiên cứu tại Trường. Qua đây, tôi cũng xin gửi lời cám ơn đến Quý Thầy, Cô trong Trường đã truyền đạt cho tôi những kiến thức, kinh nghiệm quý báu. Đặc biệt là Quý Thầy, Cô thuộc khoa Kinh tế Quốc tế đã tạo điều kiện cho tôi tham dự các buổi sinh hoạt chuyên môn để có cơ hội trao đổi, mở rộng và củng cố những kiến thức chuyên môn, phục vụ trực tiếp cho đề tài này. Đồng thời, tôi cũng xin gửi lời cám ơn sâu sắc đến Thầy TS.

Lê Văn Hải và TS. Tôn Thất Viên là những người hướng dẫn khoa học trực tiếp đối với luận án, đã tận tình hướng dẫn, truyền đạt nhiều kiến thức quý báu và luôn động viên tôi trong suốt thời gian thực hiện đề tài này. Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn gia đình và những người bạn, đơn vị và đồng nghiệp nơi tôi công tác đã hết lòng động viên và hỗ trợ, tạo điều kiện cho tôi có cơ hội học tập và nghiên cứu một cách tốt nhất. Tôi xin chân thành cảm ơn.

HCM, ngày 17 tháng 09 năm 2022 Nguyễn Văn Đán III DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT TIẾNG ANH ADB Ngân hàng Phát triển châu Á Asia Developed Bank AEs Các nền kinh tế phát triển Avanced Economies ASEAN(5) Gồm 5 nước: Indonesia, Malaysia, Philippines,Thái Lan, Việt Nam CCTM Cán cân thương mại CPI Chỉ số giá tiêu dùng Customer Price Index CPS Tín dụng khu vực tư nhân Claims Private Sector CSTT Chính sách tiền tệ DMĐT Danh mục đầu tư EMEs Các nền kinh tế thị trường mới nổi Emerging Market Economies FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài Foreign Direct Investment EU Liên minh châu Âu European Union FED Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ Federal Reserve System FOMC Ủy ban thị trường Mở của Fed Federal Open Market Committee FPI Dòng vốn danh mục Foreign Portfolio Investment GDP Tổng sản phẩm quốc nội Gross Domestic Product GFC Khủng hoảng tài chính toàn cầu Global financial crisis IFE Hiệu ứng FISHER quốc tế IMF Quỹ tiền tệ quốc tế International Monetary Fund IRP Ngang bằng lãi suất Interest Rate Parity M2 Cung tiền mở rộng M2 Broad Money M2 NHTM Ngân hàng thương mại NHTW Ngân hàng trung ương OLS Phương pháp bình phương bé nhất Ordinary Least Square QE Nới lỏng định lượng Quantitative easing TTCK Thị trường chứng khoán TTTC Thị trường tài chính VAR Mô hình vectơ tự hồi quy Vector auto regressive IV DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Bảng tổng hợp các nghiên cứu thực nghiệm về hiệu ứng tràn CSTT .1: Định nghĩa biến và nguồn dữ liệu .1: Thống kê mô tả các biến nghiên cứu .2: Kết quả kiểm định tính dừng .3: Phân rã phương sai của GDP_a .4: Phân rã phương sai của CPI_a .5: Phân rã phương sai của IR_a: .6: Phân rã phương sai của EX_us .7: Phân rã phương sai của TB_us .8: Phân rã phương sai của EX_a .9: Phân rã phương sai của EQ_us .10: Phân rã phương sai của EQ_a .11: Phân rã phương sai của IMP_us .12: Phân rã phương sai của EXP_a .13: Phân rã phương sai của FPI_a.14: Phân rã phương sai của CPS_a .15: Phân rã phương sai của GDP_vn .16: Phân rã phương sai của CPI_vn .17: Phân rã phương sai của IR_vn .18: Phân rã phương sai của EX_vn .19: Phân rã phương sai của EQ_vn .20: Phân rã phương sai của EXP_vn.21: Phân rã phương sai của FPI_vn .22: Phân rã phương sai của CPS_vn .138 V DANH MỤC HÌNH Hình 1.1: Quy trình nghiên cứu định lượng .1: Mối quan hệ giữa tỷ giá và sản lượng .2: Mối quan hệ giữa sản lượng với kỳ vọng tỷ giá hối đoái và lãi suất .3: Mối quan hệ sản lượng và tỷ giá dưới tác động mở rộng tiền tệ trong ngắn hạn .4: Mối quan hệ giữa kỳ vọng tỷ giá và tổng chi tiêu .5: Minh họa khái niệm hiệu ứng Fisher quốc tế .1: Các bước chính trong phân tích VAR .1: Mô hình giải thích chính sách tiền tệ tác động đến các điều kiện kinh tế .2: Lãi suất mục tiêu của Fed giai đoạn 2008 - 2019.3: Tổng tài sản của Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ so với Dự trữ vượt mức giai đoạn 2008—2019 .4: Tỷ trọng xuất khẩu của ASEAN(5) với đối tác Hoa Kỳ (%) .5: Tăng trưởng xuất khẩu của ASEAN(5) với đối tác Hoa Kỳ (%) .6: Tỷ trọng nhập khẩu của ASEAN(5) từ đối tác Hoa Kỳ (%) .7: Tỷ trọng tổng kim ngạch thương mại của ASEAN(5) với đối tác Hoa Kỳ (%) .8: Tăng trưởng tổng kim ngạch thương mại ASEAN(5) với đối tác Hoa Kỳ (%) .9: Dòng vốn FDI vào các quốc gia ASEAN theo đối tác (triệu USD) .10: Tỷ trọng dòng vốn danh mục cổ phần vào ASEAN(5) từ đối tác Hoa Kỳ (%) 90 Hình 4.11: Phản ứng của GDP_us và CPI_us trước cú sốc lợi suất IR_us10 .12: Phản ứng của GDP_a và CPI_a trước cú sốc lợi suất IR_us10.13: Phản ứng của IR_a trước cú sốc lợi suất IR_us10 .14: Phản ứng của EX_us và TB_us trước cú sốc lợi suất IR_us10 .15: Phản ứng của EX_a trước cú sốc lợi suất IR_us10 .16: Phản ứng của EQ_us trước cú sốc lợi suất IR_us10 .17: Phản ứng của EQ_a trước cú sốc của EQ_us và IR_us10 .18: Phản ứng của IMP_us trước cú sốc lợi suất IR_us10 .19: Phản ứng của EXP_a trước cú sốc của IMP_us và IR_us10.20: Phản ứng của FPI_a trước cú sốc lợi suất IR_us10 .21: Phản ứng của EX_us trước cú sốc lợi suất IR_us10 .22: Phản ứng của CPS_a trước cú sốc lợi suất IR_us10 .23: Phản ứng của GDP_vn và CPI_vn trước cú sốc lợi suất IR_us10 .24: Phản ứng của IR_vn trước cú sốc lợi suất IR_us10 .25: Phản ứng của EX_vn trước cú sốc lợi suất IR_us10 .26: Phản ứng của EQ_vn trước cú sốc của EQ_us và IR_us10 .27: Phản ứng của EXP_vn trước cú sốc của IMP_us và IR_us10 .28: Phản ứng của FPI_vn trước cú sốc lợi suất IR_us10 .29: Phản ứng của CPS_vn trước cú sốc lợi suất IR_us10 .137 VII MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Danh mục viết tắt. iii Danh mục bảng .iv Danh mục hình .xi CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI.

MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. DỮ LIỆU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Dữ liệu nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN ÁN. CẤU TRÚC CỦA LUẬN ÁN .11 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU. Chính sách tiền tệ và hiệu ứng tràn của chính sách tiền tệ. Các lý thuyết liên quan về hiệu ứng tràn chính sách tiền tệ.

Mô hình Mudell - Fleming. Mô hình kỳ vọng tỷ giá hối đoái và lãi suất. Mô hình kỳ vọng tỷ giá hối đoái và tổng chi tiêu. Lý thuyết ngang giá lãi suất (IRP).

Lý thuyết hiệu ứng FISHER quốc tế. Các kênh dẫn hiệu ứng tràn chính sách tiền tệ. Kênh tỷ giá hối đoái. Kênh tài chính.

Kênh tổng cầu. Kênh tái cân bằng danh mục đầu tư. Kênh tăng trưởng tài chính. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN.

Các nghiên cứu nước ngoài. Các nghiên cứu trong nước. KHOẢNG TRỐNG NGHIÊN CỨU .49 Kết luận chƣơng 2.52 CHƢƠNG 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 PHÁT TRIỂN GIẢ THUYẾT VÀ XÂY DỰNG MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU .1 Mô hình cơ bản .2 Mô hình nghiên cứu theo các kênh dẫn hiệu ứng tràn .1 Mô hình kênh tỷ giá .2 Mô hình kênh tài chính .3 Mô hình kênh tổng cầu .4 Mô hình kênh cân bằng danh mục đầu tư.5 Mô hình kênh kênh tăng trưởng tài chính .2 ĐO LƢỜNG BIẾN NGHIÊN CỨU VÀ NGUỒN DỮ LIỆU .3 MÔ HÌNH VAR VÀ ỨNG DỤNG .65 Kết luận chƣơng 3.72 CHƢƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. ĐẶC ĐIỂM CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ VÀ MỐI QUAN HỆ KINH TẾ GIỮA HOA KỲ VÀ CÁC QUỐC GIA ASEAN(5).

Đặc điểm chính sách tiền tệ Hoa Kỳ. Cơ quan quản lý và mục tiêu chính sách tiền tệ. Công cụ truyền thống được sử dụng bởi Fed. Các công cụ phi truyền thống được sử dụng bởi Fed.

Thực trạng chính sách tiền tệ Hoa Kỳ giai đoạn 2008 -2019. Quan hệ kinh tế giữa Hoa Kỳ và các quốc gia ASEAN(5). Quan hệ về thương mại. Quan hệ về đầu tư .2 PHÂN TÍCH KẾT QUẢ HỒI QUY.

Các kiểm định thống kê. Thống kê mô tả. Kiểm định tính dừng. Kiểm định đồng liên kết.

Kiểm định tính ổn định của mô hình. Kết quả hồi quy các quốc gia ASEAN. Kết quả nghiên cứu mô hình dạng cơ bản. Kết quả nghiên cứu mô hình kênh tỷ giá.

Kết quả nghiên cứu mô hình kênh tài chính. Kết quả nghiên cứu mô hình kênh tổng cầu. Kết quả nghiên cứu mô hình kênh cân bằng danh mục đầu tư. Kết quả nghiên cứu mô hình kênh tăng trưởng tài chính.

Kết quả hồi quy Việt Nam. Kết quả nghiên cứu mô hình dạng cơ bản. Kết quả nghiên cứu mô hình kênh tỷ giá. Kết quả nghiên cứu mô hình kênh tài chính.

Kết quả nghiên cứu mô hình kênh tổng cầu .