Đa dạng hóa xuất khẩu truyền dẫn giá và tăng trưởng xuất khẩ

Trương Ngọc Hảo

Đa dạng hóa xuất khẩu truyền dẫn giá và tăng trưởng xuất khẩu tôm của việt nam

Đa dạng hóa xuất khẩu truyền dẫn giá giúp doanh nghiệp nâng cao sức cạnh tranh và thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu bền vững.

Trường ĐH

Trường Đại học Nông Lâm Thành phố Hồ Chí Minh

Chuyên ngành

Kinh tế nông nghiệp

Tác giả

Luan An

Thể loại

Luận án tiến sĩ

Năm xuất bản

2023

Số trang

209

Thời gian đọc

32 phút

Lượt xem

0

Lượt tải

0

Phí lưu trữ

50 Point

Tổng quan nhanh

Chủ đề:: Đa dạng hóa xuất khẩu: Chìa khóa tăng trưởng bền vững
Số trang:: 209 trang
Trường:: Trường Đại học Nông Lâm Thành phố Hồ Chí Minh
Chuyên ngành:: Kinh tế nông nghiệp
Tác giả:: Trương Ngọc Hảo
Năm:: 2023

Tóm tắt nội dung luận án

I.Đa dạng hóa xuất khẩu Chìa khóa tăng trưởng bền vững

Luận án tập trung đánh giá vai trò của đa dạng hóa xuất khẩu đối với tăng trưởng xuất khẩu tôm của Việt Nam. Nghiên cứu phân tích chuyên sâu tác động của việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và đa dạng hóa sản phẩm tôm xuất khẩu. Mục tiêu chính là làm rõ mối liên hệ giữa các chiến lược đa dạng hóa và kim ngạch xuất khẩu tôm thực tế. Phân tích sử dụng dữ liệu thứ cấp hàng quý trong giai đoạn từ năm 2005 đến 2020. Kết quả cung cấp cái nhìn toàn diện về các yếu tố thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu bền vững cho ngành tôm Việt Nam.

1.1. Khái niệm và tầm quan trọng của đa dạng hóa xuất khẩu

Đa dạng hóa xuất khẩu bao gồm việc mở rộng sang các thị trường mới và phát triển thêm các dòng sản phẩm mới. Đây là chiến lược quan trọng giúp giảm thiểu rủi ro phụ thuộc vào một số ít thị trường hoặc mặt hàng. Chiến lược này cũng góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu quốc gia. Một cơ cấu mặt hàng xuất khẩu đa dạng cùng với việc mở rộng thị trường sẽ tạo ra sự ổn định và thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu bền vững.

1.2. Mục tiêu nghiên cứu về đa dạng hóa và tăng trưởng

Nghiên cứu đặt ra mục tiêu định lượng tác động cụ thể của đa dạng hóa thị trường và sản phẩm đến kim ngạch xuất khẩu tôm. Phân tích sử dụng mô hình cầu xuất khẩu và phương pháp kiểm định đường biên. Mục tiêu là xác định mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố trong cả ngắn hạn và dài hạn. Từ đó, đưa ra các hàm ý chính sách phù hợp để thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu hiệu quả hơn.

II.Tác động đa dạng hóa thị trường tới kim ngạch xuất khẩu

Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu là một yếu tố then chốt cho sự phát triển của ngành tôm. Nghiên cứu sử dụng mô hình ARDL để phân tích dữ liệu hàng quý. Kết quả chỉ ra rằng việc mở rộng sang nhiều thị trường hơn mang lại hiệu quả tích cực. Điều này giúp ổn định kim ngạch xuất khẩu tôm, giảm thiểu ảnh hưởng từ biến động của một thị trường cụ thể. Tác động tích cực này được quan sát rõ ràng trong cả ngắn hạn và dài hạn, khẳng định tầm quan trọng của việc không ngừng tìm kiếm và thâm nhập các thị trường tiềm năng mới.

2.1. Đa dạng hóa thị trường Lợi ích ngắn hạn và dài hạn

Trong ngắn hạn, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu giúp các doanh nghiệp tôm linh hoạt hơn trước các cú sốc. Khi một thị trường gặp khó khăn, các thị trường khác có thể bù đắp phần nào. Trong dài hạn, việc này tạo ra nền tảng vững chắc cho tăng trưởng xuất khẩu bền vững. Mở rộng thị trường giúp tăng quy mô kim ngạch xuất khẩu. Đồng thời, nó củng cố năng lực cạnh tranh xuất khẩu của toàn ngành tôm Việt Nam trên trường quốc tế. Việc này cũng góp phần nâng cao biên độ xuất khẩu theo chiều rộng.

2.2. Phương pháp phân tích và kết quả định lượng

Luận án áp dụng mô hình phân phối trễ tự hồi quy (ARDL) và kiểm định đường biên của Pesaran và ctv (2001). Phương pháp này phù hợp để phân tích mối quan hệ đồng liên kết giữa các chuỗi thời gian. Kết quả cho thấy mối quan hệ đồng liên kết tồn tại giữa đa dạng hóa thị trường và kim ngạch xuất khẩu tôm. Hệ số ước lượng khẳng định tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê trong cả hai khung thời gian.

III.Vai trò đa dạng hóa sản phẩm và cơ cấu mặt hàng xuất khẩu

Bên cạnh đa dạng hóa thị trường, đa dạng hóa sản phẩm xuất khẩu cũng đóng vai trò quan trọng. Việc phát triển các mặt hàng tôm chế biến sâu, tôm giá trị gia tăng cao giúp ngành tôm nâng cao hiệu quả. Nghiên cứu đã phân tích tác động của việc thay đổi cơ cấu mặt hàng xuất khẩu tôm. Kết quả cho thấy tác động này có phần khác biệt so với đa dạng hóa thị trường. Sự khác biệt này đòi hỏi các chiến lược phát triển sản phẩm cần được xem xét cẩn trọng hơn, phù hợp với đặc thù thị trường và năng lực sản xuất.

3.1. Đa dạng hóa sản phẩm Tác động ngắn hạn và thách thức

Đa dạng hóa sản phẩm xuất khẩu chỉ mang lại tác động tích cực trong ngắn hạn đối với tăng trưởng xuất khẩu tôm. Điều này có thể do chi phí ban đầu cho việc nghiên cứu, phát triển sản phẩm mới. Đồng thời, thị trường cần thời gian để chấp nhận các sản phẩm mới. Việc thay đổi cơ cấu mặt hàng xuất khẩu cần đi kèm với các chiến lược tiếp thị và phân phối hiệu quả. Tác động này liên quan đến biên độ xuất khẩu theo chiều sâu, đòi hỏi cải thiện chất lượng và giá trị sản phẩm hiện có.

3.2. Cải thiện năng lực cạnh tranh và cơ cấu mặt hàng

Để duy trì tác động tích cực của đa dạng hóa sản phẩm trong dài hạn, cần tập trung vào năng lực cạnh tranh xuất khẩu. Điều này bao gồm cải thiện quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng. Đồng thời, việc đầu tư vào công nghệ chế biến cũng rất cần thiết. Một cơ cấu mặt hàng xuất khẩu đa dạng, đáp ứng nhu cầu thị trường, sẽ giúp Việt Nam khai thác tối đa tiềm năng của ngành tôm. Chiến lược này cần được tích hợp vào kế hoạch tăng trưởng xuất khẩu bền vững.

IV.Truyền dẫn giá xuất khẩu tôm Phân tích độ biến động

Luận án tiếp tục đi sâu vào phân tích sự truyền dẫn giá trong chuỗi giá trị tôm. Nghiên cứu xem xét sự truyền dẫn giá từ giai đoạn xuất khẩu đến giá tôm tại trang trại. Phân tích này tập trung vào hai mặt hàng chính: tôm sú và tôm thẻ chân trắng. Dữ liệu chuỗi thời gian từ tháng 1/2015 đến tháng 10/2020 được sử dụng. Mục đích là làm rõ cơ chế hình thành giá và sự phản ứng của giá tại ao nuôi với giá xuất khẩu. Đây là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến thu nhập của người nuôi tôm và sự ổn định của chuỗi cung ứng.

4.1. Khái niệm và phương pháp nghiên cứu truyền dẫn giá

Truyền dẫn giá xuất khẩu là quá trình giá cả thay đổi ở một cấp độ chuỗi cung ứng tác động đến giá cả ở cấp độ khác. Nghiên cứu sử dụng các phương pháp như kiểm định đồng liên kết Johansen và kiểm định nhân quả Granger. Điều này nhằm xác định mối quan hệ qua lại giữa giá tôm xuất khẩu và giá tôm tại ao. Sự truyền dẫn giá có thể là hoàn toàn hoặc không hoàn toàn, đối xứng hoặc bất đối xứng. Việc hiểu rõ cơ chế này giúp tối ưu hóa lợi nhuận cho các tác nhân trong chuỗi giá trị.

4.2. Độ trễ và mức độ truyền dẫn giá trong ngành tôm

Phân tích nhằm xác định tốc độ và mức độ truyền dẫn giá từ giá xuất khẩu đến giá tại ao. Sự chậm trễ trong truyền dẫn giá có thể gây ra những bất lợi cho người nuôi. Nghiên cứu cũng điều tra xem liệu có sự bất đối xứng trong việc truyền dẫn giá hay không. Điều này có nghĩa là giá tăng hoặc giảm ở cấp xuất khẩu có thể không được truyền dẫn với cùng một tốc độ hoặc mức độ đến cấp trang trại. Hiểu rõ điều này giúp can thiệp chính sách hiệu quả hơn.

V.Mức độ tốc độ truyền dẫn giá từ xuất khẩu đến ao nuôi

Kết quả nghiên cứu về truyền dẫn giá cho thấy những điểm khác biệt đáng kể giữa tôm sú và tôm thẻ chân trắng. Trong dài hạn, truyền dẫn giá từ giá tôm xuất khẩu đến giá tôm tại ao là không hoàn toàn cho cả hai mặt hàng. Tuy nhiên, mức độ truyền dẫn giá của tôm thẻ chân trắng lại lớn hơn đáng kể. Trong ngắn hạn, không có đủ ý nghĩa thống kê để khẳng định sự truyền dẫn giá từ giá xuất khẩu đến giá tại ao đối với tôm sú. Ngược lại, đối với tôm thẻ chân trắng, sự truyền dẫn giá lại tồn tại rõ ràng trong ngắn hạn. Những khác biệt này phản ánh đặc tính thị trường và chuỗi cung ứng riêng biệt của từng loại tôm.

5.1. Truyền dẫn giá dài hạn Tôm sú và tôm thẻ chân trắng

Trong dài hạn, giá tôm xuất khẩu không được truyền dẫn hoàn toàn đến giá tôm tại ao. Điều này có nghĩa là có các yếu tố khác trong chuỗi cung ứng ảnh hưởng đến giá cuối cùng. Mức độ truyền dẫn giá của tôm thẻ chân trắng cao hơn tôm sú, cho thấy thị trường tôm thẻ có sự liên kết chặt chẽ hơn. Điều này có thể do quy mô sản xuất lớn hơn, tính đồng nhất cao hơn của sản phẩm tôm thẻ chân trắng.

5.2. Truyền dẫn giá ngắn hạn và tính bất đối xứng

Trong ngắn hạn, sự thiếu vắng truyền dẫn giá rõ rệt ở tôm sú có thể do tính thanh khoản thấp hoặc đặc điểm thị trường riêng biệt. Trong khi đó, tôm thẻ chân trắng cho thấy sự phản ứng nhanh hơn của giá tại ao với giá xuất khẩu. Luận án cũng điều tra tính bất đối xứng trong việc truyền dẫn giá. Phân tích này giúp hiểu rõ hơn về cách các cú sốc giá (tăng hoặc giảm) từ thị trường xuất khẩu được hấp thụ hoặc chuyển giao dọc theo chuỗi cung ứng. Đây là một khía cạnh quan trọng cho các chính sách hỗ trợ người nuôi.

VI.Hàm ý chính sách thúc đẩy đa dạng hóa và hiệu quả giá

Từ kết quả nghiên cứu, có nhiều hàm ý chính sách quan trọng cho ngành tôm Việt Nam. Việc ưu tiên chiến lược đa dạng hóa thị trường xuất khẩu cần được duy trì và đẩy mạnh. Đồng thời, cần có chính sách hỗ trợ nghiên cứu và phát triển sản phẩm tôm giá trị gia tăng. Việc cải thiện năng lực cạnh tranh xuất khẩu là yếu tố then chốt để đảm bảo tăng trưởng xuất khẩu bền vững. Ngoài ra, cần thiết lập các cơ chế minh bạch hóa thông tin giá. Điều này giúp nâng cao hiệu quả truyền dẫn giá và bảo vệ lợi ích của người nuôi tôm, đặc biệt với các mặt hàng có độ truyền dẫn giá thấp.

6.1. Chính sách hỗ trợ đa dạng hóa xuất khẩu tôm

Chính phủ cần khuyến khích các doanh nghiệp tôm mở rộng thị trường xuất khẩu mới. Các chương trình xúc tiến thương mại và đàm phán hiệp định thương mại tự do là cần thiết. Đồng thời, đầu tư vào nghiên cứu và phát triển sản phẩm mới, đặc biệt là các sản phẩm chế biến sâu, giúp nâng cao biên độ xuất khẩu theo chiều sâu. Việc này sẽ cải thiện cơ cấu mặt hàng xuất khẩu và nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm tôm Việt Nam.

6.2. Nâng cao hiệu quả truyền dẫn giá và lợi ích người nuôi

Để đảm bảo truyền dẫn giá xuất khẩu hiệu quả hơn đến người nuôi, cần có các giải pháp về minh bạch hóa thông tin thị trường. Việc tăng cường liên kết giữa các tác nhân trong chuỗi cung ứng (người nuôi, thương lái, doanh nghiệp xuất khẩu) cũng rất quan trọng. Chính sách hỗ trợ người nuôi tôm tiếp cận thông tin giá cả kịp thời sẽ giúp họ đưa ra quyết định sản xuất và kinh doanh tốt hơn. Đặc biệt, cần chú ý đến các mặt hàng tôm có độ truyền dẫn giá thấp và tính bất đối xứng cao.

02/07/2026

Mục lục chi tiết luận án

LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM TẠ

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG

DANH MỤC HÌNH VẼ

MỞ ĐẦU

Sự cần thiết của nghiên cứu

Sự cần thiết về mặt lý luận

Sự cần thiết về mặt thực tiễn

Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu

Câu hỏi nghiên cứu

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu

Phạm vi nghiên cứu

Ý nghĩa của nghiên cứu

Ý nghĩa khoa học

Ý nghĩa thực tiễn

Ý nghĩa chính sách

Cấu trúc của luận án

1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ THỰC TIỄN

1.1. Lý thuyết về xuất khẩu

1.1.1. Một số lý thuyết nền tảng của thương mại quốc tế

1.1.2. Tầm quan trọng của xuất khẩu

1.1.3. Những thách thức khi mở rộng xuất khẩu

1.2. Lý thuyết về đa dạng hóa xuất khẩu

1.2.1. Khái niệm, đặc điểm của đa dạng hóa xuất khẩu

1.2.2. Đa dạng hóa xuất khẩu và tăng trưởng xuất khẩu

1.2.2.1. Phân rã tăng trưởng xuất khẩu

1.2.2.2. Vai trò của đa dạng hóa xuất khẩu đối với tăng trưởng xuất khẩu

1.3. Lý thuyết về truyền dẫn giá

1.3.1. Khái niệm, đặc điểm của truyền dẫn giá

1.3.2. Phân loại truyền dẫn giá

1.3.3. Truyền dẫn giá dọc theo chuỗi cung ứng xuất khẩu và tăng trưởng xuất khẩu của một mặt hàng nông nghiệp

1.4. Tổng quan nghiên cứu liên quan

1.4.1. Nghiên cứu về đa dạng hóa xuất khẩu

1.4.2. Nghiên cứu về truyền dẫn giá trong ngành thủy sản

1.4.3. Khoảng trống nghiên cứu

2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1. Khung phân tích của luận án

2.2. Phương pháp phân tích tác động của đa dạng hóa xuất khẩu đến tăng trưởng xuất khẩu tôm

2.2.1. Mô hình nghiên cứu

2.2.2. Thu thập dữ liệu

2.2.3. Phân tích dữ liệu

2.2.3.1. Kiểm định nghiệm đơn vị và đồng liên kết

2.2.3.2. Mối quan hệ trong dài hạn và ngắn hạn

2.3. Phương pháp phân tích sự truyền dẫn giá từ giá tôm xuất khẩu đến giá tôm tại ao

2.3.1. Mô hình nghiên cứu

2.3.2. Thu thập dữ liệu

2.3.3. Phân tích dữ liệu

2.3.3.1. Kiểm định nghiệm đơn vị, đồng liên kết và quan hệ nhân quả

2.3.3.2. Truyền dẫn giá trong dài hạn và ngắn hạn

2.3.3.3. Truyền dẫn giá bất đối xứng

3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

3.1. Thực trạng sản xuất và xuất khẩu tôm của Việt Nam

3.1.1. Sản xuất tôm xuất khẩu của Việt Nam

3.1.1.1. Hoạt động nuôi tôm xuất khẩu

3.1.1.2. Hoạt động thu mua và chế biến tôm xuất khẩu

3.1.1.3. Những khó khăn và thách thức đối với sản xuất tôm xuất khẩu

3.1.2. Xuất khẩu tôm của Việt Nam

3.1.2.1. Quy mô và tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu tôm

3.1.2.2. Cơ cấu xuất khẩu tôm

3.1.2.3. Tiềm năng mở rộng xuất khẩu tôm

3.1.2.4. Những khó khăn và thách thức đối với xuất khẩu tôm

3.1.3. Đánh giá chung hoạt động sản xuất và xuất khẩu tôm của Việt Nam

3.2. Tác động của đa dạng hóa xuất khẩu đến tăng trưởng xuất khẩu tôm của Việt Nam

3.2.1. Đồ thị và thống kê mô tả các biến số trong mô hình nghiên cứu

3.2.2. Kiểm định nghiệm đơn vị và đồng liên kết

3.2.2.1. Kiểm định nghiệm đơn vị

3.2.2.2. Kiểm định đồng liên kết

3.2.3. Kết quả phân tích dữ liệu

3.2.3.1. Mối quan hệ trong dài hạn

3.2.3.2. Mối quan hệ trong ngắn hạn

3.3. Truyền dẫn giá từ giá tôm xuất khẩu đến giá tôm tại ao ở Việt Nam

3.3.1. Sự biến động của giá tôm xuất khẩu và giá tôm tại ao

3.3.2. Thống kê mô tả các biến số trong mô hình nghiên cứu

3.3.3. Kiểm định nghiệm đơn vị, đồng liên kết và quan hệ nhân quả

3.3.3.1. Kiểm định nghiệm đơn vị

3.3.3.2. Kiểm định đồng liên kết

3.3.3.3. Kiểm định quan hệ nhân quả

3.3.4. Kết quả phân tích dữ liệu

3.3.4.1. Truyền dẫn giá trong dài hạn

3.3.4.2. Truyền dẫn giá trong ngắn hạn

3.3.4.3. Truyền dẫn giá bất đối xứng

3.4. Chính sách, giải pháp thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu tôm của Việt Nam

3.4.1. Các chính sách hỗ trợ, thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu tôm

3.4.2. Các giải pháp cải thiện sự truyền dẫn giá từ giá tôm xuất khẩu đến giá tôm tại ao

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Hạn chế của nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Phụ lục 1: Chuỗi cung ứng

Phụ lục 2: Truyền dẫn giá bất đối xứng tích cực và tiêu cực

Phụ lục 3: Tổng hợp một số nghiên cứu trong nước về đa dạng hóa xuất khẩu

Phụ lục 4: Tổng hợp một số nghiên cứu nước ngoài về đa dạng hóa xuất khẩu

Phụ lục 5: Tổng hợp một số nghiên cứu trong nước về truyền dẫn giá trong ngành thủy sản

Phụ lục 6: Tổng hợp một số nghiên cứu nước ngoài về truyền dẫn giá trong ngành thủy sản

Phụ lục 7: Tổng hợp một số nghiên cứu nước ngoài về truyền dẫn giá ở sản phẩm tôm

Phụ lục 8: Một số mô hình lượng hóa các yếu tố ảnh hưởng đến xuất khẩu một mặt hàng nông nghiệp

Phụ lục 9: Cách thức xác định và nguồn thu thập dữ liệu của các biến trong mô hình nghiên cứu (1)

Phụ lục 10: Một số thước đo đa dạng hóa xuất khẩu

Phụ lục 11: Ưu điểm của mô hình phân phối trễ tự hồi quy (ARDL)

Phụ lục 12: Phương pháp phân tích truyền dẫn giá bất đối xứng

Phụ lục 13: Kết quả kiểm định nghiệm đơn vị của các biến trong mô hình nghiên cứu (1) bằng phương pháp ADF

Phụ lục 14: Kết quả kiểm định nghiệm đơn vị của các biến trong mô hình nghiên cứu (1) bằng phương pháp PP

Phụ lục 15: Độ trễ tối ưu của các biến trong mô hình ARDL

Phụ lục 16: Kiểm định đồng liên kết giữa các biến trong mô hình nghiên cứu (1) bằng phương pháp Bound test

Phụ lục 17: Kết quả hồi quy các hệ số dài hạn của mô hình ARDL(4,0,4,4,1,4)

Phụ lục 18: Kết quả các kiểm định chẩn đoán cho mô hình ARDL(4,0,4,4,1,4) ước lượng các hệ số trong dài hạn

Phụ lục 19: Kết quả ước lượng các hệ số ngắn hạn của mô hình ECM dựa trên ARDL(4,0,4,4,1,4)

Phụ lục 20: Kết quả các kiểm định chẩn đoán cho mô hình ECM ước lượng các hệ số trong ngắn hạn

Phụ lục 21: Kết quả kiểm định nghiệm đơn vị biến lnPf và lnPe bằng phương pháp ADF

Phụ lục 22: Kết quả kiểm định đồng liên kết giữa lnPf và lnPe bằng phương pháp Johansen

Phụ lục 23: Kết quả hồi quy truyền dẫn giá trong dài hạn

Phụ lục 24: Kết quả hồi quy mô hình ECM truyền dẫn giá trong ngắn hạn

Phụ lục 25: Kết quả các kiểm định chẩn đoán cho mô hình ECM truyền dẫn giá trong ngắn hạn

Phụ lục 26: Kết quả hồi quy mô hình ECM truyền dẫn giá bất đối xứng

Phụ lục 27: Kết quả các kiểm định tính bất đối xứng trong truyền dẫn giá

Phụ lục 28: Kết quả các kiểm định chẩn đoán cho mô hình ECM truyền dẫn giá bất đối xứng

Xem trước tài liệu

Tải đầy đủ để xem toàn bộ nội dung

Đa dạng hóa xuất khẩu truyền dẫn giá và tăng trưởng xuất khẩu tôm của việt nam

Tải xuống file đầy đủ để xem toàn bộ nội dung

Tải đầy đủ (209 trang)

Trích đoạn nội dung luận án

Tải xuống để đọc toàn bộ

1 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH  TRƯƠNG NGỌC HẢO ĐA DẠNG HÓA XUẤT KHẨU, TRUYỀN DẪN GIÁ VÀ TĂNG TRƯỞNG XUẤT KHẨU TÔM CỦA VIỆT NAM Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp Mã số: 9.15 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP TP.HỒ CHÍ MINH – NĂM 2023 2 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH  TRƯƠNG NGỌC HẢO ĐA DẠNG HÓA XUẤT KHẨU, TRUYỀN DẪN GIÁ VÀ TĂNG TRƯỞNG XUẤT KHẨU TÔM CỦA VIỆT NAM Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp Mã số: 9.15 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP Người hướng dẫn khoa học: TS. Lê Công Trứ TS. Phạm Thị Ánh Ngọc TP.HỒ CHÍ MINH – NĂM 2023 i LỜI CAM ĐOAN  Tôi tên Trương Ngọc Hảo xin cam đoan rằng đây là công trình nghiên cứu của tôi. Các số liệu thu thập và kết quả nghiên cứu, phân tích trong luận án là trung thực, chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu khoa học nào.

Nghiên cứu sinh Trương Ngọc Hảo ii LỜI CẢM TẠ Luận án này được hoàn thành theo chương trình đào tạo Tiến sỹ chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp của Trường Đại học Nông Lâm Thành phố Hồ Chí Minh. Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án, tác giả đã nhận được sự hướng dẫn, giúp đỡ và hỗ trợ tận tình của Ban Giám hiệu, quý Thầy – Cô Khoa Kinh tế, Phòng Đào tạo Sau Đại học trường Đại học Nông Lâm TP. Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc trước sự quan tâm và giúp đỡ quý báu đó. Đặc biệt, tác giả xin tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS.

Lê Công Trứ. Thầy đã hướng dẫn, chỉ dạy và định hướng cho tôi hoàn thành luận án. Chính Thầy đã giúp tôi vượt qua những bước ngoặt, giai đoạn khó khăn trong suốt quá trình thực hiện đề tài và hoàn thành luận án này. Tác giả cũng xin trân trọng cảm ơn TS.

Phạm Thị Ánh Ngọc, TS. Đặng Lê Hoa, TS. Thái Anh Hòa, TS. Lê Quang Thông, PGS.

Đặng Thanh Hà, TS. Trần Độc Lập, TS. Nguyễn Bạch Đằng, và quý Thầy Cô khoa Kinh Tế trường Đại học Nông Lâm TP.HCM đã có nhiều ý kiến đóng góp hữu ích, cung cấp những kiến thức quý giá giúp tác giả hoàn thiện luận án. Tác giả cũng xin chân thành cảm ơn các Anh Chị là cán bộ Chi cục Thủy sản Bến Tre, Cà Mau, Kiên Giang, Sóc Trăng; nhân viên thu mua tôm của Công ty Cổ phần Thủy Sản Minh Phú, Sao Ta; thương lái và hộ nuôi tôm ở nhiều vùng nuôi tôm ở Đồng bằng sông Cửu Long mà tác giả đã có cơ hội tiếp xúc, trao đổi.

Các Anh Chị đã nhiệt tình giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình thu thập số liệu, tài liệu phục vụ cho đề tài, cũng như cung cấp những thông tin, kiến thức thực tế quý báu giúp tôi giải thích các kết quả nghiên cứu của luận án. Trong quá trình học tập và làm đề tài, tác giả còn nhận được sự giúp đỡ và động viên chân tình của người thân trong gia đình, đồng nghiệp, anh chị và bạn bè. Tác giả xin chân thành cảm ơn và ghi nhớ sự quan tâm giúp đỡ đó. Cuối cùng, tác giả muốn nói lời cảm ơn đến cha mẹ, vợ và con trai của mình.

Những người đã luôn đồng hành, chia sẻ và hỗ trợ cho tác giả trong suốt quá trình học tập, hoàn thành luận án này. iii TÓM TẮT Luận án được thực hiện nhằm đánh giá vai trò của đa dạng hóa xuất khẩu đối với tăng trưởng xuất khẩu tôm của Việt Nam, và phân tích sự truyền dẫn giá từ giai đoạn xuất khẩu đến trang trại của mặt hàng tôm sú và tôm thẻ chân trắng ở Việt Nam. Dựa trên cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu liên quan về đa dạng hóa xuất khẩu, đồng thời thông qua mô hình cầu xuất khẩu của Goldstein và Khan (1978), và áp dụng mô hình phân phối trễ tự hồi quy (ARDL) kết hợp phương pháp kiểm định đường biên (Bound test) của Pesaran và ctv (2001) với dữ liệu thứ cấp hàng quý; luận án đã phân tích tác động của đa dạng hóa thị trường xuất khẩu tôm và đa dạng hóa sản phẩm tôm xuất khẩu đến kim ngạch xuất khẩu tôm thực tế của Việt Nam trong giai đoạn 2005-2020. Kết quả nghiên cứu cho biết đa dạng hóa thị trường xuất khẩu có tác động tích cực trong ngắn hạn cũng như dài hạn, trong khi đa dạng hóa sản phẩm xuất khẩu chỉ có tác động và tác động tích cực trong ngắn hạn đến tăng trưởng xuất khẩu tôm của Việt Nam.

Bên cạnh đó, với dữ liệu chuỗi thời gian từ tháng 1/2015 đến tháng 10/2020; thông qua phương pháp kiểm định đồng liên kết của Johansen (Johansen và Juselius, 1990), kiểm định nhân quả Granger của Toda và Yamamoto (Toda và Yamamoto, 1995); và áp dụng quy trình ước lượng hai giai đoạn của Engel và Granger (1987), phương pháp phân tích tác động bất đối xứng của Houck (1977) và Ward (1982); luận án đã điều tra sự dẫn dắt về giá, mức độ và tốc độ truyền dẫn giá, và tính bất đối xứng trong việc truyền dẫn giá từ giá tôm xuất khẩu đến giá tôm tại ao của mặt hàng tôm sú và tôm thẻ chân trắng ở Việt Nam. Kết quả nghiên cứu cho biết trong dài hạn, truyền dẫn giá từ giá tôm xuất khẩu đến giá tôm tại ao của cả hai mặt hàng tôm sú và tôm thẻ chân trắng là không hoàn toàn; tuy nhiên, mức độ truyền dẫn giá của tôm thẻ chân trắng là lớn hơn đáng kể so với tôm sú. Trong ngắn hạn, không đủ ý nghĩa thống kê để cho biết có sự truyền dẫn giá từ giá tôm xuất khẩu đến giá tôm tại ao ở mặt hàng tôm sú; trong khi tồn tại sự truyền dẫn giá từ giá tôm xuất khẩu đến giá tôm tại ao ở mặt hàng tôm thẻ, nhưng tốc độ truyền dẫn giá là tương đối chậm. Đồng thời, iv truyền dẫn giá từ giá tôm xuất khẩu đến giá tôm tại ao ở cả hai mặt hàng tôm sú và tôm thẻ chân trắng là đối xứng trong ngắn hạn cũng như dài hạn.

Từ các kết quả nghiên cứu, luận án đưa ra một số hàm ý chính sách quan trọng nhằm giúp thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu tôm của Việt Nam trong những năm tới. Cụ thể, ngành tôm Việt Nam nên tiếp tục đẩy mạnh đa dạng hóa xuất khẩu, đặc biệt là chú trọng đa dạng thị trường để hỗ trợ tăng trưởng xuất khẩu. Bên cạnh đó, truyền dẫn giá đối xứng từ giá tôm xuất khẩu đến giá tôm tại ao là một tín hiệu tích cực để người nuôi tôm đầu tư các phương thức sản xuất bền vững, đáp ứng những tiêu chuẩn sản phẩm ngày càng nghiêm ngặt từ thị trường xuất khẩu. Từ khóa: Mô hình phân phối trễ tự hồi quy, mô hình hiệu chỉnh sai số, đa dạng hóa xuất khẩu, tăng trưởng xuất khẩu, truyền dẫn giá, truyền dẫn giá bất đối xứng, tôm sú, tôm thẻ chân trắng.

v ABSTRACT The goal of the thesis is to explore the role of export diversification on Vietnam's shrimp export growth and analyses the price transmission from export prices to farm-gate prices of the black-tiger shrimp and white-leg shrimp production in Vietnam. We analysed the impact of export market diversification and export product diversification on Vietnam's shrimp export growth in the period 2005-2020 by expanding the model of export demand function (Goldstein and Khan,1978) and applying ARDL model with Bound test method (Pesaran et al. The empirical results show that export market diversification has a positive effect in the short term as well as in the long term, while export product diversification has only a positive impact in the short term on shrimp export growth. Moreover, The Johansen cointegration test, the Toda-Yamamoto Granger causality test, the Engle-Granger’s two-stage estimation, and the asymmetric error correction model using the Houck and Ward approach were applied for the monthly price series of black-tiger shrimp and white-leg shrimp are collected from January 2015 to October 2020.

This thesis analyses the price transmission from export prices to farm-gate prices of the black-tiger shrimp and white-leg shrimp production in Vietnam. The results showed a long-term relationship between the farm-gate prices and export prices for both black-tiger shrimp and white-leg shrimp. The export prices were the price leader. In the long run, the price transmission from export prices to farm-gate prices in both black-tiger shrimp and white-leg shrimp was incomplete; however, the white-leg shrimp’s price transmission was noticeably better than black- tiger shrimp’s.

In the short run, there was no statistically significant effect of export prices on farm-gate prices of black-tiger shrimp; while the price transmission of white-leg shrimp was significant but relatively slow rate. The price transmission for black- tiger shrimp and white-leg shrimp was symmetric in the short run and the long run. Therefore, Vietnam's shrimp industry should continue promoting export diversification, especially focusing on market diversification to support export vi growth. Symmetric price transmission in both the short run and the long run is a positive signal for farmers to invest in sustainable production approaches and to meet stringent standard requirements of the export market.

Keywords: Autoregressive Distributed Lag, Error correction model, export diversification; export growth, price transmission, asymmetric price transmission, black-tiger shrimp, white- leg shrimp. vii MỤC LỤC Trang LỜI CAM ĐOAN.i LỜI CẢM TẠ.iii MỤC LỤC.vii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.xii DANH MỤC BẢNG.xiii DANH MỤC HÌNH VẼ.xiv MỞ ĐẦU. Sự cần thiết của nghiên cứu. Sự cần thiết về mặt lý luận.

Sự cần thiết về mặt thực tiễn…. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu…. Câu hỏi nghiên cứu….

Đối tượng và phạm nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu…. Phạm vi nghiên cứu…. Ý nghĩa của nghiên cứu.

Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. Ý nghĩa chính sách. Cấu trúc của luận án.12 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ THỰC TIỄN.

Lý thuyết về xuất khẩu. Một số lý thuyết nền tảng của thương mại quốc tế. Tầm quan trọng của xuất khẩu. Những thách thức khi mở rộng xuất khẩu….

Lý thuyết về đa dạng hóa xuất khẩu. Khái niệm, đặc điểm của đa dạng hóa xuất khẩu. Đa dạng hóa xuất khẩu và tăng trưởng xuất khẩu. Phân rã tăng trưởng xuất khẩu.

Vai trò của đa dạng hóa xuất khẩu đối với tăng trưởng xuất khẩu…. Lý thuyết về truyền dẫn giá. Khái niệm, đặc điểm của truyền dẫn giá. Phân loại truyền dẫn giá….

Truyền dẫn giá dọc theo chuỗi cung ứng xuất khẩu và tăng trưởng xuất khẩu của một mặt hàng nông nghiệp. Tổng quan nghiên cứu liên quan. Nghiên cứu về đa dạng hóa xuất khẩu. Nghiên cứu về truyền dẫn giá trong ngành thủy sản….

Khoảng trống nghiên cứu.41 CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Khung phân tích của luận án. Phương pháp phân tích tác động của đa dạng hóa xuất khẩu đến tăng trưởng xuất khẩu tôm. Mô hình nghiên cứu.

Thu thập dữ liệu. Phân tích dữ liệu. Kiểm định nghiệm đơn vị và đồng liên kết.

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ

Trích dẫn luận án này

Trương Ngọc Hảo (2023). Đa dạng hóa xuất khẩu truyền dẫn giá và tăng trưởng xuất khẩ [Luận án tiến sĩ, Trường Đại học Nông Lâm Thành phố Hồ Chí Minh]. LuanAn.net. https://luanan.net/kinh-te/kinh-te-quoc-te/da-dang-hoa-xuat-khau-truyen-dan-gia-va-tang-truong-xuat-khau-tom-cua-viet-nam

Câu hỏi thường gặp

Luận án "Đa dạng hóa xuất khẩu truyền dẫn giá và tăng trưởng xuất khẩ" nghiên cứu về vấn đề gì?

Đa dạng hóa xuất khẩu truyền dẫn giá giúp doanh nghiệp nâng cao sức cạnh tranh và thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu bền vững.

Luận án "Đa dạng hóa xuất khẩu truyền dẫn giá và tăng trưởng xuất khẩ" được bảo vệ tại trường nào?

Luận án này được bảo vệ tại Trường Đại học Nông Lâm Thành phố Hồ Chí Minh. Năm bảo vệ: 2023.

Luận án "Đa dạng hóa xuất khẩu truyền dẫn giá và tăng trưởng xuất khẩ" thuộc chuyên ngành gì?

Luận án "Đa dạng hóa xuất khẩu truyền dẫn giá và tăng trưởng xuất khẩ" thuộc chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp. Danh mục: Kinh Tế Quốc Tế.

Luận án "Đa dạng hóa xuất khẩu truyền dẫn giá và tăng trưởng xuất khẩ" có bao nhiêu trang?

Luận án "Đa dạng hóa xuất khẩu truyền dẫn giá và tăng trưởng xuất khẩ" có 209 trang. Bạn có thể xem trước một phần tài liệu ngay trên trang web trước khi tải về.

Cách tải luận án "Đa dạng hóa xuất khẩu truyền dẫn giá và tăng trưởng xuất khẩ" về máy như thế nào?

Để tải luận án về máy, bạn nhấn nút "Tải xuống ngay" trên trang này, sau đó hoàn tất thanh toán phí lưu trữ. File sẽ được tải xuống ngay sau khi thanh toán thành công. Hỗ trợ qua Zalo: 0559 297 239.

Luận án liên quan

Chia sẻ tài liệu: Facebook Twitter