Luận án TS: Nhu cầu BHYT nông dân Thái Bình - Học viện Nông nghiệp VN

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM VŨ NGỌC HUYÊN NGHIÊN CỨU NHU CẦU BẢO HIỂM Y TẾ CỦA NÔNG DÂN TỈNH THÁI BÌNH Chuyên ngành: Kinh tế phát triển Mã số: 62 31 01 05 Người hướng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Thị Tâm NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án này là trung thực, khách quan và chưa từng dùng bảo vệ để lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận án đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận án Vũ Ngọc Huyên i LỜI CẢM ƠN Trước hết, tôi xin cảm ơn sâu sắc tới GS.

Nguyễn Văn Song và PGS. Nguyễn Thị Tâm là thầy cô giáo trực tiếp hướng dẫn và giúp đỡ tôi về mọi mặt để hoàn thành luận án tiến sĩ kinh tế này. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam, Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn, Khoa Kế toán và Quản trị kinh doanh, Ban Quản lý đào tạo, tập thể giáo viên, cán bộ nhân viên Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn, Khoa Kế toán và Quản trị kinh doanh, trực tiếp là các thầy cô giáo Bộ môn Kinh tế Tài nguyên và Môi trường, cùng đồng nghiệp, bạn bè, người thân, đặc biệt là gia đình đã giúp đỡ tôi về vật chất, tinh thần và thời gian để tôi hoàn thành quá trình học tập và thực hiện luận án. Tôi xin trân trọng cảm ơn sự tận tình giúp đỡ của các đơn vị, tổ chức, Vụ Bảo hiểm – Bộ Y tế, Bảo hiểm xã hội Việt Nam, Bảo hiểm xã hội Thái Bình, Bảo hiểm xã hội các huyện, các xã, UBND các huyện của tỉnh Thái Bình, Bệnh viên đa khoa Thái Bình, Bệnh viện đa khoa huyện Tiền Hải, người nông dân ở các điểm nghiên cứu đã giúp tôi thu thập số liệu và các thông tin cần thiết để hoàn thành luận án.

Một lần nữa, tôi xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận án Vũ Ngọc Huyên ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt .v Danh mục các bảng. vi Danh mục các biểu đồ.

viii Danh mục các hình. viii Trích yếu luận án. ix Thesis Abstract .1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu .2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài .3 Các câu hỏi nghiên cứu.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .5 Những đóng góp mới của luận án. Tổng quan các vấn đề lý luận và thực tiễn về nhu cầu bảo hiểm y tế của nông dân .1 Cơ sở lý luận về nhu cầu bảo hiểm y tế của nông dân .1 Lý luận về bảo hiểm y tế .2 Lý luận về nhu cầu, cầu bảo hiểm y tế của nông dân .2 Thực tiễn triển khai bảo hiểm y tế cho nông dân tại một số nước trên thế giới và Việt Nam .1 Kinh nghiệm triển khai bảo hiểm y tế ở một số nước trên thế giới .2 Thực tiễn thực hiện chính sách, luật bảo hiểm y tế ở Việt Nam.3 Bài học kinh nghiệm về triển khai bảo hiểm y tế cho nông dân ở Thái Bình.

Phương pháp nghiên cứu .1 Đặc điểm địa bàn nghiên cứu .1 Điều kiện tự nhiên của tỉnh Thái Bình.2 Về kinh tế - xã hội tỉnh Thái Bình .2 Khung phân tích và cách tiếp cận .1 Khung phân tích của luận án .2 Cách tiếp cận .3 Phương pháp nghiên cứu của luận án .1 Chọn điểm nghiên cứu .2 Thu thập dữ liệu.3 Xử lý và tổng hợp dữ liệu .4 Phân tích thông tin. Hệ thống chỉ tiêunghiên cứu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận .1 Thực trạng thực thi chính sách bảo hiểm y tế trên địa bàn tỉnh Thái Bình .1 Thực trạng chăm sóc sức khỏe của người dân tỉnh Thái Bình .2 Thực trạng khám chữa bệnh bảo hiểm y tế trên địa bàn tỉnh Thái Bình .3 Thực trạng thu bảo hiểm y tế trên địa bàn tỉnh Thái Bình.4 Tình hình sử dụng quỹ bảo hiểm y tế của bảo hiểm xã hội tỉnhThái Bình .2 Thực trạng và nhu cầu tham gia bảo hiểm y tế của người nông dân trên địa bàn tỉnh Thái Bình .1 Thực trạng tham gia bảo hiểm y tế của nông dân tỉnh Thái Bình .2 Nhu cầu tham gia bảo hiểm y tế của người nông dân tỉnh Thái Bình .3 Các yếu tố ảnh hưởng đến nhu cầu tham gia bảo hiểm y tế của nông dân tỉnh Thái Bình .1 Các yếu tố ảnh hưởng .2 Phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới cầu tham gia bảo hiểm y tế của người nông dân tỉnh Thái Bình .4 Giải pháp nhằm tăng cường thu hút người nông dân tham gia mua bảo hiểm y tế .1 Bối cảnh tiếp tục thực hiện tốt bảo hiểm y tế cho nông dân .2 Giải pháp nhằm tăng cường thu hút người nông dân tham gia bảo hiểm y tế. Kết luận và kiến nghị.

133 Danh mục các công trình đã công bố. 135 Tài liệu tham khảo. 143 iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BHTN Bảo hiểm thất nghiệp BHXH Bảo hiểm xã hội BHYT Bảo hiểm y tế BHYTTN Bảo hiểm y tế tự nguyện BHYTBB Bảo hiểm y tế bắt buộc CS Consumer Surplus (Thặng dư người tiêu dùng) CSSKBĐ Chăm sóc sức khỏe ban đầu CSSK Chăm sóc sức khoẻ CSXH Chính sách xã hội CSVC Cơ sở vật chất CVM Contingent Valuation Method (Phương pháp tạo dựng thị trường) DVYT Dịch vụ y tế HS Học sinh HTX Hợp tác xã KCB Khám chữa bệnh KT Kinh tế MP Market Price (Giá thị trường) NĐ Nghị định NLĐ Người lao động PS Producer Surplus (Thặng dư của người sản xuất) SV Sinh viên TBXH Tiến bộ xã hội TT Thông tư TTYT Trung tâm y tế WTP Willingness to Pay (Mức sẵn lòng chi trả) XH Xã hội XHCN Xã hội chủ nghĩa v DANH MỤC CÁC BẢNG TT Tên bảng Trang 2.1 Tình hình tham gia Bảo hiểm y tế của người dân Việt Nam .1 Quy mô tăng trưởng kinh tế .2 Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế .3 Chuyển dịch cơ cấu lao động theo ngành kinh tế .4 Mẫu điều tra .1 Tình hình khám chữa bệnh bằng bảo hiểm y tế của tỉnh Thái Bình (2010 - 2015) .2 Tình hình khám chữa bệnh bằng bảo hiểm y tế ở các cơ sở khám chữa bệnh tại Thái Bình năm 2014 .3 Tình hình thu bảo hiểm y tế tại tỉnh Thái Bình .4 Tình hình chi cho bảo hiểm y tế của tỉnh Thái Bình (2009 - 2015) .5 Thực trạng tham gia bảo hiểm y tế của người nông dân tỉnh Thái Bình giai đoạn 2009 - 2015 .6 Thực trạng tham gia bảo hiểm y tế của nông dân thuộc các huyện điều tra tỉnh Thái Bình năm 2014 .7 Thực trạng khám chữa bệnh của người nông dân trên địa bàn tỉnh Thái Bình .8 Thực trạng khám chữa bệnh của người nông dân tại các huyện điều tra năm 2014 .9 Kết quả thăm dò ý kiến của người nông dân về chất lượng khám chữa bệnh tại Trung tâm y tế huyện .10 Ý kiến của nông dân về chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh tại Trung tâm y tế các huyện điều tra năm 2014 .11 Ý kiến của nông dân về chất lượng khám chữa bệnh tại Trạm y tế xã, thị trấn .12 Lý do tham gia bảo hiểm y tế của người nông dân tỉnh Thái Bình .13 Lý do thu hút sự tham gia bảo hiểm y tế của người nông dân tại điểm điều tra năm 2014 .14 Ý kiến người nông dân so sánh giữa hình thức khám chữa bệnh theo dịch vụ ngoài và khám chữa bệnh theo chế độ bảo hiểm y tế .15 Ý kiến của người nông dân về mức phí và quyền lợi khi tham gia bảo hiểm y tế .16 Nhận thức của người nông dân về chính sách bảo hiểm y tế .17 Số người tham gia bảo hiểm y tế theo các lứa tuổi ở các điểm điều tra tỉnh Thái Bình .18 Nhu cầu tham gia bảo hiểm y tế của người nông dân dưới 30 tuổi .19 Nhu cầu tham gia bảo hiểm y tế của người nông dân trong độ tuổỉ từ 30 đến 45 tuổi .20 Nhu cầu tham gia bảo hiểm y tế của người nông dân trong độ tuổi từ 45 đến 60 tuổi .21 Nhu cầu tham gia bảo hiểm y tế của người nông dân trong độ tuổi trên 60 .22 Ảnh hưởng của thu nhập tới nhu cầu tham gia bảo hiểm y tế của người nông dân tỉnh Thái Bình .23 Một số thông tin cơ bản của người được phỏng vấn .24 Đánh giá của người nông dân về chính sách bảo hiểm y tế.25 Các yếu tố ảnh hưởng tới cầu tham gia bảo hiểm y tế của nông dân tỉnh Thái Bình năm 2012 .26 Các yếu tố ảnh hưởng tới cầu tham gia bảo hiểm y tế của nông dân tỉnh Thái Bình năm 2014 .114 vii DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ TT Tên biểu đồ Trang 2.1 Lộ trình bao phủ các đối tượng có trách nhiệm tham gia bảo hiểm y tế từ 1992 – 2014 .1 Nhu cầu tham gia bảo hiểm y tế của người nông dân .2 Ý kiến của người nông dân về giải pháp thu hút người nông dân tham gia bảo hiểm y tế năm 2014. 127 DANH MỤC CÁC HÌNH TT Tên hình Trang 2.1 Hàm cầu Hicks .2 Hàm cầu Marshall.3 Bằng lòng trả (WTP) .1 Khung phân tích.

53 viii TRÍCH YẾU LUẬN ÁN Tên tác giả: Vũ Ngọc Huyên Tên Luận án: Nghiên cứu nhu cầu bảo hiểm y tế của nông dân tỉnh Thái Bình. Chuyên ngành: Kinh tế phát triển Mã số: 62 31 01 05 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu (1) Làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về nhu cầu, cầu bảo hiểm y tế của nông dân và một số lý luận liên quan tới phương pháp nghiên cứu; (2) Đánh giá, phân tích thực trạng tham gia bảo hiểm y tế của nông dân trong Tỉnh; (3) Xác định nhu cầu tham gia BHYT và phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới nhu cầu tham gia bảo hiểm y tế của nông dân trong thời gian qua trên địa bàn tỉnh Thái Bình; (4) Đề xuất một số giải pháp nhằm khuyến khích, tăng cường và thu hút nông dân tham gia BHYT; đưa ra một số kiến nghị đối với chính sách BHYT ở nước ta trong thời gian tới.