Luận án tiến sĩ: Tăng cường tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Thái Nguyên - TS. Nguyễn Thu Thủy

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH NGUYỄN THU THỦY TĂNG CƢỜNG TIẾP CẬN NGUỒN VỐN TÍN DỤNG NGÂN HÀNG CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THÁI NGUYÊN LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ THÁI NGUYÊN - 2020 ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH NGUYỄN THU THỦY TĂNG CƢỜNG TIẾP CẬN NGUỒN VỐN TÍN DỤNG NGÂN HÀNG CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THÁI NGUYÊN Ngành: Quản lý kinh tế Mã ngành: 9 34 04 10 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: 1. Đỗ Thị Kim Hảo THÁI NGUYÊN - 2020 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, là kết quả hoạt động nghiêm túc, tìm tòi trong quá trình nghiên cứu của tôi. Các nội dung nêu trong luận án là trung thực, mọi trích dẫn đều đƣợc chỉ rõ nguồn gốc. Những kết quả nghiên cứu của luận án đã đƣợc công bố trên các tạp chí khoa học và không trùng với bất kỳ công trình nào khác.

Tác giả luận án Nguyễn Thu Thủy ii LỜI CẢM ƠN Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo và các thầy cô giáo Khoa Quản lý - Luật Kinh tế, Khoa Kinh tế - Trƣờng Đại học Kinh tế & QTKD - Đại học Thái Nguyên đã tạo điều kiện cho tôi học tập, nghiên cứu. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất tới TS. Đỗ Đình Long và PGS. Đỗ Thị Kim Hảo - những ngƣời hƣớng dẫn khoa học đã tận tình giúp đỡ và định hƣớng để tôi hoàn thành Luận án.

Tôi xin trân trọng cảm ơn lãnh đạo Sở Công Thƣơng, Sở Kế hoạch & Đầu tƣ, Sở Lao động - Thƣơng binh & Xã hội, Cục Thống kê tỉnh Thái Nguyên, Ngân hàng Nhà nƣớc chi nhánh Thái Nguyên, các chi nhánh ngân hàng thƣơng mại cùng các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đã nhiệt tình hợp tác và giúp đỡ tôi thực hiện Luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, đồng nghiệp và bạn bè đã luôn kịp thời động viên, chia sẻ, tạo điều kiện tốt nhất trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu. Thái Nguyên, ngày tháng năm Tác giả luận án Nguyễn Thu Thủy iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN .ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT .vii DANH MỤC BẢNG BIỂU.

ix DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ. xi MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của luận án. Mục tiêu nghiên cứu.

Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới của luận án. Bố cục của luận án. 5 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU.

Sơ lƣợc các công trình nghiên cứu tiêu biểu về tiếp cận tín dụng ngân hàng của DNNVV. Đánh giá chung các công trình nghiên cứu. Về phƣơng pháp nghiên cứu. Về các yếu tố ảnh hƣởng đến tiếp cận tín dụng NH của DNNVV.

13 TỔNG KẾT NỘI DUNG CHƢƠNG 1. 16 Chƣơng 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ TIẾP CẬN TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA. Cơ sở lý luận về tiếp cận nguồn vốn tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nền kinh tế.

Tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tiếp cận nguồn vốn tín dụng NH của DNNVV. Bài học kinh nghiệm về tiếp cận tín dụng NH của DNNNVV. Kinh nghiệm của Chính phủ các nƣớc.

Kinh nghiệm tại các địa phƣơng trong nƣớc. Kinh nghiệm tiếp cận vốn tín dụng NH của một số DNNVV của Việt Nam. Bài học kinh nghiệm. 43 TỔNG KẾT NỘI DUNG CHƢƠNG 2.

46 Chƣơng 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Câu hỏi nghiên cứu. Quy trình nghiên cứu và khung phân tích của luận án. Quy trình nghiên cứu của luận án.

Khung phân tích của luận án. Phƣơng pháp nghiên cứu. Phƣơng pháp thu thập số liệu. Phƣơng pháp tổng hợp số liệu.

Phƣơng pháp phân tích định tính. Phƣơng pháp nghiên cứu định lƣợng. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu. Các chỉ tiêu phản ánh quá trình phát triển và kinh doanh của DNNVV.

Các chỉ tiêu đánh giá kết quả kinh doanh của NH. Chỉ tiêu đánh giá chất lƣợng tín dụng NH của DNNVV. 67 TỔNG KẾT NỘI DUNG CHƢƠNG 3. 68 Chƣơng 4 THỰC TRẠNG TIẾP CẬN NGUỒN VỐN TÍN DỤNG NGÂN HÀNG CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THÁI NGUYÊN.

Đặc điểm tự nhiên, kinh tế xã hội tỉnh Thái Nguyên. Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế xã hội. Thực trạng hoạt động kinh doanh của DNNVV và ngân hàng trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.

Thực trạng hoạt động kinh doanh của các DNNVV tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2013 - 2018. Thực trạng hoạt động kinh doanh của các chi nhánh NHTM trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2013 - 2018. Thực trạng tiếp cận tín dụng NH của DNNVV tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2013 - 2018. Thực trạng tiếp cận tín dụng NH của DNNVV tỉnh Thái Nguyên phân theo ngành nghề kinh doanh.

Thực trạng tiếp cận tín dụng NH của DNNVV tỉnh Thái Nguyên phân theo quy mô doanh nghiệp. Đánh giá nhu cầu và khó khăn của DNNVV khi vay vốn NH thông qua số liệu điều tra. Phân tích các yếu tố ảnh hƣởng đến tiếp cận tín dụng NH của DNNVV tỉnh Thái Nguyên. Sự tác động của môi trƣờng và chính sách kinh tế vĩ mô đến tiếp cận tín dụng NH của DNNVV.

Phân tích các yếu tố ảnh hƣởng đến tiếp cận tín dụng NH của DNNVV từ phía NH. Phân tích các yếu tố ảnh hƣởng đến tiếp cận tín dụng NH của DNNVV từ phía DNNVV. Nhận xét chung. Đánh giá thực trạng tiếp cận nguồn vốn tín dụng ngân hàng của doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn Thái Nguyên giai đoạn 2013 -2018.

Kết quả đạt đƣợc. Những vấn đề còn tồn tại. 120 TỔNG KẾT NỘI DUNG CHƢƠNG 4. 123 Chƣơng 5 MỘT SỐ GIẢI PHÁP TĂNG CƢỜNG TIẾP CẬN NGUỒN VỐN TÍN DỤNG NGÂN HÀNG CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THÁI NGUYÊN.

Quan điểm, định hƣớng trong việc tăng cƣờng tiếp cận tín dụng ngân hàng của doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Thái Nguyên. Quan điểm, định hƣớng phát triển DNNVV của tỉnh Thái Nguyên. Định hƣớng hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tại tỉnh Thái Nguyên tiếp cận nguồn tín dụng ngân hàng. Xu hƣớng tiếp cận nguồn vốn tín dụng ngân hàng của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong tình hình mới.

Giải pháp tăng cƣờng tiếp cận nguồn vốn tín dụng ngân hàng của doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn Thái Nguyên. Nhóm giải pháp từ phía ngân hàng. Nhóm giải pháp từ phía doanh nghiệp nhỏ và vừa. Kiến nghị với Chính phủ.

Kiến nghị với tỉnh Thái Nguyên. Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nƣớc. Kiến nghị với Hiệp hội DNNVV. 148 TỔNG KẾT NỘI DUNG CHƢƠNG 5.

151 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 161 vii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT STT Từ viết tắt Từ đủ nghĩa 1 BCTC Báo cáo tài chính 2 BLTD Bảo lãnh tín dụng 3 CBTD Cán bộ tín dụng 4 CIEM Viện nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ƣơng 5 CN Chi nhánh 6 CP Chính phủ 7 CTCP Công ty cổ phần 8 DN Doanh nghiệp 9 DNNVV Doanh nghiệp nhỏ và vừa 10 DNTN Doanh nghiệp tƣ nhân 11 EFA Phân tích nhân tố khám phá 12 FDI Đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài 13 GD Giám đốc 14 GDP Tổng sản phẩm quốc nội 15 KCN Khu công nghiệp 16 KHCN Khoa học công nghệ 17 LĐ Lao động 18 NĐ Nghị định 19 NH Ngân hàng 20 NHNN Ngân hàng Nhà nƣớc 21 NHTM Ngân hàng thƣơng mại 22 NHTMCP Ngân hàng thƣơng mại cổ phần 23 NHTW Ngân hàng Trung ƣơng viii STT Từ viết tắt Từ đủ nghĩa 24 NQ Nghị quyết 25 NSNN Ngân sách nhà nƣớc 26 PTNT Phát triển nông thôn 27 SMEs Doanh nghiệp nhỏ và vừa 28 SXKD Sản xuất kinh doanh 29 TCTD Tổ chức tín dụng 30 TN Thái Nguyên 31 TNHH Trách nhiệm hữu hạn 32 TP Thành phố 33 TT Thông tƣ 34 TX Thị xã 35 UBND Ủy ban nhân dân 36 VCCI Phòng thƣơng mại và Công nghiệp Việt Nam 37 XDCB Xây dựng cơ bản ix DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2. Tiêu chí phân loại DNNVV của World Bank. Tiêu chí phân loại doanh nghiệp.

Thông tin về cán bộ NH phỏng vấn. Số lƣợng DNNVV phát phiếu điều tra, phỏng vấn theo địa bàn. Đặc điểm DNNVV phỏng vấn. Đặc điểm cán bộ quản lý DNNVV phỏng vấn.

Thang đo quãng Likert đo lƣờng mức độ đồng ý. Các biến đặc trƣng và thang đo chất lƣợng tốt. Một số chỉ tiêu kinh tế - xã hội tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2013 - 2018. Số lƣợng DNNVV tỉnh Thái Nguyên đang hoạt động phân theo quy mô và ngành kinh tế.

Một số chỉ tiêu phán ánh kết quả hoạt động kinh doanh của các DNNVV tỉnh Thái Nguyên phân theo ngành nghề. Biến động lãi suất NHTM giai đoạn 2013 - 2018. Chỉ tiêu đánh giá chất lƣợng tín dụng của NHTM giai đoạn 2013 - 2018. Số lƣợng và số vốn DNNVV vay đƣợc từ NHTM phân theo ngành nghề kinh doanh.

Một số chỉ tiêu phản ánh tình hình tiếp cận tín dụng NH của DNNVV tỉnh Thái Nguyên. Số lƣợng vốn vay NH của các DNNVV tỉnh Thái Nguyên phân theo thời hạn và quy mô. Một số chỉ tiêu phản ánh chất lƣợng tín dụng NH của DNNVV. Tổng hợp nhu cầu và tỷ lệ vốn vay đƣợc của các DNNVV điều tra.

Đánh giá mức độ tiếp cận tín dụng NH của DNNVV. Những khó khăn của DNNVV khi tiếp cận tín dụng NH. Tổng hợp kết quả thống kê các yếu tố ảnh hƣởng từ phía NH. Tổng hợp kết quả thống kê các yếu tố từ phía DNNVV.

Tổng hợp kết quả phân tích EFA các yếu tố phía DNNVV. Kiểm định KMO và Bartlett phía DNNVV. Phân tích mức độ phù hợp của các yếu tố phía DNNVV. Kết quả kiểm định mô hình các yếu tố từ phía DNNVV.

Tổng hợp sự khác biệt về mức độ tiếp cận vốn tín dụng NH của DNNVV. Sự khác biệt giữa ngành nghề kinh doanh đến mức độ tiếp cận tín dụng NH. Sự khác biệt giữa quy mô DNNVV đến mức độ tiếp cận tín dụng NH. Sự khác biệt về mức độ tiếp cận tín dụng NH theo ngành nghề kinh doanh.

Sự so sánh giữa ngành nghề kinh doanh đến các quan sát của mức độ tiếp cận tín dụng NH .