Nghiên cứu mức sẵn lòng chi trả cải thiện chất lượng nước ô nhiễm làng nghề Bắc Ninh

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM LÊ THỊ PHƯƠNG DUNG NGHIÊN CỨU MỨC SẴN LÒNG CHI TRẢ CỦA NGƯỜI DÂN NHẰM CẢI THIỆN CHẤT LƯỢNG NƯỚC BỊ Ô NHIỄM Ở CÁC LÀNG NGHỀ TỈNH BẮC NINH LUẬN ÁN TIẾN SĨ NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2019 HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM LÊ THỊ PHƯƠNG DUNG NGHIÊN CỨU MỨC SẴN LÒNG CHI TRẢ CỦA NGƯỜI DÂN NHẰM CẢI THIỆN CHẤT LƯỢNG NƯỚC BỊ Ô NHIỄM Ở CÁC LÀNG NGHỀ TỈNH BẮC NINH Chuyên ngành: Kinh tế phát triển Mã số: 9 31 01 05 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Hữu Đạt NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2019 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày… tháng… năm… Tác giả luận án Lê Thị Phương Dung i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Trước tiên cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS. Nguyễn Hữu Đạt đã tận tình giúp đỡ tôi về mọi mặt, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Kinh tế tài nguyên và môi trường, Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi về mọi mặt trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ và giáo viên trường Cao đẳng Kinh tế, Kỹ thuật và Thủy sản đã động viên và tạo điều kiện tốt nhất để tôi có thể học tập, nghiên cứu.

Tôi vô cùng biết ơn Chương trình Kinh tế môi trường Đông Nam Á (EEPSEA) đã có những hỗ trợ trong quá trình điều tra, nghiên cứu của tôi. Tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc tới T. Jin Jianjun (Đai học Sư phạm Bắc Kinh) đã tận tình chỉ dẫn tôi về phương pháp nghiên cứu. Tôi xin trân trọng cảm ơn sự giúp đỡ của các đơn vị: Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Ninh, Trung tâm Quan trắc Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Ninh, Chi cục thống kê, các hộ gia đình tại các làng nghề đã giúp đỡ tôi trong quá trình thu thập số liệu và thông tin cần thiết để hoàn thành luận án.

Xin gửi lời cám ơn tới gia đình, người thân, bạn bè đã luôn ủng hộ, khuyến khích tôi trong suốt quá trình nghiên cứu. Hà Nội, ngày. Nghiên cứu sinh Lê Thị Phương Dung i MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục.iii Danh mục các từ viết tắt.vii Danh mục bảng.viii Danh mục hình.

ix Trích yếu luận án. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu chung.

Mục tiêu cụ thể. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Đối tượng điều tra.

Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới của luận án. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Tổng quan các vấn đề lý luận và thực tiễn về sẵn lòng chi trả để cải thiện chất lượng môi trường nước bị ô nhiễm ở các làng nghề.

Cơ sở lý luận về sẵn lòng chi trả để cải thiện chất lượng môi trường nước bị ô nhiễm. Các khái niệm cơ bản liên quan đến nghiên cứu. Các lý luận về sẵn lòng chi trả để cải thiện chất lượng môi trường nước. Ý nghĩa của việc nghiên cứu sẵn lòng chi trả khi chất lượng nước thay đổi.

Nội dung nghiên cứu mức sẵn lòng chi trả của người dân để cải thiện chất lượng môi trường nước tại các làng nghề. Các yếu tố ảnh hưởng tới sẵn lòng trả của người dân để cải thiện chất lượng môi trường nước. Tổng quan nghiên cứu sẵn lòng chi trả của người dân để cải thiện chất lượng môi trường nước. Các nghiên cứu trên thế giới liên quan đến sẵn lòng chi trả của người dân để cải thiện chất lượng môi trường nước.

Các nghiên cứu trong nước liên quan đến sẵn lòng chi trả của người dân để cải thiện chất lượng môi trường nước. Khoảng trống trong nghiên cứu mức sẵn lòng chi trả để cải thiện chất lượng môi trường nước trong các làng nghề. Bài học kinh nghiệm từ cơ sở lý luận và thực tiễn cho nghiên cứu mức sẵn lòng chi trả để cải thiện chất lượng môi trường nước ở các làng nghề tỉnh Bắc Ninh. Phương pháp nghiên cứu.

Đặc điểm địa bàn nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên của tỉnh Bắc Ninh. Đặc điểm kinh tế - xã hội tỉnh Bắc Ninh. Tình hình phát triển làng nghề của tỉnh Bắc Ninh trong những năm gần đây.

Khung phân tích và cách tiếp cận. Khung phân tích của luận án. Cách tiếp cận của luận án. Phương pháp nghiên cứu của luận án.

Chọn điểm nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu. Phương pháp xử lý và phân tích số liệu. Hệ thống các chỉ tiêu phân tích cơ bản.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Thực trạng quan điểm, nhận thức của người dân về ô nhiễm môi trường nước và cải thiện chất lượng môi trường nước ở các làng nghề tỉnh Bắc Ninh. Tình hình ô nhiễm môi trường nước ở các làng nghề tỉnh Bắc Ninh. Đánh giá của người dân về ô nhiễm môi trường.70 4 Danh mục các công trình đã công bố có liên quan đến luận án.138 Tài liệu tham khảo.

152 6 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BID Mức giá BVMT Bảo vệ môi trường CCN Cụm công nghiệp CV Sự thay đổi bổ sung CVM Phương pháp đánh giá ngẫu nhiên ĐH/trên ĐH Đại học/trên đại học EV Sự thay đổi tương đương FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài GRDP Tổng sản phẩm trên địa bàn KCN Khu công nghiệp MAC Chi phí giảm thải cận biên MDC Chi phí thiệt hại cận biên Mean WTP Mức sẵn lòng trả trung bình MEC Chi phí ngoại ứng MNPB Lợi ích ròng biên QCCP Quy chuẩn cho phép QCVN Quy chuẩn Việt Nam QTTN&MT Quan trắc Tài nguyên và Môi trường TC/CĐ Trung cấp/cao đẳng TCCP Tiêu chuẩn cho phép TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam THPT Trung học phổ thông WTA Sẵn lòng chấp nhận WTP Sẵn lòng trả 1DC Chọn ngẫu nhiên đơn 2DC Chọn ngẫu nhiên lặp v DANH MỤC BẢNG TT Tên bảng Trang 2. Đặc trưng nước thải từ sản xuất ở một số loại hình làng nghề. Giá trị tổng sản lượng của tỉnh Bắc Ninh (theo giá hiện hành). Số lượng làng nghề tại các huyện, thị xã, thành phố trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh.

Lực lượng lao động các làng nghề tỉnh Bắc Ninh năm 2016. Phân bổ mẫu điều tra. Kết quả phân tích nước thải làng nghề chế biến nông sản. Tiếp cận truyền thông về các vấn đề ô nhiễm môi trường của người dân trong làng nghề.

Mối quan hệ giữa đánh giá về môi trường nước của người dân và số lần tiếp cận với truyền thông. Nhận thức của người dân về ảnh hưởng của ô nhiễm môi trường nước tại các làng nghề Bắc Ninh. Quan điểm của người dân về sự cần thiết cải thiện chất lượng môi trường nước bị ô nhiễm. Kết quả thu, nộp phí BVMT đối với nước thải công nghiệp tỉnh Bắc Ninh.

Xác suất trả lời “Có-không” đối với các mức giá theo phương pháp 1DC. Xác suất trả lời “Có-Không” đối với các mức giá đề xuất theo phương pháp 2DC. Tổng quỹ có thể thu được từ trong dân của tỉnh Bắc Ninh. Đặc điểm kinh tế xã hội của người được phỏng vấn.

Mối quan hệ giữa thu nhập và làng nghề. Mô tả các biến trong mô hình. Các yếu tố ảnh hưởng tới sẵn lòng chi trả của người dân (Mô hình I sử dụng hàm binary logistic). Các yếu tố ảnh hưởng tới sẵn lòng trả của người dân để cải thiện chất lượng môi trường nước (Mô hình II sử dùng hàm hồi quy tuyến tính).109 8 DANH MỤC HÌNH TT Tên hình Trang 2.

Mức sẵn lòng trả của người bị ô nhiễm, khi không có quyền sở hữu ở khu vực thải. Khung phân loại các phương pháp đo lường WTP. Sự thay đổi bổ sung (CV) thể hiện làm tăng phúc lợi xã hội do chất lượng môi trường được cải thiện. Sự thay đổi tương đương trong trường hợp chất lượng môi trường xấu đi.

Khung phân tích của luận án. Người tiêu dùng sẵn lòng chi phí thêm khi chất lượng nước được cải thiện. Quá trình ra quyết định chi trả. Đánh giá của người được phỏng vấn về ô nhiễm môi trường tại các làng nghề ở Bắc Ninh.

Mức sẵn lòng trả của người dân để cải thiện chất lượng môi trường nước theo địa bàn nghiên cứu. Mức sẵn lòng chi trả của người dân phân theo loại hộ. Mức sẵn lòng trả của người dân để cải thiện chất lượng môi trường nước phân theo trình độ học vấn. Mức sẵn lòng trả của người dân để cải thiện chất lượng môi trường nước phân theo thu nhập.

Mức sẵn lòng trả trung bình (Mean WTP) ước tính dựa trên phương pháp tham số. Mức sẵn lòng trả trung bình (Mean WTP) ước tính dựa trên phương pháp phi tham số cho các làng nghề. Mức sẵn lòng trả trung bình (Mean WTP) ước tính dựa trên phương pháp phi tham số cho loại hộ. Mối quan hệ giữa độ tuổi và trình độ học vấn của người được phỏng vấn.