Kinh tế huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ giai đoạn 1995-2015 - Luận án Tiến sĩ Lịch sử

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI NGUYỄN THỊ HƢƠNG LOAN KINH TẾ HUYỆN CẨM KHÊ (TỈNH PHÚ THỌ) GIAI ĐOẠN 1995-2015 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ HÀ NỘI - 2021 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI NGUYỄN THỊ HƢƠNG LOAN KINH TẾ HUYỆN CẨM KHÊ (TỈNH PHÚ THỌ) GIAI ĐOẠN 1995-2015 Chuyên ngành: Lịch sử Việt Nam Mã số: 9.13 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ Người hướng dẫn khoa học: 1. PHẠM THỊ TUYẾT 2. NGUYỄN THỊ THU THỦY HÀ NỘI - 2021 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Phạm Thị Tuyết, TS.

Nguyễn Thị Thu Thủy. Các số liệu, kết quả nghiên cứu sử dụng trong luận án là trung thực và dựa trên nguồn tài liệu tin cậy. Các trích dẫn ý kiến của các nhà khoa học và nguồn tài liệu tham khảo được chú thích đầy đủ theo quy định chung. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về công trình nghiên cứu này.

Tác giả Nguyễn Thị Hƣơng Loan ii LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS. Phạm Thị Tuyết, TS. Nguyễn Thị Thu Thủy. Trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận án, tôi đã luôn nhận được sự hướng dẫn khoa học, sự khích lệ, động viên tinh thần kịp thời của cô để tôi hoàn thành luận án này.

Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới các thầy, các cô trong tổ bộ môn Lịch sử Việt Nam, Khoa Lịch sử, Phòng Sau Đại học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Tôi cũng xin chân thành cảm ơn sự quan tâm, ủng hộ của tập thể lãnh đạo, cán bộ giảng viên khoa Khoa học xã hội và Văn hóa du lịch, Trường Đại học Hùng Vương đã tạo mọi điều kiện cho tôi được học tập và hoàn thành luận án. Cuối cùng, xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới người thân và bạn bè đã luôn động viên, chia sẻ, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình hoàn thành luận án. Xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, tháng 12 năm 2021 Tác giả luận án Nguyễn Thị Hƣơng Loan iii MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU .1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI.

Những công trình nghiên cứu về kinh tế Việt Nam thời kỳ Đổi mới. Những công trình nghiên cứu về kinh tế ở các địa phƣơng trong thời kỳ Đổi mới. Những công trình nghiên cứu về huyện Cẩm Khê và tỉnh Phú Thọ trong thời kỳ đổi mới. Nhận xét về các kết quả nghiên cứu đƣợc luận án kế thừa và những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu .23 Chƣơng 2: NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN TÌNH HÌNH KINH TẾ HUYỆN CẨM KHÊ GIAI ĐOẠN 1995 - 2015.

Sự thay đổi địa danh, địa giới hành chính huyện Cẩm Khê. Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên. Vị trí địa lý. Điều kiện tự nhiên.

Dân cƣ và nguồn nhân lực. Hệ thống hạ tầng kinh tế. Các tuyến giao thông. Mạng lưới điện và thông tin truyền thông.

Hệ thống thủy lợi. Tình hình kinh tế huyện Cẩm Khê trƣớc năm 1995. Công nghiệp, xây dựng. Thương mại và dịch vụ.

Chủ trƣơng, đƣờng lối đổi mới và phát triển kinh tế của Đảng trong giai đoạn 1995 - 2015 .47 Tiểu kết chƣơng 2 .53 iv Chƣơng 3: KINH TẾ NÔNG NGHIỆP HUYỆN CẨM KHÊ GIAI ĐOẠN 1995 - 2015. Chủ trƣơng, chính sách về phát triển kinh tế nông nghiệp. Tình hình phát triển các ngành nông, lâm, thủy sản. Ngành nông nghiệp.

Ngành lâm nghiệp. Ngành thuỷ sản .85 Tiểu kết chƣơng 3 .91 Chƣơng 4: KINH TẾ TIỂU THỦ CÔNG NGHIỆP, CÔNG NGHIỆP VÀ XÂY DỰNG HUYỆN CẨM KHÊ GIAI ĐOẠN 1995 – 2015. Chủ trƣơng, chính sách về phát triển kinh tế công nghiệp và xây dựng. Tình hình phát triển các ngành tiểu thủ công nghiệp, công nghiệp và xây dựng.

Tiểu thủ công nghiệp .112 Tiểu kết chƣơng 4 .117 Chƣơng 5: KINH TẾ THƢƠNG MẠI VÀ DỊCH VỤ HUYỆN CẨM KHÊ GIAI ĐOẠN 1995 - 2015. Chủ trƣơng, chính sách về phát triển kinh tế thƣơng mại và dịch vụ. Tình hình phát triển các ngành thƣơng mại, dịch vụ. Thương mại.128 Tiểu kết chƣơng 5 .138 Chƣơng 6: MỘT SỐ NHẬN XÉT VỀ KINH TẾ HUYỆN CẨM KHÊ GIAI ĐOẠN 1995 – 2015.

Những chuyển biến của nền kinh tế. Quy mô và tốc độ tăng trưởng. Cơ cấu kinh tế. Tổ chức và quản lý kinh tế.

Quan hệ kinh tế. Tác động của nền kinh tế. Về giáo dục, y tế. Về an ninh và môi trường .171 Tiểu kết chƣơng 6 .175 DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN .180 TÀI LIỆU THAM KHẢO .181 DANH MỤC PHỤ LỤC.

1PL vi DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT BHYT: Bảo hiểm y tế CDCCKT: Chuyển dịch cơ cấu kinh ế CN, TTCN: Công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp DNNN: Doanh nghiệp nhà nước HTX: Hợp tác xã KTTT: Kinh tế tập thể NN: Nông nghiệp TNHH: Trách nhiệm hữu hạn UBND: Ủy ban nhân dân XD: Xây dựng XKLĐ: Xuất khẩu lao động vii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1: Các loại đất ở huyện Cẩm Khê năm 2015 .2: Lao động phân theo ngành kinh tế huyện Cẩm Khê (1995 - 2015) .1: Sản lượng cây ăn quả chủ yếu của huyện Cẩm Khê (1995 - 2015).2: Diện tích, sản lượng một số cây trồng chủ yếu của huyện Thanh Ba, Hạ Hòa và huyện Cẩm Khê .3: Hiện trạng sản xuất thuỷ sản huyện Cẩm Khê (1995 – 2015) .1: Các làng nghề huyện Cẩm Khê năm 2015 .2: Số lượng cơ sở sản xuất công nghiệp huyện Cẩm Khê (1995 - 2015 .3: Số lượng cơ sở xây dựng ở huyện Cẩm Khê (1995 - 2015) .1: Số lượng các cơ sở kinh doanh thương mại, dịch vụ huyện Cẩm (1995 – 2015) .1: Giá trị sản xuất các ngành kinh tế huyện Cẩm Khê (1995 – 2015) .2: Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của các HTX trên địa bàn huyện Cẩm Khê năm 2015 .3: Tình hình hoạt động của các trang trại trên địa bàn huyện Cẩm Khê năm 2015 .4: Các doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn huyện Cẩm Khê năm 2015 .156 viii DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.1: Diện tích các loại cây trồng huyện Cẩm Khê (1995 - 2015) .2: Diện tích trồng lúa huyện Cẩm Khê (1995 - 2015) .3: Diện tích cây ăn quả chủ yếu ở huyện Cẩm Khê (1995 - 2015) .4: Sản lượng thịt gia súc, gia cầm của huyện Cẩm Khê (2005 - 2015) .5: Diện tích trồng rừng mới của huyện Cẩm Khê (1995 - 2015) .1: Cơ cấu ngành kinh tế huyện Cẩm Khê (1995- 2015) .2: Cơ cấu ngành nông, lâm, thủy sản huyện Cẩm Khê (1995 - 2015) .3: Cơ cấu ngành nông nghiệp huyện Cẩm Khê (1995 - 2015) .4: Cơ cấu ngành công nghiệp - xây dựng huyện Cẩm Khê (1995 - 2015) .5: Cơ cấu ngành thương mại - dịch vụ huyện Cẩm Khê (1995 - 2015) .6: Thu nhập bình quân đầu người huyện cẩm Khê (1995 - 2015) .7: Cơ cấu lao động phân theo ngành kinh tế huyện Cẩm Khê (1995 - 2015). Lý do chọn đề tài Công cuộc đổi mới ở Việt Nam tính đến nay đã trải qua 35 năm và đạt được rất nhiều thành tựu ấn tượng trên tất cả các mặt kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa, quốc phòng an ninh, đối ngoại… Bắt đầu sự nghiệp đổi mới trong bối cảnh kinh tế - xã hội khủng hoảng trầm trọng, đến nay Việt Nam đã có những bước tiến lớn trên con đường phát triển đất nước đi lên chủ nghĩa xã hội, đời sống của nhân dân không ngừng được nâng cao, tốc độ tăng trưởng kinh tế khá, vai trò và vị thế của đất nước được nâng cao trên trường quốc tế. Trong đó, lĩnh vực đổi mới và phát triển kinh tế đạt được nhiều kết quả nổi bật nhất, đồng thời cũng là điều kiện thúc đẩy, tác động mạnh mẽ đến sự chuyển biến trên các mặt khác của đời sống xã hội và tình hình chính trị đất nước. Trong bức tranh chung về thời kỳ đổi mới của toàn bộ dải đất hình chữ S Việt Nam có rất nhiều những mảng màu sáng, tối, đậm, nhạt khác nhau tùy theo từng giai đoạn phát triển và những đặc trưng, điều kiện khác biệt ở mỗi vùng, miền, địa phương.

Kết quả phát triển kinh tế - xã hội chính là thước đo phản ánh hiệu quả công cuộc đổi mới vào điều kiện thực tế của địa phương một cách chính xác, khách quan nhất. Trong đó, kết quả phát triển kinh tế là một trong những tiêu chí đánh giá quan trọng nhất. Cẩm Khê là một huyện miền núi nằm ở phía tây bắc của tỉnh Phú Thọ, mới được tái lập từ năm 1995 trên cơ sở chia tách huyện Sông Thao và huyện Hạ Hòa. Bước vào một giai đoạn phát triển mới trong bối cảnh đất nước chuyển sang thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, huyện Cẩm Khê đã từng bước khắc phục khó khăn để đẩy mạnh phát triển kinh tế, tạo điều kiện cần thiết để thúc đẩy sự phát triển toàn diện của địa phương.

Vì vậy, kinh tế của Cẩm Khê sau 20 năm tái lập đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, góp phần tạo ra những chuyển biến tích cực trên các mặt đời sống xã hội. Tuy nhiên, do nhiều yếu tố chủ quan và khách quan tác động, quá trình phát triển kinh tế ở Cẩm Khê vẫn còn nhiều hạn chế, tốc độ phát triển chậm và hiệu quả kinh tế chưa cao, chưa đáp ứng được yêu cầu của thực tế và 2 chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế của địa phương. Quá trình phát triển kinh tế cũng đặt ra rất nhiều vấn đề cần phải giải quyết trong giai đoạn hiện nay. Vì vậy, việc nghiên cứu quá trình phát triển kinh tế của huyện Cẩm Khê trong giai đoạn 1995 – 2015 là rất cần thiết và có ý nghĩa khoa học, thực tiễn sâu sắc.

Về ý nghĩa khoa học, tìm hiểu kinh tế của huyện Cẩm Khê trong giai đoạn 1995 - 2015 sẽ giúp phục dựng lại bức tranh toàn cảnh về tình hình kinh tế của huyện trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, góp phần đánh giá thực trạng phát triển kinh tế của địa phương này và làm phong phú thêm bức tranh kinh tế Việt Nam thời kỳ đổi mới. Về ý nghĩa thực tiễn, kết quả nghiên cứu của đề tài có thể cung cấp thêm cơ sở khoa học cho việc giải quyết những vấn đề về nhận thức lý luận và chỉ đạo hoạt động thực tiễn đối với việc phát triển kinh tế của huyện Cẩm Khê trong giai đoạn hiện nay.