Luận án Tiến sĩ: Kinh nghiệm quốc tế phát triển KCN sinh thái & bài học cho Việt Nam

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI HUỲNH PHÚC NGUYÊN THỊNH KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ PHÁT TRIỂN CÁC KHU CÔNG NGHIỆP SINH THÁI VÀ BÀI HỌC CHO VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI - NĂM 2022 TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI HUỲNH PHÚC NGUYÊN THỊNH KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ PHÁT TRIỂN CÁC KHU CÔNG NGHIỆP SINH THÁI VÀ BÀI HỌC CHO VIỆT NAM Ngành : Kinh tế Quốc tế Mã số : 9 31 01 06 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC 1. Nguyễn Bình Giang 2. Lê Minh Tâm HÀ NỘI - NĂM 2022 TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan, đây là công trình nghiên cứu độc lập của tác giả luận án. Các số liệu thu thập, trích dẫn, xử lý từ các nguồn chính thức do tác giả thực hiện.

Kết quả nêu trong luận án là trung thực, chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Huỳnh Phúc Nguyên Thịnh TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. Các nghiên cứu lý thuyết khu công nghiệp sinh thái.

Các nghiên cứu về khu công nghiệp sinh thái Trung Quốc. Các nghiên cứu về khu công nghiệp sinh thái Hàn Quốc. Các nghiên cứu về khu công nghiệp sinh thái Việt Nam. Khoảng trống nghiên cứu và đóng góp của luận án.

27 Chương 2: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ KHU CÔNG NGHIỆP SINH THÁI VÀ PHÁT TRIỂN KHU CÔNG NGHIỆP SINH THÁI. Khu công nghiệp sinh thái. Khái niệm khu công nghiệp sinh thái. Phân loại các khu công nghiệp sinh thái.

Đặc trưng của khu công nghiệp sinh thái. Vai trò của khu công nghiệp sinh thái. Những lợi ích từ phát triển khu công nghiệp sinh thái. Khu công nghiệp sinh thái trong mối quan hệ với phát triển bền vững.

Nhu cầu phát triển khu công nghiệp sinh thái. Đóng góp và hạn chế của khu công nghiệp thông thường. Nhu cầu về tăng trưởng xanh. Nhu cầu liên kết của doanh nghiệp theo cụm liên kết ngành.

Nhu cầu liên kết của doanh nghiệp theo mạng sản xuất. Tiền đề phát triển khu công nghiệp sinh thái. Hệ sinh thái công nghiệp. Cộng sinh công nghiệp.

Kinh tế tuần hoàn. Các thách thức trong quá trình phát triển khu công nghiệp sinh thái. Nội dung phát triển khu công nghiệp sinh thái. Khung phân tích của luận án.

62 Chương 3: PHÁT TRIỂN CÁC KHU CÔNG NGHIỆP SINH THÁI Ở TRUNG QUỐC VÀ HÀN QUỐC. 64 TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat 3. Phát triển khu công nghiệp sinh thái ở Trung Quốc. Thực trạng phát triển khu công nghiệp sinh thái ở Trung Quốc.

Chính sách phát triển khu công nghiệp sinh thái ở Trung Quốc. Những hạn chế trong phát triển các khu công nghiệp sinh thái ở Trung Quốc. Phát triển khu công nghiệp sinh thái ở Hàn Quốc. Thực trạng phát triển khu công nghiệp sinh thái ở Hàn Quốc.

Chính sách phát triển khu công nghiệp sinh thái ở Hàn Quốc. Những hạn chế trong phát triển các khu công nghiệp sinh thái ở Hàn Quốc. Bài học kinh nghiệm. 104 Chương 4: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN CÁC KHU CÔNG NGHIỆP SINH THÁI Ở VIỆT NAM.

Khái quát về phát triển khu công nghiệp sinh thái ở Việt Nam hiện nay 106 4. Thực trạng phát triển khu công nghiệp sinh thái ở Việt Nam. Khả năng phát triển khu công nghiệp sinh thái ở Việt Nam. Quan điểm và định hướng của Chính phủ đối với phát triển khu công nghiệp sinh thái ở Việt Nam.

Tiêu chí về khu công nghiệp sinh thái. So sánh Việt Nam với Hàn Quốc và Trung Quốc trong việc phát triển khu công nghiệp sinh thái. Đề xuất giải pháp phát triển khu công nghiệp sinh thái ở Việt Nam. Nhóm giải pháp về thể chế và chính sách.

Nhóm giải pháp về quy hoạch, tiêu chuẩn, quy chuẩn và chuẩn bị hạ tầng. Nhóm giải pháp về phát triển hệ thống thông tin và trình độ công nghệ. Nhóm giải pháp về chuỗi cung ứng và cụm liên kết ngành. 136 DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN.

139 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 140 TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nghĩa tiếng Anh Nghĩa của từ COD Chemical oxygen demand Nhu cầu ôxy hóa học EIP Eco-industrial park Khu công nghiệp sinh thái FDI Foreign direct investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài Tổng sản phẩm quốc nội, tổng GDP Gross domestic product sản phẩm nội địa KCN Industrial Park Khu công nghiệp thông thường KCNST Eco-industrial park Khu công nghiệp sinh thái KKT Economic zone Khu kinh tế Korea National Cleaner Trung tâm Hỗ trợ Sản xuất sạch KNCPC Production Center Quốc gia Hàn Quốc IAV Industrial added value Giá trị gia tăng công nghiệp IS Industrial Symbiosis Cộng sinh công nghiệp International Organization ISO Tổ chức Tiêu chuẩn quốc tế for Standardization Ministry of Ecology And Bộ Môi trường sinh thái Trung MEP Environment Quốc Ministry of Science and Bộ Khoa học và Công nghệ MOST Technology Trung Quốc Bộ Thương mại và Kinh tế đối MOFCOM Ministry of Commerce ngoại Trung Quốc Ministry of Trade, Industry Bộ Thương mại, Công nghiệp và MOTIE and Energy Tài nguyên Hàn Quốc Korea Industrial Complex Tổng công ty Khu nghiệp Hàn KICOX Corporation Quốc TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat Từ viết tắt Nghĩa tiếng Anh Nghĩa của từ State Environmental Tổng cục Bảo vệ môi trường SEPA Protection Administration Quốc gia Trung Quốc TSP Total Suspended Particles Tổng bụi lơ lửng United Nations Industrial Tổ chức Phát triển Công nghiệp UNIDO Development Organization Liên hợp quốc TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1: Quá trình hình thành và phát triển KCNST Trung Quốc .2: Tổ chức quản lý liên quan đến Chương trình thí điểm quốc gia về phát triển các KCNST ở Trung Quốc.3: Trách nhiệm của các cơ quan trong chương trình KCNST .4: Hệ thống tiêu chuẩn đối với KCNST nội ngành (HJ247-2009) sửa đổi năm 2012 .5: Một số thông tin về năm KCNST thí điểm .6: Kế hoạch phát triển các KCNST ở Hàn Quốc.2: Thực trạng triển khai RECP tại các KCN thí điểm .3: Kết quả thực hiện RECP tại các KCN thí điểm (2016-2018) .4: Thí điểm phát triển KCNST tại KCN Hoà Khánh (Đà Nẵng). 109 TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat DANH MỤC HÌNH Hình 2. Lợi ích của mô hình khu công nghiệp sinh thái .2: Mối quan hệ giữa KCNST với phát triển bền vững theo cách tiếp cận kinh tế .3: Khung phân tích của luận ánChương 3.1: Số lượng các KCNST ở Trung Quốc .2: Tiến trình quản lý chương trình EIP của Trung Quốc .3: Quá trình phát triển và tài trợ dự án IS.

86 TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Từ lâu nay, các khu công nghiệp, khu kinh tế (KCN) ở Việt Nam đã đóng góp to lớn cho tăng trưởng kinh tế nhanh, nhưng chưa đóng góp cho tăng trưởng bền vững bởi những tác động môi trường của nó. Việc xây dựng các KCN thông thường thời gian quá chú trọng vào hiệu quả tài chính mà xem nhẹ các vấn đề về hiệu quả môi trường và hiệu quả sử dụng các nguồn lực tài nguyên thiên nhiên. Điều này đã và đang đẩy Việt Nam đứng trước những bài toán lớn về phát triển kinh tế và cân bằng các yếu tố tài nguyên thiên nhiên và môi trường.

Hiện nay, thay vì các khu công nghiệp thông thường, nhiều quốc gia trên thế giới đã nỗ lực phát triển các khu công nghiệp sinh thái (KCNST). Các nhà khoa học cho rằng, KCNST là cơ sở quan trọng để phát triển bền vững (Sertyesilisik và Sertyesilisik, 2016) do nó cho phép các doanh nghiệp trong khu sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn và ít phát thải hơn. Nhận thức rõ bối cảnh ―phát triển bền vững là xu thế bao trùm trên thế giới‖ (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2021ª) và xuất phát từ đòi hỏi của thực tiễn trong nước, Đảng Cộng sản Việt Nam kiên trì chủ trương "huy động, phân bổ, sử dụng có hiệu quả các nguồn lực, tạo động lực để phát triển kinh tế nhanh và bền vững" đất nước (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2021b). Đảng và Nhà nước đã ý thức được vấn đề phát triển bền vững các KCN nhưng tiến trình ra chính sách và thực thi chính sách còn có không ít thách thức và bất cập.

Trong nỗ lực chuyển đổi các KCN thông thường đang có thành các KCNST, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Dự án "Triển khai sáng kiến khu công nghiệp sinh thái hướng tới mô hình khu công nghiệp bền vững tại Việt Nam" tại Quyết định số 1526/QĐ-TTg ngày 28/8/2014 với mục tiêu tăng cường chuyển giao, ứng dụng và phổ biến 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat công nghệ và phương thức sản xuất sạch hơn để giảm thiểu chất thải nguy hại, phát thải khí nhà kính cũng như các chất gây ô nhiễm nước và quản lý tốt hóa chất tại các KCN Việt Nam. Trên cơ sở các kết quả tích cực của dự án sáng kiến KCNST, Chính phủ ban hành Nghị định số 82/2018/NĐ-CP ngày 22/5/2018 quy định về quản lý KCN và KKT, trong đó nêu rõ khái niệm, tiêu chí KCNST và phân công trách nhiệm của các Bộ, ngành trong việc hướng dẫn phát triển KCNST. Tuy nhiên, việc triển khai thực hiện sáng kiến KCNST trong thực tế còn nhiều hạn chế, đặc biệt là gặp phải nhiều thách thức và rào cản về mặt thể chế - chính sách, quy hoạch và chuẩn bị hạ tầng, phát triển hệ thống thông tin và công nghệ và đặc biệt xây dựng và hình thành mối liên kết cộng sinh công nghiệp giữa các doanh nghiệp trong KCN. Chính vì thế, Việt Nam mới chỉ thí điểm ở một vài KCN vì ít có kinh nghiệm cũng như áp dụng chưa đầy đủ các tiêu chí về KCNST theo thông lệ quốc tế.

Tháng 10/2021, Thủ tướng Chính phủ quyết định ban hành Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021- 2030, tầm nhìn 2050. Chiến lược đặt ra nhiệm vụ: ―hoàn thiện thể chế, chính sách về khu công nghiệp sinh thái, tăng cường áp dụng nguyên tắc kinh tế tuần hoàn trong xây dựng, quản lý các khu công nghiệp, khu kinh tế‖. Thực hiện nhiệm vụ này đòi hỏi phải có căn cứ khoa học và thực tiễn bao gồm cả kinh nghiệm thực tiễn của quốc tế về khu công nghiệp sinh thái, nhất là về mặt thế chế, chính sách.