Luận án tiến sĩ kinh tế: Kế toán tài sản cố định tại các doanh nghiệp khai thác than thuộc Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI ---------- ĐẶNG THỊ HUẾ KẾ TOÁN TÀI SẢN CỐ ĐỊNH TẠI CÁC DOANH NGHIỆP KHAI THÁC THAN THUỘC TẬP ĐOÀN CÔNG NGHIỆP THAN - KHOÁNG SẢN VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Hà Nội, Năm 2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI ---------- ĐẶNG THỊ HUẾ KẾ TOÁN TÀI SẢN CỐ ĐỊNH TẠI CÁC DOANH NGHIỆP KHAI THÁC THAN THUỘC TẬP ĐOÀN CÔNG NGHIỆP THAN - KHOÁNG SẢN VIỆT NAM Chuyên ngành : Kế toán Mã số : 62.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: 1. Phạm Thị Thu Thủy 2. Lê Thị Thanh Hải Hà Nội, Năm 2019 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan bản luận án là công trình nghiên cứu độc lập của tôi. Các số liệu, tài liệu được sử dụng trong luận án có nguồn gốc rõ ràng và trung thực.

Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Hà Nội, ngày. Tác giả luận án Đặng Thị Huế ii LỜI CẢM ƠN Tác giả xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới tập thể quý Thầy, Cô trong Ban Giám hiệu Trường Đại học Thương mại, Khoa Sau đại học, Khoa Kế toán - Kiểm toán, đặc biệt hai nhà khoa học là PGS,TS. Phạm Thị Thu Thủy và PGS,TS.

Lê Thị Thanh Hải đã trực tiếp hướng dẫn tác giả hoàn thành luận án. Với sự hướng dẫn nhiệt tình và đầy trách nhiệm, những lời động viên quý báu của quý Thầy, Cô đã giúp tác giả vượt qua những khó khăn để thực hiện luận án này. Tác giả xin được trân trọng gửi lời cảm ơn tới Ban lãnh đạo Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản và cán bộ, nhân viên tại các doanh nghiệp khai thác than trong Tập đoàn, các nhà nghiên cứu, các chuyên gia đã tạo điều kiện giúp đỡ tác giả trong quá trình khảo sát tình hình thực tế. Tác giả xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã luôn động viên, chia sẻ và tạo mọi điều kiện tốt nhất cho tác giả trong suốt thời gian thực hiện luận án.

Tác giả xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày. Tác giả luận án Đặng Thị Huế iii MỤC LỤC Trang Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục các chữ viết tắt tiếng Việt.

vi Danh mục các chữ viết tắt tiếng Anh. vii Danh mục các bảng. viii Danh mục các hình. ix Danh mục các sơ đồ.

1 Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÀI SẢN CỐ ĐỊNH VÀ KẾ TOÁN TÀI SẢN CỐ ĐỊNH TRONG DOANH NGHIỆP. Tài sản cố định và vai trò của thông tin kế toán tài sản cố định đối với công tác quản lý. Khái niệm và phân loại tài sản cố định. Vai trò của thông tin kế toán tài sản cố định đối với công tác quản lý.

Kế toán tài sản cố định trong doanh nghiệp dưới góc độ kế toán tài chính. Nguyên tắc và yêu cầu kế toán tài sản cố định trong doanh nghiệp. Kế toán tài sản cố định theo các quan điểm tính giá. Kế toán tài sản cố định trong doanh nghiệp dưới góc độ kế toán quản trị.

Kế toán quản trị với việc thu thập, xử lý, phân tích và cung cấp thông tin phục vụ ra quyết định đầu tư tài sản cố định. Kế toán quản trị với việc thu thập, xử lý, phân tích và cung cấp thông tin phục vụ cho quản lý, sử dụng tài sản cố định. Các nhân tố ảnh hưởng đến kế toán tài sản cố định trong doanh nghiệp. Các nhân tố bên trong.

Các nhân tố bên ngoài. Kế toán tài sản cố định tại một số quốc gia trên thế giới và bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam. Kế toán tài sản cố định tại một số quốc gia trên thế giới. Bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam.

67 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1. 69 Chương 2: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN TÀI SẢN CỐ ĐỊNH TẠI CÁC DOANH NGHIỆP KHAI THÁC THAN THUỘC TẬP ĐOÀN CÔNG NGHIỆP THAN - KHOÁNG SẢN VIỆT NAM. Tổng quan về TKV và các doanh nghiệp khai thác than thuộc TKV. Tổng quan về TKV.

Đặc điểm cơ cấu tổ chức quản lý và hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp khai thác than thuộc TKV. Thực trạng kế toán tài sản cố định tại các doanh nghiệp khai thác than thuộc TKV. Thực trạng kế toán tài sản cố định tại các doanh nghiệp khai thác than thuộc TKV dưới góc độ kế toán tài chính. Thực trạng kế toán tài sản cố định tại các doanh nghiệp khai thác than thuộc TKV dưới góc độ kế toán quản trị.

Kết quả phân tích thực trạng các nhân tố ảnh hưởng đến kế toán tài sản cố định tại các doanh nghiệp khai thác than thuộc TKV. Các nhân tố bên trong ảnh hưởng đến kế toán tài sản cố định. Các nhân tố bên ngoài ảnh hưởng đến kế toán tài sản cố định. Đánh giá thực trạng kế toán tài sản cố định tại các doanh nghiệp khai thác than thuộc TKV.

Những kết quả đạt được. Những hạn chế và nguyên nhân. 112 v KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 159 Chương 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KẾ TOÁN TÀI SẢN CỐ ĐỊNH TẠI CÁC DOANH NGHIỆP KHAI THÁC THAN THUỘC TẬP ĐOÀN CÔNG NGHIỆP THAN - KHOÁNG SẢN VIỆT NAM. Quan điểm, mục tiêu phát triển ngành than, các doanh nghiệp khai thác than thuộc TKV và yêu cầu hoàn thiện kế toán tài sản cố định tại các doanh nghiệp khai thác than thuộc TKV.

Quan điểm, mục tiêu phát triển ngành than. Quan điểm, mục tiêu phát triển các doanh nghiệp khai thác than thuộc TKV. Yêu cầu hoàn thiện kế toán tài sản cố định tại các doanh nghiệp khai thác than thuộc TKV. Các giải pháp hoàn thiện kế toán tài sản cố định tại các doanh nghiệp khai thác than thuộc TKV.

Các giải pháp hoàn thiện kế toán tài sản cố định dưới góc độ kế toán tài chính. Các giải pháp hoàn thiện kế toán tài sản cố định dưới góc độ kế toán quản trị. Điều kiện thực hiện các giải pháp. Về phía các cơ quan của Nhà nước.

Về phía Tập đoàn và các doanh nghiệp khai thác than thuộc TKV. 157 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 159 KẾT LUẬN. 159 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ BCTC Báo cáo tài chính BCĐKT Bảng cân đối kế toán BĐSĐT Bất động sản đầu tư CMKT Chuẩn mực kế toán CĐKT Chế độ kế toán CPSX Chi phí sản xuất CNTT Công nghệ thông tin CTCP Công ty cổ phần DN Doanh nghiệp GTCL Giá trị còn lại GTGT Giá trị gia tăng GTHL Giá trị hợp lý GTHMLK Giá trị hao mòn lũy kế KTTC Kế toán tài chính KTQT Kế toán quản trị NSNN Ngân sách nhà nước PAĐT Phương án đầu tư SCL Sửa chữa lớn SXKD Sản xuất kinh doanh TNDN Thu nhập doanh nghiệp TNHH MTV Trách nhiệm hữu hạn một thành viên TSCĐ Tài sản cố định TSCĐHH Tài sản cố định hữu hình TSCĐVH Tài sản cố định vô hình TK Tài khoản TKKT Tài khoản kế toán TKV Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam VĐT Vốn đầu tư XDCB Xây dựng cơ bản vii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TIẾNG ANH Chữ viết tắt Nghĩa Tiếng Việt Chữ viết đầy đủ Hội đồng Chuẩn mực Kế FASB Financial Accounting Standards Board toán tài chính Mỹ IAS Chuẩn mực kế toán quốc tế Internationnal Accounting Standards Ủy ban Chuẩn mực kế toán Internationnal Accounting Standards IASC quốc tế Committee Hội đồng Chuẩn mực kế toán IASB Internationnal Accounting Standards Board quốc tế IFAC Liên đoàn kế toán quốc tế International Federation of Accountants Chuẩn mực báo cáo tài chính Internationnal Financial reporting IFRS quốc tế Standards Các nguyên tắc kế toán thừa Generally accepted accounting principles US GAAP nhận chung của Hoa Kỳ of America Hội Kế toán và Kiểm toán Vietnam Association Accountants and VAA Việt Nam Auditors VAS Chuẩn mực kế toán Việt Nam Vietnamese acounting standards Hội Kiểm toán viên hành Vietnam Association of Certified Public VACPA nghề Việt Nam Accountants viii DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 2.1: Kết quả khảo sát về nội dung thông tin TSCĐ cần thu thập tại các doanh nghiệp khai thác than thuộc TKV .2: Kết quả khảo sát phương tiện kỹ thuật phục vụ xử lý thông tin TSCĐ trong các doanh nghiệp khai thác than thuộc TKV .3: Kết quả khảo sát về chủ thể phân tích thông tin TSCĐ trong các doanh nghiệp khai thác than thuộc TKV .4: Đánh giá mức độ ảnh hưởng của công nghệ thông tin đến kế toán TSCĐ tại các doanh nghiệp khai thác than thuộc TKV .1: Mục tiêu sản lượng than thương phẩm đến năm 2020, triển vọng đến năm 2030 .2: Bảng phân tích giá trị hiện tại thuần của dự án đầu tư .3: Bảng phân tích chỉ số sinh lời nội bộ của dự án đầu tư .4: Báo cáo tính kỳ hoàn vốn của dự án .5: Bảng phân tích chỉ số sinh lời.6: Bảng sản lượng đạt được của máy xúc năm thứ nhất .7: Mức trích khấu hao hàng năm của máy xúc đá theo phương pháp khấu hao theo sản lượng.8: Mức trích khấu hao hàng năm của máy xúc lật hông ZCY-60B theo phương pháp khấu hao số dư giảm dần.9: Số liệu các chỉ tiêu đánh giá tình hình trang bị và tình trạng kỹ thuật của TSCĐ tại một số doanh nghiệp khai thác than thuộc TKV năm 2016, 2017.10: Số liệu các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng TSCĐ của một số doanh nghiệp khai thác than thuộc TKV năm 2016, 2017. 154 ix DANH MỤC CÁC HÌNH Trang Hình 1.1: Các cấp độ xác định giá trị hợp lý .1: Quy trình khai thác và tiêu thụ than.2: Khảo sát mức độ cần thiết thực hiện kế toán suy giảm giá trị của TSCĐ .3: Khảo sát mức độ hiểu biết về kế toán suy giảm giá trị tài sản .4: Mức độ áp dụng các phương pháp phân tích thông tin để lựa chọn phương án đầu tư .5: Quy mô, đặc điểm sản xuất kinh doanh ảnh hưởng đến kế toán TSCĐ tại các doanh nghiệp khai thác than thuộc TKV .6: Quan điểm, nhận thức của nhà quản trị doanh nghiệp ảnh hưởng đến kế toán TSCĐ .7: Trình độ nhân viên kế toán tại các doanh nghiệp khảo sát .8: Năng lực của kế toán viên tại các doanh nghiệp khảo sát .9: Đánh giá mức độ ảnh hưởng của các quy định pháp lý đến kế toán TSCĐ.

108 x DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ Trang Sơ đồ i1: Quy trình nghiên cứu đề tài .1: Giá trị của TSCĐ trên BCĐKT theo quan điểm giá gốc .