Hiệu quả sử dụng vốn ODA tại vùng Tây Bắc: Đánh giá và giải pháp - Luận án TS. Nguyễn Thị Lan Anh

Bé GI¸O DôC Vµ §µO T¹O Tr−êng ®¹i häc kinh tÕ quèc d©n NGUYÔN THÞ LAN ANH HiÖu qu¶ sö dông nguån vèn hç trî ph¸t triÓn chÝnh thøc (ODA) t¹i khu vùc T©y B¾c, ViÖt Nam Chuyªn ngµnh: tµi chÝnh – ng©n hµng M· sè: 62340201 Ng−êi h−íng dÉn khoa häc: PGS. NguyÔn thÞ BÊt Hµ Néi - 2015 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi. Tất cả các số liệu và những trích dẫn trong luận văn đều có nguồn gốc rõ ràng và chính xác. Tác giả luận văn Nguyễn Thị Lan Anh ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.ii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.v DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ.vi CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN VĂN VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN.Giới thiệu chung về đề tài 1 1.

Các kết quả chính của đề tài. Đóng góp của đề tài. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.

Câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Tổng quan về các nghiên cứu liên quan đến luận văn.

Các nghiên cứu ngoài nước. Các nghiên cứu trong nước.Khoảng trống của các công trình nghiên cứu đã công bố 16 1. Cơ sở lý luận về hiệu quả sử dụng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA).Tổng quan về ODA 17 1. Tổng quan về hiệu quả sử dụng ODA.

Nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng ODA.30 Tiểu kết chương 1. 34 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG SỬ DỤNG ODA CỦA TỈNH TUYÊN QUANG. Khái quát về tình hình thu hút, sử dụng ODA của Việt Nam. Tình hình cam kết ODA.

Tình hình ký kết ODA. Tình hình giải ngân ODA. Tình hình sử dụng ODA theo ngành, lĩnh vực. Thực trạng sử dụng ODA tỉnh Tuyên Quang.

Đặc điểm kinh tế - xã hội tỉnh Tuyên Quang ảnh hưởng đến thu hút và sử dụng ODA. Thực trạng sử dụng ODA tỉnh Tuyên Quang.41 Tiểu kết chương 2. 46 CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ODA VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ODA TỈNH TUYÊN QUANG.Đánh giá hiệu quả sử dụng ODA tỉnh Tuyên Quang 47 3. Đánh giá tác động của ODA đến tăng trưởng kinh tế tỉnh Tuyên Quang 47 3.

Đánh giá định tính về hiệu quả sử dụng ODA tại tỉnh Tuyên Quang. Đánh giá mức độ ảnh hưởng của các nhân tố tới hiệu quả sử dụng ODA tại tỉnh Tuyên Quang. Thang đo các nhân tố ảnh hưởng tới hiệu quả sử dụng ODA tỉnh Tuyên Quang. Phương pháp khảo sát và phân tích dữ liệu.

Kết quả kiểm định các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng ODA. Kết quả đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng ODA tỉnh Tuyên Quang. Kết quả phân tích EFA nhóm các nhân tố ảnh hưởng. Kết quả phân tích tương quan giữa các nhân tố.

Kết quả phân tích hồi quy giữa yếu tố ảnh hưởng tới hiệu quả sử dụng ODA 96 3. Đánh giá tổng thể về hiệu quả sử dụng ODA tại các tỉnh Tỉnh Tuyên Quang 102 ii 3. Kết quả đạt được. Những hạn chế làm giảm hiệu quả sử dụng ODA tỉnh Tuyên Quang.

Nguyên nhân dẫn đến những hạn chế làm giảm hiệu quả sử dụng ODA tỉnh Tuyên Quang. 105 Tiểu kết chương 3. 114 CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ODA ẠI CÁC TỈNH VÙNG BÂY BẮC. Định hướng thu hút, sử dụng ODA tại tỉnh Tuyên Quang.Mục tiêu trong sử dụng ODA tại tỉnh Tuyên Quang 115 4.

Nhu cầu vốn đầu tư phát triển thời kỳ đến 2020 của tỉnh Tuyên Quang. Định hướng thu hút, quản lý và sử dụng nguồn vốn ODA đến 2020 tỉnh Tuyên Quang. Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng ODA tỉnh Tuyên Quang. Nhóm giải pháp chung.

Nhóm giải pháp về nghiệp vụ điều hành tại tỉnh Tuyên Quang128 4. Kiến nghị với Chính phủ. Kiến nghị với Bộ Kế hoạch và Đầu tư. Kiến nghị với Bộ Tài Chính.

Kiến nghị với Ban chỉ đạo Tỉnh Tuyên Quang.143 Tiểu kết chương 4.145 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ.147 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.148 PHỤ LỤC 1 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN VĂN VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN 1. Giới thiệu chung về đề tài 1. Các kết quả chính của đề tài Những kết luận, đề xuất mới rút ra từ kết quả nghiên cứu của luận văn gồm: Thứ nhất, luận văn khẳng định: ODA có tác động đến GDP bình quân đầu người ngay năm đầu tiên tại tỉnh Sơn La (mức ý nghĩa 5%), tác động không thực sự rõ ràng ở độ trễ 1 năm tại tỉnh Điện Biên và tỉnh Lai Châu (mức ý nghĩa 10%). Tuy nhiên, nghiên cứu cũng khẳng định rằng ODA tác động đến tăng trưởng kinh tế cả tỉnh Tuyên Quang ở độ trễ 1 năm.

Kết quả này được kết luận từ phân tích dữ liệu với sự hỗ trợ của phần mềm Eviews và STATA; Hiệu quả sử dụng ODA tỉnh Tuyên Quang được đội ngũ cán bộ và người dân thụ hưởng ODA đánh giá ở mức trung bình. Kết quả này dựa trên khảo sát 171 cán bộ tham gia quản lý ODA và 425 người dân thụ hưởng ODA sau đó được kiểm định, phân tích dựa trên phần mềm SPSS. Thứ hai, để nâng cao hiệu quả sử dụng ODA của tỉnh Tuyên Quang luận văn đề xuất: 1. Tiếp tục sử dụng ODA phục vụ cho phát triển kinh tế xã hội, phấn đấu đến 2020 huy động được gần 50.000 tỷ đồng ODA.

Nâng cao tỷ lệ giải ngân ODA đạt đến 75% so với ODA ký kết. Tập trung sử dụng ODA cho lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn kết hợp với xóa đói giảm nghèo. Hoàn thiện cơ chế chính sách có liên quan trong quản lý, sử dụng ODA. Trong đó, tập trung vào việc ban hành các quy định cụ thể thực hiện nghị định 38/2013/NĐ-CP, điều chỉnh cơ chế quản lý tài chính đối với việc sử dụng ODA sao cho phù hợp với các nhà tài trợ và thông lệ quốc tế.

Hoàn thiện chính sách chỉ đạo, điều hành trong lập kế hoạch, quản lý và giám sát vốn đối ứng. Tăng cường liên kết giữa tỉnh Tuyên Quang trong quản lý, sử dụng ODA. Trong đó, Ban chỉ đạo Tỉnh Tuyên Quang là cơ quan đầu mối trong xúc tiến thu hút, nâng cao hiệu quả sử dụng ODA của vùng. Tỉnh Tuyên Quang tập trung nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ bằng các biện pháp: xây dựng đội ngũ, tuyển chọn cán bộ quản lý ODA mang tính chuyên nghiệp; thường xuyên nâng cao năng lực, đào tạo và đào tạo lại cán bộ quản lý ODA,.

Nâng cao chất lượng nghiệp vụ quản lý, điều hành, thực hiện các chương trình, dự án ODA tại tỉnh Tuyên Quang bao gồm: nâng cao chất lượng xây dựng đề cương sơ bộ; chất lượng hoạt động thông tin các chương trình dự án ODA; tăng cường công tác theo dõi, giám sát thực hiện ODA và nâng cao năng lực phối kết hợp trong chỉ đạo điều hành ODA. Đóng góp của đề tài Luận văn khi thực hiện được các mục tiêu nghiên cứu đã có những đóng góp cả về mặt lý luận lẫn thực tiễn. Thứ nhất, về mặt lý luận Luận văn góp phần hệ thống hóa được cơ sở lý luận về: - Hệ thống các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng ODA. - Một số nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng ODA tại khu vực vùng cao – miền núi nói chung, tỉnh Tuyên Quang nói riêng.

Thứ hai, về mặt thực tiễn - Đánh giá thực trạng hiệu quả sử dụng ODA dựa trên nhóm chỉ tiêu định lượng và nhóm chỉ tiêu định tính. - Xác định và phân tích một số nhân tố cơ bản ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng ODA tỉnh Tuyên Quang, sử dụng công cụ SPSS để lượng hóa mức độ ảnh hưởng của các nhân tố trên một cách khách quan. - Đánh giá và phân tích những thành công trong sử dụng ODA của tỉnh Tuyên Quang. - Đánh giá và phân tích những hạn chế còn tồn tại trong việc sử dụng ODA ở tỉnh Tuyên Quang.

Nguyên nhân của những hạn chế đó là gì? - Đề xuất một số giải pháp giúp các nhà quản lý, nhà hoạch định chính sách, các cơ quan quản lý, các đơn vị thụ hưởng ODA đưa ra quyết định chính 3 xác nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng ODA ở Việt Nam nói chung và tỉnh Tuyên Quang nói riêng. Tính cấp thiết của đề tài Đảng, Quốc hội và Chính phủ luôn quan tâm sát sao đến các nguồn vốn đáp ứng cho nhu cầu phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Theo cơ chế phân cấp quản lý ngân sách nhà nước (NSNN) hiện nay, đối với các địa phương nghèo, các địa phương kém phát triển ngoài phần thu được tại địa phương còn có sự hỗ trợ từ ngân sách trung ương. Ở nước ta hiện nay một nguồn vốn khác đóng vai trò quan trọng bổ sung cho NSNN để thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế, xã hội, đó là nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA).

Việc sử dụng có hiệu quả ODA trong quá trình phát triển của đất nước đã và đang là sự quan tâm lớn của Đảng, Quốc hội và Chính phủ Việt Nam. Bộ Kế hoạch và Đầu tư Việt Nam cho rằng “các khoản ODA mà Việt Nam ký kết trong 20 năm qua đã được sử dụng có hiệu quả, là một nguồn tài chính đáng kể để hỗ trợ cho những nỗ lực của Việt Nam, thực hiện sự nghiệp đổi mới toàn diện đời sống kinh tế - xã hội của đất nước và đạt được những thành tựu phát triển kinh tế và tiến bộ xã hội quan trọng” [4]. Vì vậy, Chính phủ Việt Nam nói chung và tất cả các tỉnh đang thụ hưởng ODA nói riêng phải quan tâm đến việc làm gì, làm thế nào để nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn này. Tỉnh Tuyên Quang là vùng miền núi phía Tây của các tỉnh trung du và 2 miền núi phía Bắc Việt Nam với tổng diện tích là 37,5 nghìn km chiếm 11,3% tổng diện tích toàn quốc, các dân tộc thiểu số chiếm trên 75% tổng dân số [45].

Tỉnh Tuyên Quang hiện nay gồm 4 tỉnh là Hòa Bình, Sơn La, Điện Biên và Lai Châu [49]. Theo khảo sát mức sống hộ gia đình năm 2009 của Tổng Cục thống kê, tỷ lệ hộ nghèo trong tỉnh Tuyên Quang là 39,4% theo tiêu chí của Chính phủ và là 49% theo tiêu chuẩn quốc tế căn cứ theo khối lượng calo tiêu thụ. Tính đến nay toàn bộ khu vực này có số huyện nghèo chiếm trên một nửa của cả nước (43/62 huyện), trình độ dân trí thấp, đời sống người dân còn nhiều khó khăn, chính trị chưa thực sự ổn định,.