Báo cáo nghiên cứu của sinh viên Đại học Thương Mại: Dự báo tăng trưởng xuất khẩu cà phê Việt Nam sang EU

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI BÁO CÁO TỔNG KẾT ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA SINH VIÊN ĐỀ TÀI: SỬ DỤNG MÔ HÌNH PHÂN TÍCH DỮ LIỆU CÓ TẦN SUẤT HỖN HỢP DỰ BÁO TĂNG TRƯỞNG XUẤT KHẨU CÀ PHÊ CỦA VIỆT NAM Nhóm sinh viên thực hiện: Ngô Thùy Linh : K57E3 Nguyễn Bảo An : K57E4 Nguyễn Thị Thu Hiền : K57E4 Võ Thị Hiền : K57E1 Nguyễn Ngọc Thùy : K57E1 Giảng viên hướng dẫn: ThS. Nguyễn Vi Lê Hà Nội, 2024 i LỜI CẢM ƠN Trong quá trình để hoàn thành được bài báo cáo nghiên cứu khoa học này nhóm đã nhận được nhiều sự giúp đỡ tận tâm. Trước hết chúng em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến các quý thầy cô đang giảng dạy tại Đại học Thương Mại. Đặc biệt nhóm xin cảm ơn sâu sắc đến ThS.

Nguyễn Vi Lê đã tận tình giúp đỡ nhóm để có thể hoàn thành được bài báo cáo này. Vì kiến thức bản thân còn hạn chế nên bài báo cáo sẽ không tránh khỏi những thiếu sót. Kính mong các quý thầy cô của Đại học Thương Mại nói chung và Khoa Kinh tế và Kinh doanh quốc tế nói riêng cho chúng em những ý kiến đóng góp để có thể hoàn thiện bài báo cáo của mình. Nhóm nghiên cứu xin chân thành cảm ơn! Trân trọng, Tập thể nhóm nghiên cứu ii MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN .ii DANH MỤC CÁC BẢNG.

iv DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ. v DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ KÝ HIỆU. vi PHẦN MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài.

Tổng quan tình hình nghiên cứu. Tổng quan tình hình nghiên cứu trong nước. Tổng quan tình hình nghiên cứu ngoài nước. Mục tiêu nghiên cứu.

Đối tượng, phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Bố cục đề tài: Gồm 03 chương. 8 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DỰ BÁO TĂNG TRƯỞNG XUẤT KHẨU MẶT HÀNG CÀ PHÊ VÀ MÔ HÌNH MIDAS.

Tổng quan hoạt động xuất khẩu. Khái niệm hoạt động xuất khẩu. Các hình thức xuất khẩu hàng hóa. Vai trò hoạt động xuất khẩu trong nền kinh tế.

Tổng quan hoạt động dự báo. Khái niệm hoạt động dự báo. Đặc điểm của hoạt động dự báo. Vai trò của hoạt động dự báo tăng trưởng xuất khẩu trong nền kinh tế.

Tổng quan mặt hàng cà phê. Đặc điểm mặt hàng cà phê xuất khẩu. Phân loại mặt hàng cà phê xuất khẩu. Các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu cà phê.

Cầu và thị trường nhập khẩu. Giá cả và chất lượng. Kênh và dịch vụ phân phối. Môi trường cạnh tranh.

Yếu tố về sản xuất chế biến. Các nhân tố thuộc về quản lý. Mô hình dự báo MIDAS. 25 CHƯƠNG 2: ỨNG DỤNG MÔ HÌNH PHÂN TÍCH DỮ LIỆU CÓ TẦN SUẤT HỖN HỢP DỰ BÁO TĂNG TRƯỞNG XUẤT KHẨU CÀ PHÊ CỦA VIỆT NAM.

Thực trạng tình hình xuất khẩu cà phê Việt Nam. Bối cảnh nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn 2019-2023. Kim ngạch xuất khẩu cà phê Việt Nam. Thực trạng các nhân tố ảnh hưởng đến kim ngạch xuất khẩu cà phê của Việt Nam.

Cầu và thị trường nhập khẩu. Giá cả và chất lượng. Kênh và dịch vụ phân phối. Môi trường cạnh tranh.

Yếu tố về sản xuất chế biến. Nhân tố thuộc về quản lý. Xây dựng mô hình dự báo tăng trưởng xuất khẩu cà phê của Việt Nam sang thị trường EU thời gian tới. Dữ liệu nghiên cứu.

Xây dựng mô hình phân tích dữ liệu tần suất hỗn hợp. Kết quả dự báo. 54 CHƯƠNG 3: MỘT SỐ ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ NHẰM TĂNG TRƯỞNG XUẤT KHẨU CÀ PHÊ CỦA VIỆT NAM. Định hướng phát triển hoạt động xuất khẩu cà phê Việt Nam.

Kiến nghị, đề xuất nhằm tăng trưởng xuất khẩu cà phê của Việt Nam. Về phía Nhà nước. Về phía các cơ quan bộ ngành. Về phía doanh nghiệp xuất khẩu.

Về phía hộ nông dân, hợp tác xã. 69 MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 71 iv DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1: Top 10 doanh nghiệp xuất khẩu cà phê nhân niên vụ 2022-2023 .2: Top 10 doanh nghiệp xuất khẩu cà phê rang xay và hòa tan niên vụ 2022-2023 .3: Các chỉ số kinh tế .4: Đánh giá sai số dự báo của mô hình MIDAS .5: Kết quả ước lượng mô hình MIDAS dự báo tăng trưởng xuất khẩu cà phê. 53 v DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 2.1: Kim ngạch xuất khẩu cà phê Việt Nam giai đoạn 2019 - 2023 .2: Cơ cấu thị trường xuất khẩu cà phê của Việt Nam năm 2023 (% theo kim ngạch) .3: Diễn biến giá xuất khẩu bình quân cà phê qua các giai đoạn 2019-2023.4: So sánh thị phần xuất khẩu cà phê trên thế giới giai đoạn 2/2012-1/2022 .5: Giá cà phê các thị trường xuất khẩu vào EU năm 2022 .6: Các doanh nghiệp xuất khẩu cà phê của Việt Nam năm 2022 .7: Kết quả dự báo tăng trưởng xuất khẩu cà phê theo quý của mô hình MIDAS .8: Kết quả dự báo tăng trưởng xuất khẩu cà phê quý I và quý II năm 2024.

54 vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ KÝ HIỆU STT Từ viết tắt Giải nghĩa Nghĩa Tiếng Anh đầy đủ Nghĩa Tiếng Việt đầy đủ 1 ACF Autocorrelation Hàm tự tương quan 2 EU European Union Liên minh châu Âu 3 EUDR EU Deforestation-free Quy định không phá rừng của Regulation liên minh châu Âu 4 EVFTA European-Vietnam Free Hiệp định thương mại tự do Trade Agreement Liên minh châu Âu - Việt Nam 5 FDA Food And Drug Cục quản lý Thực phẩm và Administration Dược phẩm Hoa Kỳ 6 GACC General Administration of Tổng cục Hải quan Cộng hòa Customs of the People's Nhân dân Trung Hoa Republic of China 7 GDP Gross domestic product Tổng sản phẩm quốc nội 8 GLOBALG.P Global Good Agricultural Tiêu chuẩn toàn cầu về thực Practice hành sản xuất nông nghiệp tốt 9 GMP Good manufacturing Thực hành sản xuất tốt Practice 10 HACCP Hazard Analysis and Hệ thống phân tích mối nguy Critical Control Point và kiểm soát điểm tới hạn System 11 ICO International Coffee Tổ chức Cà phê quốc tế Organization vii 12 ISO International Organization Tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế for Standardization 13 MIDAS Mixed data sampling Mô hình phân tích dữ liệu có tần suất hỗn hợp 14 NLTS Nông lâm thủy sản 15 OLS Ordinary least squares Phương pháp hồi quy tuyến tính bình phương nhỏ nhất 16 TCVN không có Tiêu chuẩn Việt Nam 17 USD United States dollar Đồng đô la Mỹ 18 VICOFA Vietnam Coffee - Cocoa Hiệp hội Cà phê Ca cao Việt Association Nam 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Việt Nam là nước có nền sản xuất nông nghiệp lâu đời và lực lượng lao động chủ yếu sống bằng nghề nông. Nông sản Việt Nam có nhiều loại mang giá trị xuất khẩu cao đem lại nguồn ngoại tệ đáng kể cho quốc gia. Cà phê là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam, là sản phẩm thu nhiều ngoại tệ góp phần cho phát triển kinh tế xã hội của đất nước.

Trong nhiều thập kỷ qua, sản xuất cà phê Việt Nam đã phát triển như một ngành công nghiệp định hướng xuất khẩu. Mặc dù cà phê trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm, sự biến động về sản lượng, kim ngạch và giá cả xuất khẩu nhưng luôn là cây công nghiệp mũi nhọn, chiến lược gắn với cuộc sống của hàng vạn người sản xuất, góp phần nâng cao mức sống dân cư và thu nhập cho hàng ngàn người lao động. Với vị thế là nhà sản xuất và xuất khẩu cà phê lớn thứ hai thế giới, các sản phẩm cà phê của nước ta đã xuất khẩu đến hơn 80 quốc gia và vùng lãnh thổ, đặc biệt là các thị trường như Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc,. Với việc ký kết các Hiệp định thương mại tự do, ngành xuất khẩu cà phê Việt Nam trong những năm gần đây ngày càng cải thiện về chất lượng và sản lượng, nâng cao năng lực cạnh tranh với các quốc gia khác.

Nhận thấy những tiềm năng tăng trưởng xuất khẩu cà phê và việc cần thiết đưa ra những dự báo nhằm đẩy mạnh kim ngạch xuất khẩu cà phê Việt Nam sang các thị trường lớn trong những năm tới, nhóm em xin đưa ra đề tài: “Sử dụng mô hình phân tích dữ liệu có tần suất hỗn hợp dự báo tăng trưởng xuất khẩu cà phê của Việt Nam”. Tổng quan tình hình nghiên cứu 2. Tổng quan tình hình nghiên cứu trong nước Nghiên cứu “Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến xuất khẩu cà phê tại Việt Nam giai đoạn 2008-2019” của Phan Thị Thanh Thúy. Cà phê Việt Nam là mặt hàng nông sản xuất khẩu hàng đầu của Việt Nam và được biết đến với vai trò đóng góp to lớn vào nền kinh tế của Việt Nam khi đem lại nguồn thu ngoại tệ cũng như tạo ra nguồn thu nhập cho người dân trong nước.

Do vậy, việc đánh giá và xem xét một cách cụ thể và toàn diện hoạt động xuất khẩu cà phê của Việt Nam dựa trên xem xét các yếu tố tác động đến xuất khẩu cà phê và số liệu kinh tế qua các năm là cần thiết, để từ đó tìm kiếm các giải pháp cải thiện sản lượng và giá trị cà phê xuất khẩu. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu chuỗi thời gian và thực hiện phân tích hồi quy OLS nhằm đánh giá và xây dựng mô hình giải thích sự biến động trong xuất khẩu cà phê tại Việt Nam, đạt được mục tiêu nghiên cứu đã nêu. Kiểm định KPSS 2 được sử dụng để kiểm tra tính ổn định của chuỗi dữ liên quan đến xuất khẩu cà phê ở Việt Nam thông qua sản lượng xuất khẩu cà phê và giá cà phê được coi là các biến phụ thuộc trong nghiên cứu này. Biến động của tỷ giá hối đoái (biến độc lập) được chia thành bốn thuộc tính khác nhau bao gồm lạm phát, lãi suất, đầu tư trực tiếp nước ngoài, giá cả.

Kiểm định VIF cho thấy không tồn tại đa cộng tuyến liên quan đến từng biến độc lập trong mô hình. Kết quả phân tích chỉ ra rằng biến động tỷ giá hối đoái, lãi suất, đầu tư trực tiếp nước ngoài và giá cả không có ý nghĩa thống kê đến xuất khẩu cà phê ở Việt Nam (2008-2019). Dữ liệu cũng cho thấy yếu tố lạm phát có ảnh hưởng đồng thời đến sản lượng và giá trị xuất khẩu cà phê ở Việt Nam trong giai đoạn từ năm 2008 đến năm 2019. Vì sự biến động của tỷ giá hối đoái không có ảnh hưởng đáng kể đến xuất khẩu cà phê tạo ra tiền đề và hướng nghiên cứu sâu hơn cho trong lĩnh vực liên quan.