Luận án tiến sĩ đánh giá năng lực cạnh tranh du lịch biển, đảo Nghệ An và khuyến nghị chính sách

Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Tr−êng ®¹i häc kinh tÕ quèc d©n THÁI THỊ KIM OANH ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC CẠNH TRANH DU LỊCH BIỂN, ĐẢO CỦA TỈNH NGHỆ AN VÀ KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH luËn ¸n tiÕn sÜ kinh tÕ Hµ Néi - 2015 Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Tr−êng ®¹i häc kinh tÕ quèc d©n THÁI THỊ KIM OANH ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC CẠNH TRANH DU LỊCH BIỂN, ĐẢO CỦA TỈNH NGHỆ AN VÀ KHUYẾNNGHỊ CHÍNH SÁCH Chuyên ngành : Quản lý kinh tế (Khoa học quản lý) Mã số : 62340410 luËn ¸n tiÕn sÜ kinh tÕ Người hướng dẫn khoa học: PGS. Đoàn Thị Thu Hà Hµ Néi - 2015 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực. Các tài liệu tham khảo được trích dẫn nguồn gốc rõ ràng.

Tác giả luận án Thái Thị Kim Oanh ii LỜI CẢM ƠN Trước tiên, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới các thầy cô giáo Khoa Khoa học quản lý, các cán bộ của Viện Đào tạo Sau đại học, Trường Đại học Kinh tế quốc dân đã tạo điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành Luận án này. Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới PGS. Đoàn Thị Thu Hà - giáo viên hướng dẫn khoa học, đã giúp tôi về kiến thức và phương pháp để tôi hoàn thành Luận án. Cuối cùng tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu Trường Đại học Vinh, Ban chủ nhiệm Khoa Kinh tế - Đại học Vinh, gia đình và đồng nghiệp đã tận tình hỗ trợ, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.

Xin trân trọng cảm ơn! Tác giả luận án Thái Thị Kim Oanh iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC CÁC BẢNG.

vii DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ. ix CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU. Giới thiệu luận án. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu.

Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan. Tình hình nghiên cứu lý thuyết về mô hình đánh giá năng lực cạnh tranh của điểm đến du lịch. Các nghiên cứu thực nghiệm về năng lực cạnh tranh của điểm đến du lịch. Mục tiêu nghiên cứu.

Giả thuyết và câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Mô hình nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Đóng góp và hạn chế của nghiên cứu. Đóng góp của nghiên cứu. Hạn chế của nghiên cứu.

Kết cấu của nghiên cứu .24 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANHCỦA ĐIỂM ĐẾN DU LỊCH. Lý luận về điểm đến du lịch. Khái niệm điểm đến du lịch. Tính hấp dẫn của điểm đến du lịch.

Phân loại điểm đến du lịch. Điểm đến du lịch biển, đảo. Năng lực cạnh tranh của điểm đến du lịch. Năng lực cạnh tranh.

Khái niệm năng lực cạnh tranh của điểm đến du lịch. Một số cách tiếp cận về năng lực cạnh tranh của điểm đến du lịch. Mô hình đánh giá năng lực cạnh tranh của điểm đến du lịch .34 iv TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 .41 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH BIỂN, ĐẢO TẠI NGHỆ AN. Điều kiện phát triển du lịch biển, đảo của Nghệ An.

Điều kiện tự nhiên. Điều kiện lịch sử, văn hóa. Điều kiện nhân khẩu, kinh tế, xã hội. Điều kiện hạ tầng.

Điều kiện môi trường luật lệ, chính sách. Điều kiện cầu thị trường. Thực trạng phát triển du lịch biển, đảo tại Nghệ An. Kết quả hoạt động du lịch.

Sản phẩm du lịch. Hình ảnh du lịch Nghệ An. Đầu tư phát triển du lịch biển, đảo. Cơ sở hạ tầng du lịch.

Quản lý nhà nước. Đánh giá chung .80 TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 .82 CHƯƠNG 4: ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC CẠNH TRANHCỦA ĐIỂM ĐẾN DU LỊCH BIỂN, ĐẢO NGHỆ AN. Xây dựng mô hình đánh giá năng lực cạnh tranh du lịch biển, đảo của Nghệ An. Khái quát về mô hình.

Khung mô hình. Phần gốc mô hình. Phần mở rộng mô hình. Xây dựng thang đo và thiết kế bảng hỏi.

Điều tra khảo sát. Kết quả đánh giá dựa trên phần gốc của mô hình. Về các tài nguyên phát triển du lịch biển, đảo. Về quản lý của chính quyền tỉnh đối với du lịch tại địa phương.

Về các điều kiện hoàn cảnh. Về kết quả hoạt động du lịch. Kết quả đánh giá dựa trên phần mở rộng của mô hình. Thông tin về du khách.

Đánh giá của du khách. Kiểm định độ tin cậy của mô hình. Đánh giá thang đo phần gốc của mô hình bằng phương pháp phân tích hệ số Cronbach Alpha. Đánh giá thang đo phần mở rộng của mô hình bằng phương pháp phân tích hệ số Cronbach Alpha.

Phân tích nhân tố khám phá phần gốc của mô hình. Phân tích nhân tố khám phá phần mở rộng của mô hình. Đánh giá điểm mạnh, điểm yếu về năng lực cạnh tranh du lịch biển, đảo Nghệ An .125 TIỂU KẾT CHƯƠNG 4 .129 CHƯƠNG 5: KHUYẾN NGHỊ GIẢI PHÁP CHÍNH SÁCH NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA ĐIỂM ĐẾN DU LỊCH BIỂN, ĐẢO NGHỆ AN. Xu thế phát triển du lịch biển, đảo.

Xu thế phát triển du lịch biển, đảo trên thế giới. Xu thế phát triển du lịch biển, đảo ở Việt Nam. Kinh nghiệm và bài học về phát triển du lịch. Kinh nghiệm về phát triển sản phẩm du lịch.

Kinh nghiệm quản lý nhà nước về du lịch. Khuyến nghị giải pháp chính sách nâng cao NLCT của du lịch biển, đảo Nghệ An .Giải pháp chính sách về nghiên cứu cầu thị trường và xúc tiến du lịch. Nhóm giải pháp chính sách về phát triển sản phẩm du lịch. Nhóm giải pháp về cơ chế chính sách quản lý du lịch.

Giải pháp về liên kết phát triển du lịch .156 TIỂU KẾT CHƯƠNG 5 .159 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ .161 TÀI LIỆU THAM KHẢO .162 vi DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT EFA: Nhân tố khám phá - Exploit factor Analysis Heir et al: Heir và cộng sự KDL: Khu du lịch NLCT: Năng lực cạnh tranh UBND: Ủy ban nhân dân VHTT&DL: Văn hóa thể thao và du lịch vii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Phân bổ phỏng vấn du khách tại các bãi biển Nghệ An .1: Sự khác nhau giữa điểm đến du lịch, điểm du lịch và địa điểm du lịch. Lượng khách du lịch đến các vùng ven biển tỉnh Nghệ An .2: Cơ cấu lao động du lịch biển, đảo Nghệ An theo trình độ .3: Cơ sở lưu trú vùng ven biển Nghệ An. Đặc điểm cá nhân của chuyên gia được hỏi ý kiến .2: Đánh giá về các tài nguyên phát triển du lịch biển, đảo .3: Đánh giá về các tài nguyên thừa kế .4: Đánh giá về các tài nguyên tạo thêm .5: Đánh giá về các yếu tố phụ trợ .6: Đánh giá về quản lý của chính quyền tỉnh đối với du lịch tại địa phương .7: Đánh giá về các điều kiện hoàn cảnh .8: Đánh giá về cầu .9: Đánh giá về kết quả hoạt động du lịch.10: Đặc điểm nhân khẩu học của du khách được điều tra .11: Tỷ trọng du khách theo nghề nghiệp .12: Tỷ trọng du khách theo địa phương .13: Mục đích chuyến thăm của du khách.14: Số lần đi du lịch Nghệ An .15: Hình thức tổ chức chuyến đi .16: Hình thức thu thập thông tin về du lịch biển, đảo Nghệ An .17: Phương tiện giao thông .18: Mức chi tiêu .19: Khoản chi tiêu tốn kém nhất .20: Đánh giá về sản phẩm/điểm thu hút du lịch .21: Đánh giá về an ninh, trật tự, môi trường xã hội .22: Đánh giá về vệ sinh, môi trường .23: Đánh giá về cơ sở hạ tầng, tiện ích .24: Đánh giá về giá cả .25: Đánh giá về độ tin cậy, cởi mở, chuyên nghiệp của cư dân, nhân viên, cán bộ bản địa .26: Đánh giá về thương hiệu du lịch biển, đảo Nghệ An .27: Kết quả phân tích hệ số Cronbach Alpha phần gốc của mô hình .28: Kết quả phân tích nhân tố khám phá phần gốc của mô hình .123 ix DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ SƠ ĐỒ Sơ đồ 1.1: Mô hình tích hợp năng lực cạnh tranh của điểm đến du lịch .1: Mô hình lý thuyết về năng lực cạnh tranh của điểm đến du lịch .2: Mô hình tích hợp năng lực cạnh tranh của điểm đến du lịch .1: Mô hình đánh giá năng lực cạnh tranh của du lịch biển, đảo Nghệ An .1: Tỷ trọng khách du lịch biển, đảo Nghệ An theo địa phương.

Số ngày nghỉ bình quân của khách du lịch biển, đảo Nghệ An .3: Doanh thu từ du lịch biển, đảo của Nghệ An .4: Tỷ trọng đóng góp của các địa phương vào tổng doanh thu du lịch biển, đảo Nghệ An .5: Tỷ trọng đóng góp vào doanh thu du lịch biển, đảo Nghệ An của khách quốc tế và khách nội địa.6: Lực lượng lao động du lịch biển, đảo trực tiếp của Nghệ An .7: Tỷ trọng lực lượng lao động du lịch biển, đảo của Nghệ An theo địa bàn .8: Đầu tư cho du lịch biển, đảo của Nghệ An.9: Tỷ trọng đầu tư vào du lịch biển, đảo Nghệ An theo địa phương .10: Tỷ trọng cơ sở lưu trú theo địa phương .74 1 CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1. Giới thiệu luận án Sự hình thành ý tưởng nghiên cứu:Cũng như các ngành nghề kinh doanh khác, kinh doanh du lịch hiện nay cũng đối mặt với những sức ép cạnh tranh to lớn. Hoạt động du lịch tự phát, đơn thuần dựa vào các nguồn lợi sẵn có, dù là rất đặc sắc, vẫn không thể đảm bảo cho các điểm đến du lịch có được một chỗ đứng chắc chắn trên thị trường du lịch nhất là trong bối cảnh toàn cầu hóa như hiện nay.Do đó, để phát triển thành công du lịch, các điểm đến du lịch cần phải xác lập cho mình những thế mạnh nhất định trên cơ sở xây dựng những lợi thế cạnh tranh bền vững song song với việc không ngừng tư duy, định vị những lợi thế cạnh tranh mới và tìm cách khắc phục những bất lợi cố hữu. Chính vì vậy, đánh giá chính xác năng lực cạnh tranh là hết sức quan trọng.

Nghệ An là một tỉnh có tiềm năng về du lịch, trong đó có du lịch biển, đảo nhưng thực tiễn cho thấy phát triển du lịch biển, đảo Nghệ An thời gian qua chưa tương xứng với khả năng hiện có.