Luận án: Chuyển biến Kinh tế Xã hội Huyện Củ Chi, TP.HCM (1986-2010)

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN MINH CHUYỂN BIẾN KINH TẾ, XÃ HỘI HUYỆN CỦ CHI (THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH) Ngành: Lịch sử Việt Nam Mã số: 9.90 13 LUẬN ÁN TIẾN SĨ SỬ HỌC HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGUYỄN THỊ PHƯƠNG CHI HÀ NỘI - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo quy định. Tác giả luận án MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNHNGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN.

Các công trình nghiên cứu về kinh tế, xã hội và chuyển biến về kinh tế, xã hội của Việt Nam. Các công trình nghiên cứu về kinh tế, xã hội của Thành phố Hồ Chí Minh và huyện Củ Chi. Nhận xét về tình hình nghiên cứu vấn đề và nhiệm vụ khoa học đặt ra cho luận án. 22 Chương 2: KHÁI QUÁT VỀ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU VÀ QUÁ TRÌNH CHUYỂN BIẾN KINH TẾ, XÃ HỘI HUYỆN CỦ CHI.

Khái quát về huyện Củ Chi và những yếu tố tác động đến quá trình chuyển biến, kinh tế, xã hội huyện Củ Chi từ năm 1986 đến năm 2010. Quá trình chuyển biến về kinh tế, xã hội huyện Củ Chi từ năm 1986 đến năm 1995. 39 Chương 3: CHUYỂN BIẾN KINH TẾ, XÃ HỘI HUYỆN CỦ CHI. Bối cảnh trong nước và chủ trương đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn của Đảng.

Chuyển biến kinh tế, xã hội huyện Củ Chi từ năm 1996 đến năm 2010. 81 Chương 4: NHẬN XÉT, ĐẶC ĐIỂM VÀ MỘT SỐ KINH NGHIỆM 4. Một số kinh nghiệm. 146 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN.

149 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 163 NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT CCKT: Cơ cấu kinh tế CNXH: Chủ nghĩa xã hội CNH: Công nghiệp hóa CN-TTCN: Công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp HĐH: Hiện đại hóa HTX: Hợp tác xã TĐSX: Tập đoàn sản xuất LHPN: Liên hiệp phụ nữ MTTQ: Mặt trận tổ quốc UBND: Ủy ban nhân dân XHCN: Xã hội chủ nghĩa TTCN: Tiểu thủ công nghiệp TDTT: Thể dục thể thao TP.HCM: Thành phố Hồ Chí Minh UBNDTP: Ủy ban nhân dân thành phố THCS: Trung học cơ sở THPT: Trung học phổ thông ĐH - CĐ: Đại học - Cao đẳng DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1: Diện tích gieo trồng và sản lượng cây trồng từ năm 1988 – 1990 .2: Diện tích gieo trồng và sản lượng cây trồng từ năm 1991 – 1994 .3: Số lượng gia súc, gia cầm từ năm 1986 – 1990 .4: Số lượng gia súc, gia cầm từ năm 1991 – 1994 .5: Thống kê cơ sở sản xuất và giá trị tổng sản lượng công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp từ năm 1986 – 1989 .6: Thống kê tốc độ tăng trưởng kinh tế giai đoạn 1991 – 1995 .7: Thống kê cơ sở sản xuất và giá trị tổng sản lượng công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp 1986 – 1989 .8: Giá trị tổng sản lượng công nghiệp quốc doanh và ngoài quốc doanh từ năm 1990 – 1993 .9: Doanh thu và giá trị xuất khẩu công nghiệp năm 1991, 1992 .10: Kết quả thi đấu TDTT từ năm 1990 – 1994 .1: Diện tích đất canh tác vườn cây ăn trái từ năm 1996 – 2000 .2: Giá trị sản lượng công nghiệp giai đoạn 1996 – 2000 .3: Chuyển biến cơ cấu kinh tế huyện giai đoạn 1996 – 2000.4: Doanh thu thương mại, dịch vụ giai đoạn 1996 – 2000 .5: Cơ cấu kinh tế huyện Củ Chi giai đoạn 1996 – 2010 .6: Số lượng và doanh thu các thành phần kinh tế 1996 – 2000 .7: Thống kê số vốn đầu tư và số lao động được hỗ trợ giải quyết việc làm trên địa bàn huyện giai đoạn 1996 – 2004 .8: Thống kê số vốn đầu tư và số lao động được hỗ trợ giải quyết việc làm giai đoạn 1996 – 2004. Tính cấp thiết của đề tài Năm 1986, Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI mở ra một bước phát triển mới cho nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đã tạo động lực cho sự phát triển kinh tế, xã hội của cả nước. Thành phố Hồ Chí Minh tiến hành công cuộc đổi mới và đạt được nhiều thành quả nhất định trên các mặt chính trị, kinh tế, xã hội và đóng góp vào những thành quả chung của thành phố có vai trò to lớn của huyện Củ Chi.

Huyện Củ Chi nằm phía tây bắc Thành phố Hồ Chí Minh giáp với các tỉnh Bình Dương, Tây Ninh và Long An. Củ Chi bao gồm 20 xã và một thị trấn với diện tích tự nhiên khoảng 43. Củ Chi là mảnh đất giàu truyền thống cách mạng, là huyện vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu “Đất thép thành đồng” và “Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân”. Nhiều thế kỷ qua, vùng đất và con người Củ Chi đã đóng góp to lớn vào trang sử vẻ vang dân tộc, của thành phố không chỉ trong chiến đấu chống ngoại xâm mà còn trong lao động sản xuất.

Đảng bộ, chính quyền và nhân dân huyện Củ Chi đã vận dụng sáng tạo đường lối đổi mới của Đảng, phù hợp với thực tế địa phương. Vì vậy trong những năm từ 1986 đến năm 2010, kinh tế, xã hội huyện Củ Chi đã có những chuyển biến tích cực, đời sống người dân ngày được nâng cao. Đặc biệt trong các chính sách phát triển nông nghiệp, công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp, xóa đói giảm nghèo, giáo dục, y tế,. đã có những kết quả nổi bật, là một nhân tố điển hình so với các huyện ngoại thành trên địa bàn thành phố.

Chính vì vậy, việc dựng lại bức tranh chân thực, sinh động và những minh chứng cụ thể về sự chuyển biến về kinh tế, xã hội huyện Củ Chi trong thời kỳ đổi mới 1986 - 2010 là một vấn đề có ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc. Nghiên cứu đề tài này góp phần nhìn nhận một cách hệ thống về kinh tế, xã hội và những thành tựu đạt được của huyện Củ Chi trong 24 năm đổi mới (1986 - 2010). 1 Tìm hiểu rõ hơn sự tác động của quá trình đô thị hóa trong lĩnh vực kinh tế, xã hội nhằm đánh giá khách quan thành tựu và hạn chế trong công cuộc đổi mới đất nước nói chung, của một thành phố năng động nhất nước nói riêng mà huyện Củ Chi là một minh chứng. Việc nghiên cứu kinh tế, xã hội huyện Củ Chi từ năm 1986 đến năm 2010 cũng góp phần dựng lại bức tranh khá toàn diện về kinh tế, xã hội của Thành phố Hồ Chí Minh trong quá trình đổi mới.

Bên cạnh đó, việc nghiên cứu đề tài này cũng có ý nghĩa trong việc tìm hiểu, giảng dạy lịch sử địa phương, giúp cho thế hệ trẻ có những kiến thức nhất định về truyền thống hào hùng của quê hương, về công cuộc đổi mới của Đảng và Nhà nước, qua đó thấy được trách nhiệm của mình đóng góp vào sự nghiệp xây dựng quê hương. Đồng thời, quá trình hoàn thành đề tài này còn giúp tôi rèn luyện công tác nghiên cứu khoa học, vận dụng vào công tác giảng dạy của mình, đặc biệt là phần lịch sử địa phương thời kỳ đổi mới. Với những ý nghĩa như vậy, tôi quyết định chọn vấn đề: “Chuyển biến kinh tế, xã hội huyện Củ Chi (Thành phố Hồ Chí Minh) từ năm 1986 đến năm 2010” làm đề tài luận án tiến sỹ sử học của mình. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2.1 Mục đích nghiên cứu - Phục dựng một cách chân thực và làm rõ quá trình chuyển biến về kinh tế, xã hội của huyện Củ Chi từ năm 1986 đến năm 2010 qua hai giai đoạn 1986 - 1995 và 1996 - 2010.

- Từ thực trạng và sự chuyển biến về kinh tế, xã hội, luận án phân tích, đánh giá những thành tựu, hạn chế và rút ra một số đặc điểm, nhận xét về quá trình chuyến biến; đồng thời nêu lên một số kinh nghiệm thực tiễn trong phát triển kinh tế, xã hội của huyện Củ Chi.2 Nhiệm vụ nghiên cứu - Trình bày khái quát về vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên và thực trạng kinh tế, xã hội huyện Củ Chi trước năm 1986. 2 - Lĩnh vực kinh tế, luận án sẽ tập trung nghiên cứu làm sáng tỏ chuyển biến trong cơ cấu ngành kinh tế, chuyển biến các thành phần và vùng kinh tế từ năm 1986 đến năm 2010. - Lĩnh vực xã hội, luận án tập trung nghiên cứu làm rõ chuyển biến xã hội huyện Củ Chi trong một số lĩnh vực như: dân số, lao động việc làm, xóa đói giảm nghèo, y tế, giáo dục, thể dục thể thao,. - Từ thực trạng kinh tế, xã hội, tác giả luận án phân tích những thành tựu, hạn chế; làm rõ những nguyên nhân đưa đến thành tựu, cũng như các yếu tố kìm hãm sự phát triển và rút ra một số nhận xét, đánh giá về quá trình chuyển biến kinh tế, xã hội.

Bên cạnh đó, tác giả luận án sẽ tập trung phân tích những đặc điểm của quá trình chuyển biến kinh tế, xã hội của huyện Củ Chi so với các huyện ngoài thành trên địa bàn thành phố; đồng thời nêu ra một số kinh nghiệm có thể kham khảo trong phát triển kinh tế, xã hội của huyện. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3.1 Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của luận án là chuyển biến kinh tế, xã hội huyện Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh từ năm 1986 đến năm 2010.2 Phạm vi nghiên cứu - Phạm vi thời gian Luận án nghiên cứu chuyển biến kinh tế, xã hội huyện Củ Chi từ năm 1986 đến năm 2010, qua hai giai đoạn 1986 - 1995 và 1996 - 2010. Năm 1986 là năm bắt đầu thời kỳ đổi mới toàn diện đất nước và cũng là năm đánh dấu bước đầu sự đổi mới trên lĩnh vực kinh tế, xã hội của huyện Củ Chi. Năm 1996 là năm đánh dấu cột mốc đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước của Thành phố Hồ Chí Minh và huyện Củ Chi theo nghị quyết Đại hội VIII của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Năm 2010, là năm kết thúc quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế, xã hội thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 1996 - 2010. - Phạm vi không gian 3 Phạm vi không gian của huyện Củ Chi bao gồm 20 xã và một thị trấn với diện tích tự nhiên khoảng khoảng 43.