Luận án: Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định đi du lịch nước ngoài của người Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN DOÃN VĂN TUÂN CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUYẾT ĐỊNH ĐI DU LỊCH NƯỚC NGOÀI CỦA NGƯỜI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH QUẢN LÝ KINH TẾ HÀ NỘI - 2020 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN DOÃN VĂN TUÂN CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUYẾT ĐỊNH ĐI DU LỊCH NƯỚC NGOÀI CỦA NGƯỜI VIỆT NAM CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ MÃ SỐ: 9310110 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Người hướng dẫn khoa học: 1. ĐỒNG XUÂN ĐẢM 2. NGUYỄN VĂN LƯU HÀ NỘI - 2020 i LỜI CAM ĐOAN Tôi đã đọc và hiểu sâu sắc các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật.

Hà Nội, ngày tháng năm 2020 Nghiên cứu sinh Doãn Văn Tuân ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii DANH MỤC VIẾT TẮT.iv DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH. v CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU.1 Lý do lựa chọn đề tài.2 Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.4 Phương pháp nghiên cứu. Đóng góp mới của luận án.

CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU. Các khái niệm về hành vi tiêu dùng và ra quyết định đi du lịch.2 Các lý thuyết về hành vi tiêu dùng. Các lý thuyết về hành vi tiêu dùng du lịch.1 Các lý thuyết chính về quyết định du lịch.2 Tổng quan các yếu tố ảnh hưởng tới quyết định du lịch.3 Tổng quan các nghiên cứu về quyết định đi du lịch nước ngoài. Khoảng trống nghiên cứu.

Mô hình và giả thuyết nghiên cứu.1 Mô hình nghiên cứu.2 Giả thuyết nghiên cứu.47 TIỂU KẾT CHƯƠNG 2.53 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Thiết kế nghiên cứu chung.1 Quy trình nghiên cứu. Xây dựng và xử lý bảng hỏi. Phương pháp thu thập dữ liệu.

Các biến và thang đo. Phương pháp nghiên cứu định tính.1 Mục tiêu nghiên cứu định tính.2 Thiết kế và thực hiện nghiên cứu định tính.4 Phương pháp nghiên cứu định lượng.1 Thống kê mô tả các biến quan sát.2 Đánh giá độ tin cậy của thang đo bằng Cronbach’s Alpha.3 Kiểm định thang đo bằng phương pháp phân tích nhân tố khám phá EFA 65 3.4 Phân tích nhân tố khẳng định CFA.5 Phân tích mô hình cấu trúc tuyến tính SEM.6 Phân tích phương sai. 70 TIỂU KẾT CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.1 Bối cảnh thị trường du lịch nước ngoài của người Việt Nam.2 Kết quả nghiên cứu định tính.3 Kết quả nghiên cứu định lượng.

Kết quả thu thập dữ liệu và mẫu khảo sát. Phân tích độ tin cậy Cronbach’s Alpha.3 Kết quả phân tích nhân tố khám phá EFA. Kết quả kiểm định sự phù hợp của mô hình nghiên cứu.5 Kết quả phân tích mô hình cấu trúc tuyến tính SEM.6 Kết quả kiểm định giả thuyết nghiên cứu.7 Kết quả phân tích phương sai.110 TIỂU KẾT CHƯƠNG 4. THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.1 Tóm tắt kết quả nghiên cứu.2 Thảo luận kết quả nghiên cứu.3 Hàm ý nghiên cứu.4 Hạn chế và hướng nghiên cứu trong tương lai.

Hạn chế của luận án.2 Gợi ý hướng nghiên cứu tiếp theo.143 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ.145 TÀI LIỆU THAM KHẢO.164 i DANH MỤC VIẾT TẮT Viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt Analysis of Moment AMOS Phân tích mô hình cấu trúc Structures ANOVA Analysis of Variance Phân tích phương sai CFA Confirmatory Factor Analysis Phân tích khẳng định nhân tố CFI Comparative Fit Index Chỉ số thích hợp so sánh Chỉ số Ki bình phương điều Chi-square/df Chi-square degree of freedom chỉnh cho bậc tự do CR Composite Reliability Hệ số tin cậy tổng hợp EFA Exploratory Factor Analysis Phân tích nhân tố khám phá eWOM Electronic Word of Mouth Thông tin truyền miệng điện tử GFI Goodness Of Fix Index Chỉ số đo độ phù hợp GFI KMO Kaiser – Meyer - Olkin Kiểm định KMO Multivariate Analysis Of MANOVA Phân tích phương sai đa biến Variance Chỉ số đo độ phù hợp của mô MI Modification indices hình MI PAF Principal Axis Factoring Phép trích PAF Principal Component PCA Phép trích nhân tố PCA Analysis Root Mean Square Errors of RMSEA Chỉ số thích hợp RMSEA Approximation TLI Tucker Lewis Index Chỉ số thích hợp Tucker Lewis WOM Word of mouth Thông tin truyền miệng v DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH Bảng 3.1 Thang đo các nhân tố trong mô hình nghiên cứu.2 Tiêu chí áp dụng trong kiểm định phân tích nhân tố khám phá – EFA.3 Hệ số tải nhân tố và kích thước mẫu tương ứng.4 Ngưỡng kiểm định sự phù hợp của mô hình.5 Phương áp kiểm định phương sai giữa các nhóm biến kiểm soát.1 Mức tăng của thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam trong giai đoạn 2010 đến 2018.2 Thống kê lượng khách du lịch Việt Nam đến một số quốc gia.3 Mức tăng trưởng bình quân lượng khách du lịch Việt Nam đi nước ngoài ở một số thị trường chính.4 Sự gia tăng các doanh nghiệp lữ hành quốc tế của Việt Nam trong giai đoạn từ 2008 đến 2018.5 Các nguồn tìm kiếm thông tin phổ biến của khách du lịch Việt Nam.6 Kết quả nghiên cứu thang đo với biến Hình ảnh điểm đến.7 Kết quả thang đo biến Tìm kiếm và khẳng định giá trị bản thân.8 Điều chỉnh thang biến Chia sẻ kinh nghiệm và trải nghiệm.9 Cơ cấu khách du lịch trong mẫu điều tra.10 Kết quả đánh giá độ tin cậy của biến Hình ảnh điểm đến.11 Kết quả đánh giá độ tin cậy của biến Hoạt động tiếp cận khách hàng sau khi loại biến.12 Kết quả đánh giá độ tin cậy của biến Nhóm tham khảo.13 Kết quả đánh giá độ tin cậy của biến Thái độ với tour du lịch nước ngoài .14 Kết quả đánh giá độ tin cậy của biến Khám phá những điểm mới, thu thập kiến thức, trải nghiệm mới sau khi hiệu chỉnh.15 Kết quả đánh giá độ tin cậy của biến Chia sẻ kinh nghiệm và trải nghiệm của mình với người khác sau khi hiệu chỉnh.16 Kết quả đánh giá độ tin cậy của biến Tìm kiếm niềm vui.17 Kết quả đánh giá độ tin cậy của biến Tìm kiếm và khẳng định giá trị bản thân sau khi hiệu chỉnh.18 Kết quả đánh giá độ tin cậy biến Quyết định đi du lịch sau khi hiệu chỉnh.19 Kiểm định KMO và Bartlett sau hiệu chỉnh.20 Tổng phương sai trích.21 Bảng ma trận xoay nhân tố (Pattern Matrix) sau khi chuẩn hóa.22 Bảng kết quả phân tích nhân tố khám phá CFA.23 Hệ số ước lượng hồi quy của các biến trong mô hình.24 Kết quả ước lượng, kiểm định bằng Bootstrap, n=800.25 Kết quả ước lượng mô hình cấu trúc tuyến tính.26 Kết quả ước lượng hồi quy nhân tố bậc 2.27 Kết luận kiểm định các giả thuyết nghiên cứu.28 So sánh trung bình ra Quyết định đi du lịch nước ngoài giữa các nhóm tuổi .29 So sánh trung bình Động cơ du lịch giữa các nhóm tuổi.30 Kết quả so sánh khác biệt trung bình Động cơ du lịch giữa các nhóm hôn nhân.31 Khác biệt trung bình ra Quyết định đi du lịch nước ngoài giữa các nhóm trình độ học vấn.32 Sự khác biệt trung bình Động cơ du lịch giữa các nhóm khu vực việc làm .33 Khác biệt trung bình Quyết định đi du lịch nước ngoài giữa các nhóm thu nhập.34 Khác biệt trung bình ra Quyết định đi du lịch nước ngoài giữa các nhóm theo khu vực tour.35 Khác biệt trung bình ra Quyết định đi du lịch nước ngoài giữa các nhóm theo độ dài chuyến đi.36 Tổng khác biệt trung bình Động cơ du lịch và trung bình Quyết định du lịch nước ngoài giữa các nhóm biến kiểm soát. Hành vi ra quyết định của người tiêu dùng. Mô hình tổng quát các lý thuyết nhận thức về hành vi tiêu dùng. Mô hình lý thuyết hành động hợp lý.4 Mô hình lý thuyết hành vi có kế hoạch.

Mô hình ra quyết định lựa chọn điểm đến du lịch. Mô hình tổng quát ra quyết định lựa chọn của khách du lịch. Mô hình tổng quát nhân tố ảnh hưởng đến quyết định du lịch.8 Mô hình nghiên cứu đề xuất.1 Quy trình nghiên cứu của luận án.2 Mô hình kiểm định phương sai giữa các nhóm biến kiểm soát.1 Biểu đồ tăng trưởng lượng khách Việt Nam đi nước ngoài ở một số thị trường tiêu biểu.2 Các thành phần cấu thành yếu tố Động cơ đi du lịch.3 Kết quả phân tích mô hình cấu trúc tuyến tính SEM.4 Hệ số tương quan biến chính thể hiện trong mô hình nghiên cứu.5 Hệ số tương quan trong thang đo bậc 2 biến Động cơ du lịch.107 1 CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU 1.1 Lý do lựa chọn đề tài Nghiên cứu hành vi tiêu dùng có vai trò quan trọng và là trọng tâm nghiên cứu của nhiều ngành khoa học như tâm lý học, xã hội học, kinh tế học và đặc biệt là marketing. Các nghiên cứu đều nhằm cố gắng tìm hiểu và giải thích cơ chế của hành vi người tiêu dùng.

Từ những đặc điểm tâm lý cá nhân cho đến những ảnh hưởng của môi trường xã hội bên ngoài đều được sự quan tâm sâu sắc của các nhà nghiên cứu. Nghiên cứu về hành vi của người tiêu dùng liên quan đến tất cả các khía cạnh của hành vi mua hàng - từ các hoạt động trước khi mua cho đến các hoạt động tiêu dùng, đánh giá và cảm nhận sau mua. Trong đó, trọng tâm là của nghiên cứu hành vi là nỗ lực làm sáng tỏ thêm cách thức người tiêu dùng đưa ra quyết định, vốn được coi là rất khó đoán trước. Trong kinh tế học hành vi và marketing, nghiên cứu ra quyết định tiêu dùng từ lâu đã nhận được nhiều sự quan tâm của các tổ chức và nhà nghiên cứu bởi tầm quan trọng của nó trong phát triển kinh tế.

Sự lựa chọn và quyết định tiêu dùng sản phẩm dịch vụ không chỉ có ý nghĩa quan trọng đối với người tiêu dùng mà còn có ý nghĩa lớn đối với những người làm thị trường, những nhà quản lý và làm chính sách. Nghiên cứu sự ra quyết định mua của người tiêu dùng có vị trí quan trọng đối với marketing trong lĩnh vực du lịch. Isaac đã khẳng định rằng “Nghiên cứu hành vi khách hàng là chìa khóa củng cố cho mọi hoạt động marketing giúp thực hiện phát triển, quảng bá và bán các sản phẩm du lịch” (Isaac, 2008, tr. Đứng trên góc độ doanh nghiệp thì việc hiểu được bản chất sự tác động của các yếu tố, xác định rõ chủ thể ra quyết định mua là ai và các tiêu chí lựa chọn sản phẩm dịch vụ của khách hàng là gì thì có ý nghĩa quan trọng.

Nó giúp doanh nghiệp biết cần phải tác động vào đâu để hướng đến khai thác thị trường mục tiêu có hiệu quả.