Luận án tiến sĩ: Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh lãnh đạo phát triển kinh tế nông nghiệp giai đoạn 2010-2020

2 LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan, đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết luận trình bày trong luận án là trung thực, có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Nguyễn Huy Hùng 3 MỤC LỤC Trang TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT MỞ ĐẦU 5 NỘI DUNG 11 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 11 1. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án 11 1.

Giá trị của các công trình khoa học đã tổng quan và những vấn đề luận án tập trung nghiên cứu 30 Chương 2: CHỦ TRƯƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH HÀ TĨNH VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ NÔNG NGHIỆP (2010 - 2015) 36 2. Những yếu tố tác động và chủ trương của Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh về phát triển kinh tế nông nghiệp 36 2. Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh chỉ đạo phát triển kinh tế nông nghiệp 60 Chương 3: ĐẢNG BỘ TỈNH HÀ TĨNH LÃNH ĐẠO ĐẨY MẠNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ NÔNG NGHIỆP (2015 - 2020) 89 3. Những yếu tố mới tác động và chủ trương của Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh về đẩy mạnh phát triển kinh tế nông nghiệp 89 3.

Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh chỉ đạo đẩy mạnh phát triển kinh tế nông nghiệp 107 Chương 4: NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM 137 4. Nhận xét sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh về phát triển kinh tế nông nghiệp (2010 - 2020) 137 4. Kinh nghiệm từ quá trình Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh lãnh đạo phát triển kinh tế nông nghiệp (2010 - 2020) 155 KẾT LUẬN 170 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 173 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 174 PHỤ LỤC 197 4 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT STT Chữ viết đầy đủ Chữ viết tắt 01. Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CNH, HĐH 02.

Hội đồng nhân dân HĐND 03. Kinh tế nông nghiệp KTNN 04. Ủy ban nhân dân UBND 5 MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài luận án Nông nghiệp là ngành kinh tế đóng vai trò chủ đạo trong quá trình sản xuất vật chất, góp phần quan trọng bảo đảm an ninh lương thực, thực phẩm, ổn định xã hội và phục vụ có hiệu quả cho sự phát triển của ngành công nghiệp và dịch vụ của các quốc gia trên thế giới.

Đối với Việt Nam, nông nghiệp, nông dân, nông thôn luôn là cơ sở vững chắc, là tiền đề và động lực quan trọng cho sự phát triển bền vững của đất nước, kể cả trong công cuộc đổi mới, đẩy mạnh CNH, HĐH và hội nhập quốc tế hiện nay. Nghị quyết số 26 - NQ/TW, ngày 05/8/2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn xác định: Nông nghiệp, nông dân, nông thôn có vị trí chiến lược trong sự nghiệp CNH, HĐH, là cơ sở, lực lượng quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội bền vững, giữ vững ổn định chính trị, bảo đảm an ninh - quốc phòng, bảo vệ môi trường sinh thái; CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của quá trình CNH, HĐH; phát triển toàn diện, hiện đại nông nghiệp là then chốt. Hà Tĩnh là một tỉnh thuộc vùng Duyên hải Bắc Trung Bộ, nơi có nhiều tiềm năng, lợi thế cho phát triển một nền nông nghiệp toàn diện, nhưng cũng chính là nơi phải đối mặt với những khó khăn, khắc nghiệt của thiên tai, bão lũ, lụt lội, hạn hán, gió Lào… Trước năm 2010, nông nghiệp Hà Tĩnh phát triển chưa toàn diện, còn lệ thuộc nhiều vào thiên nhiên, năng suất, chất lượng, hiệu quả sản xuất còn nhiều hạn chế. Trong những năm 2010 - 2020, thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về nông nghiệp, nông dân, nông thôn, Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh đã có nhiều chủ trương, chỉ đạo đổi mới và phát triển KTNN, nhờ đó KTNN Hà Tĩnh đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng.

Tăng trưởng nông nghiệp bình quân đạt trên 3%/năm, sản lượng lương thực đạt trên 52,6 vạn tấn/năm, góp phần bảo đảm an ninh lương thực, đời sống nhân dân không ngừng được cải thiện và nâng cao, quyền làm chủ và vai trò chủ thể của nhân dân ngày càng được phát huy. Nông dân phấn 6 khởi, tin tưởng vào chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, vào sự nghiệp CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn. Qua đó khẳng định, KTNN ngày càng thể hiện vai trò “trụ đỡ” cho sự phát triển bền vững kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đạt được, KTNN Hà Tĩnh trong giai đoạn 2010 - 2020 vẫn còn có những hạn chế, như: tăng trưởng ngành chưa vững chắc và không đồng đều giữa các lĩnh vực, chủ yếu tăng về chiều rộng, chưa đi vào chiều sâu về chất lượng, giá trị sản phẩm hàng hóa; chất lượng nguồn nhân lực trong lĩnh vực nông nghiệp chưa đáp ứng yêu cầu, đòi hỏi của thực tiễn; chưa áp dụng phổ biến công nghệ cao vào quá trình sản xuất, cơ sở hạ tầng kỹ thuật chưa đồng bộ; số doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn chưa nhiều, hiệu quả hoạt động của kinh tế tập thể chưa cao.

Những thành tựu và hạn chế nêu trên rất cần được nhìn nhận một cách khách quan cả về ưu điểm, hạn chế, làm rõ nguyên nhân để có sự điều chỉnh cần thiết trong chủ trương, chỉ đạo phát triển KTNN thời gian tới. Những năm vừa qua, bàn về vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn trên phạm vi cả nước nói chung, ở tỉnh Hà Tĩnh nói riêng đã có nhiều công trình đi sâu nghiên cứu, đề cập ở các góc độ và phạm vi khác nhau. Tuy nhiên, chưa có công trình nào đi sâu nghiên cứu một cách đầy đủ, có hệ thống về quá trình Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh lãnh đạo phát triển KTNN trong thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế dưới góc độ chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam. Vì vậy, nghiên cứu và làm sáng tỏ vấn đề này không chỉ góp phần vào việc tổng kết lịch sử, đúc kết kinh nghiệm cần thiết phục vụ cho công tác lãnh đạo, chỉ đạo phát triển KTNN ở địa phương hiện nay mà thành công của đề tài còn góp thêm luận cứ cho việc bổ sung, phát triển đường lối lãnh đạo phát triển KTNN của Đảng Cộng sản Việt Nam trong thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế (qua thực tiễn địa bàn tỉnh Hà Tĩnh - một điển hình trong phát triển nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới thuộc khu vực miền Trung, có điều kiện khí hậu, thiên nhiên khắc nghiệt…).

7 Từ những lý do trên, tôi chọn đề tài: “Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh lãnh đạo phát triển kinh tế nông nghiệp từ năm 2010 đến năm 2020” làm luận án tiến sĩ Lịch sử, ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu làm sáng tỏ quá trình Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh lãnh đạo phát triển KTNN từ năm 2010 đến năm 2020; đúc kết những kinh nghiệm để có thể tham khảo vận dụng trong phát triển KTNN thời gian tới. Nhiệm vụ nghiên cứu Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án. Làm rõ những yếu tố tác động đến quá trình Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh lãnh đạo phát triển KTNN từ năm 2010 đến năm 2015 và đẩy mạnh phát triển KTNN từ năm 2015 đến năm 2020.

Hệ thống, phân tích làm rõ chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh về phát triển KTNN từ năm 2010 đến năm 2020, qua hai giai đoạn: 2010 - 2015 và 2015 - 2020. Nhận xét và đúc kết kinh nghiệm từ quá trình Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh lãnh đạo phát triển KTNN từ năm 2010 đến năm 2020. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của luận án là hoạt động lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh về phát triển KTNN từ năm 2010 đến năm 2020. Phạm vi nghiên cứu Về nội dung: Kinh tế nông nghiệp là một lĩnh vực nghiên cứu các khía cạnh kinh tế - xã hội của hoạt động sản xuất nông nghiệp, đồng thời nghiên cứu làm nổi bật những nét đặc thù của hoạt động sản xuất nông nghiệp do sự tác động của những điều kiện tự nhiên, kinh tế và xã hội mang lại.

KTNN nghiên cứu các quan hệ kinh tế, quan hệ sản xuất trong sự tác động qua lại của lực lượng sản 8 xuất và sự phát triển của kỹ thuật, nhất là kỹ thuật nông nghiệp [100, tr. Hiện nay, trong tái cấu trúc ngành nông nghiệp, phát triển KTNN không bàn nhiều đến xu hướng mà đề cao giá trị hàng hóa ở các lĩnh vực nông nghiệp trong chuỗi giá trị cung ứng toàn cầu. Dưới góc độ chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, luận án tập trung nghiên cứu chủ trương của Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh về phát triển KTNN từ năm 2010 đến năm 2020, gồm: phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp; quá trình Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh chỉ đạo phát triển KTNN trên các lĩnh vực: xây dựng quy hoạch, điều chỉnh cơ cấu cây trồng, vật nuôi; đổi mới cơ chế, chính sách; phát triển nguồn nhân lực; nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ; xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật nông nghiệp, nông thôn. Đó là những lĩnh vực cơ bản có ý nghĩa quyết định đến sự phát triển của KTNN nói chung, của địa phương tỉnh Hà Tĩnh nói riêng trong những năm 2010 - 2015 và 2015 - 2020.

Về thời gian: Luận án chọn khoảng thời gian nghiên cứu từ năm 2010 đến năm 2020, gắn với hai nhiệm kỳ Đại hội của Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh (lần thứ XVII, nhiệm kỳ 2010 - 2015, lần thứ XVIII, nhiệm kỳ 2015 - 2020). Tuy nhiên, để bảo đảm tính hệ thống và đạt được mục đích nghiên cứu, luận án có đề cập đến một số vấn đề liên quan trước năm 2010 và sau năm 2020. Về không gian: Trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh, gồm 10 đơn vị hành chính cấp huyện, 01 thành phố (thành phố Hà Tĩnh), 02 thị xã (thị xã Hồng Lĩnh, thị xã Kỳ Anh), thị xã Kỳ Anh được thành lập theo Nghị quyết số 93/NQ-UBVQH13, ngày 10/4/2015 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu Cơ sở lý luận Luận án được nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận là chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về phát triển kinh tế trong thời kỳ quá độ lên CNXH, trong đó có KTNN.