Văn hóa đọc của học viên Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh hiện nay - Luận án TS

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH NGUYỄN THỊ TUYẾT VÂN VĂN HOÁ ĐỌC CỦA HỌC VIÊN HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: VĂN HOÁ HỌC HÀ NỘI - 2024 HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH NGUYỄN THỊ TUYẾT VÂN VĂN HOÁ ĐỌC CỦA HỌC VIÊN HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: VĂN HOÁ HỌC Mã số: 922 9040 Người hướng dẫn khoa học: 1. NGUYỄN TIẾN THƯ 2. NGUYỄN MẠNH HẢI HÀ NỘI - 2024 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo quy định.

Tác giả luận án Nguyễn Thị Tuyết Vân MỤC LỤC MỞ ĐẦU. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI VÀ KHÁI QUÁT VỀ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU. Tổng quan tình hình nghiên cứu. Cơ sở lý luận của đề tài.

Khái quát về Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. THỰC TRẠNG VĂN HOÁ ĐỌC CỦA HỌC VIÊN HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HIỆN NAY. Giá trị đọc. Chuẩn mực đọc của học viên.

Các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa đọc của học viên Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Đánh giá chung. BÀN LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN VĂN HOÁ ĐỌC CỦA HỌC VIÊN HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HIỆN NAY. Xu hướng biến đổi văn hóa đọc của học viên Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.

Những vấn đề đặt ra đối với văn hóa đọc của học viên Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh hiện nay. Đề xuất giải pháp phát triển văn hoá đọc của học viên Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.153 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ .156 ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.156 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .169 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT CSDL : Cơ sở dữ liệu CTQGHCM : Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh Học viện : Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh Nxb : Nhà xuất bản TP. : Thành phố DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ Bảng 2.1: Thống kê thể loại sách học viên thích đọc .2: Số lượt học viên đến thư viện từ năm 2019 đến tháng 4/2023.3: Mối quan hệ giữa trình độ người đọc và hiệu quả đọc.4: Số lượng tài liệu tại Trung tâm Thông tin khoa học Học viện Chính trị Khu vực I.5: Số lượng tài liệu tại Trung tâm Thông tin khoa học Học viện Chính trị Khu vực II .1: Mục đích đọc của học viên.2: Các lĩnh vực khoa học học viên quan tâm.3: Các lĩnh vực học viên tìm đọc tại thư viện.4: Loại hình tài liệu học viên thường đọc.5: Học viên vận dụng kiến thức đã đọc vào cuộc sống .6: Thời gian đọc tài liệu giấy và tài liệu điện tử của học viên .7: Địa điểm thường xuyên đọc tài liệu của học viên .8: Số cuốn sách học viên đọc trung bình một tháng.9: Phương tiện/thiết bị sử dụng khi đọc tài liệu của học viên .10: Các nguồn học viên tìm tài liệu.11: Tiêu chí lựa chọn tài liệu của học viên.12: Phương pháp đọc tài liệu của học viên. Các thành tố của văn hóa đọc.

Khung phân tích nội dung của đề tài. Lý do chọn đề tài Hiếu học và ham đọc sách là một truyền thống văn hoá quý báu của dân tộc Việt Nam. Từ bao đời nay, truyền thống tốt đẹp đó đã góp phần hình thành nên trí tuệ, tâm hồn, nhân cách và phong thái con người Việt Nam. Nghị quyết Hội nghị lần thứ 9 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước đã khẳng định: “Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu, động lực phát triển bền vững đất nước” [4, tr.

Trong bối cảnh đẩy mạnh hội nhập quốc tế và khoa học công nghệ phát triển không ngừng, phát triển văn hoá đọc - một bộ phận của văn hoá - là một trong những động lực thúc đẩy hình thành nên những con người mới có nhân cách, lối sống lành mạnh, có hiểu biết, trí tuệ để có thể thích ứng với sự phát triển của xã hội hiện đại - xã hội dựa trên nền tảng của nền kinh tế tri thức. Sự phát triển của Internet toàn cầu và công nghệ số đang đặt ra những thời cơ và thách thức đối với văn hoá đọc. Ngày nay dường như mỗi người có nhiều cơ hội hơn để tiếp cận các nguồn tài liệu đọc phong phú, đa dạng và tiện lợi. Song cũng có không ít bạn trẻ bị lôi cuốn bởi các nền tảng dịch vụ giải trí trực tuyến, bởi vậy thời gian dành cho đọc sách ít đi, số người đến thư viện đọc sách ngày càng giảm, thậm chí có hiện tượng đọc theo đám đông (đọc những tài liệu có thống kê nhiều người đọc nhất mà không quan tâm đến chủ đề, nội dung mình cần đọc, muốn đọc) hoặc đọc theo trào lưu.

Để phát huy tinh thần hiếu học, ham đọc sách, ngày 15 tháng 3 năm 2017 Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 329/QĐ-TTg phê duyệt Đề án phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng đến năm 2020, định hướng đến năm 2030. Đề án đã khẳng định, phát triển văn hóa đọc là một trong những nội dung quan trọng của sự nghiệp văn hóa, giáo dục của đất nước nhằm mục tiêu “…cải thiện môi trường đọc; góp phần nâng cao dân trí, phát triển tư duy, khả năng sáng tạo, bồi dưỡng nhân cách, tâm hồn, tăng cường ý thức chấp hành pháp luật, hình thành lối sống lành mạnh trong con người, xã hội Việt Nam, đẩy mạnh xây dựng xã hội học tập” [71, tr. Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (sau đây viết tắt là Học viện) là trung tâm quốc gia đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý trung, cao cấp, cán 2 bộ khoa học lý luận chính trị của Đảng, Nhà nước và các đoàn thể chính trị - xã hội. Trong những năm gần đây, Học viện không ngừng đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng lấy học viên là trung tâm, phát huy tính chủ động, sáng tạo của người học, đòi hỏi mỗi học viên phải tăng cường tự học, tự nghiên cứu, đọc tài liệu.

Đối với Học viện, việc phát triển văn hoá đọc góp phần nâng cao năng lực cho học viên, quyết định chất lượng đào tạo của Học viện. Học viên trong hệ thống Học viện đa số là những cán bộ lãnh đạo, quản lý, cán bộ nguồn ở các Ban, Bộ, Ngành, địa phương, các tổ chức chính trị xã hội được cơ quan cử đi học. Hiện tại và trong tương lai, họ là những giảng viên, những cán bộ lý luận, những nhà hoạch định đường lối chính sách, nhà lãnh đạo, quản lý các cấp của Đảng và Nhà nước. Đối với họ, việc thường xuyên nghiên cứu, đọc tài liệu giúp họ cập nhật kiến thức, nâng cao năng lực để đáp ứng với yêu cầu công việc đặt ra.

Tuy nhiên, hiện nay, văn hoá đọc của học viên vẫn còn có một số bất cập. Số lượng học viên chủ động tới thư viện đọc sách không nhiều. Vẫn còn hiện tượng ngại học lý luận, lười học lý luận. Đa số học viên chưa có kỹ năng khai thác và tìm kiếm thông tin trong môi trường hiện đại.

Vấn đề hiện đại hoá hoạt động thông tin - thư viện trong hệ thống Học viện còn thiếu đồng bộ, chưa có tác động tích cực tới văn hóa đọc của học viên. Vì vậy, nghiên cứu, nhận diện thực trạng văn hóa đọc của học viên Học viện hiện nay, từ đó xác định những vấn đề đặt ra, bàn luận về giải pháp phát triển văn hóa đọc của học viên Học viện trong thời gian tới là rất cần thiết. Xuất phát từ những lý do trên, việc nghiên cứu văn hóa đọc của học viên Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh hiện nay là một vấn đề mang tính lý luận và thực tiễn. Vì vậy, nghiên cứu sinh chọn đề tài “Văn hóa đọc của học viên Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh hiện nay” làm đề tài luận án của mình.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án 2. Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận về văn hóa đọc, luận án nhận diện thực trạng văn hóa đọc của học viên Học viện CTQGHCM hiện nay, từ đó dự báo xu hướng biến đổi, xác định những vấn đề đặt ra và bàn luận về giải pháp phát triển văn hoá đọc của học viên Học viện CTQGHCM trong thời gian tới. Nhiệm vụ nghiên cứu + Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến văn hoá đọc; 3 + Làm rõ một số vấn đề lý luận về văn hóa đọc; + Khảo sát, đánh giá thực trạng văn hóa đọc và các yếu tố ảnh hưởng đến văn hoá đọc của học viên Học viện CTQGHCM hiện nay; + Dự báo xu hướng biến đổi, xác định những vấn đề đặt ra và bàn luận giải pháp phát triển văn hóa đọc của học viên Học viện CTQGHCM trong thời gian tới. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án 3.

Đối tượng nghiên cứu Văn hóa đọc của học viên Học viện CTQGHCM. Phạm vi nghiên cứu Trong điều kiện có hạn về thời gian thực hiện nghiên cứu, luận án giới hạn phạm vi nghiên cứu như sau: Về khách thể nghiên cứu: Học viên hệ đào tạo tập trung nhưng giới hạn ở 03 đối tượng là học viên cao học, nghiên cứu sinh và học viên cao cấp lý luận chính trị. Đây là những đối tượng có tính đại diện cao cả về số lượng và nhu cầu đọc. Về không gian: Luận án tập trung nghiên cứu, khảo sát văn hoá đọc của học viên tại 03 cơ sở đào tạo của Học viện là: 1) Học viện Trung tâm, địa chỉ 135 Nguyễn Phong Sắc, Cầu Giấy, Hà Nội - cơ sở trung tâm tổ chức đào tạo tất cả các hệ lớp; 2) Học viện Chính trị Khu vực I, địa chỉ số 15 Khuất Duy Tiến, Thanh Xuân, Hà Nội - đại diện cho các cơ sở đào tạo khu vực phía Bắc; 3) Học viện Chính trị khu vực II, địa chỉ 99 Man Thiện, thành phố Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh - đại diện cho các cơ sở đào tạo khu vực phía Nam.

Về thời gian: Luận án nghiên cứu văn hoá đọc của học viên giai đoạn từ năm 2019 đến năm 2023.