Luận án tiến sĩ về tư vấn hướng nghiệp cho thanh niên sau cai nghiện tại TP.HCM

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA SƢ PHẠM TỔ CHỨC TƢ VẤN HƢỚNG NGHIỆP CHO THANH NIÊN SAU CAI NGHIỆN MA TUÝ Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÍ GIÁO DỤC Chuyên ngành: Quản lí giáo dục Mã số: 62 14 05 01 Hà Nội 2010 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI LÊ HỒNG MINH TỔ CHỨC TƢ VẤN HƢỚNG NGHIỆP CHO THANH NIÊN SAU CAI NGHIỆN MA TÚY Ở THÀNH PHỐ HỒ CHI MINH LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC Chuyên ngành: Quản lý giáo dục Mã số: 62 14 05 01 HÀ NỘI - 2009. MỤC LỤC MỞ ĐẦU 1 Lý do chọn đề tài 9 2. Mục đích nghiên cứu đề tài 12 3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu 12 4.

Giả thuyết khoa học 12 5. Nhiệm vụ nghiên cứu 12 6. Phƣơng pháp nghiên cứu 13 7. Phạm vi nghiên cứu 17 17 8.

Những luận điểm cần bảo vệ 17 9. Đóng góp mới của luận án 18 10. Cấu trúc của luận án CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC TƢ VẤN HƢỚNG NGHIỆP CHO THANH NIÊN SAU CAI NGHIỆN 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu vấn đề 19 1.

Nghiên cứu về quản lý giáo dục và tổchức quản lý người nghiện 19 1. Nghiên cứu về tư vấn hướng nghiệp (TVHN) 20 1. Nghiên cứu về TVHN cho các nhóm đối tượng đặc biệt 28 1. Một số khái niệm cơ bản của luận án 29 1.

Ma tuý, nghiện, cai nghiện, sau cai nghiên ma túy 29 1. Thanh niên sau cai nghiện (TNSCN) 36 1. Quản lý, tổ chức 36 1. Tư vấn hướng nghiệp cho thanh niên sau cai nghiện 42 1.

Tổ chức tư vấn hướng nghiệpcho thanh niên sau cai nghiêṇ 47 1 1. Sự cần thiết và và tính nhân văn của tổ chức TVHN cho TNSCN 53 1. Sự cần thiết của hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho TNSCN 53 1. Tính nhân văn của tổ chức TVHN cho TNSCN 56.

Các yếu tố ảnh hƣởng đến tổ chức TVHN cho TNSCN 62 1. Phẩm chất và năng lực của cán bộ quản lý 62 1. Đặc điểm tâm lý và hoàn cảnh xã hội của TNSCN 63 1. Tâm lý, trình độ nhận thức và thái độ của gia đình 64 1.

Môi trường xã hội, nếp sống địa phương 65 1. Các tiêu chí đánh giá hoạt động tổ chức TVHN cho TNSCN 66 1. Đánh giá về mặt khoa họchệ thống và cơ chế tổ chức TVHN 66 1. Đánh giá về mặt chất lượng nội dung giáo dục TNSCN qua TVHN 68 1.

Đánh giá về mặt nhân sự tham gia tổ chức và TVHN 69 1. Kiểm chứng thực tế số TNSCN có việc làm trên cộng đồng 69 Tiểu kết chương 1 70 CHƢƠNG 2 THỰC TRẠNG TỔ CHỨC TƢ VẤN HƢỚNG NGHIỆP CHO THANH NIÊN SAU CAI NGHIỆN Ở TP. Tình hình chung về QLGD và tổ chức TVHN cho TNSCN 71 2. Tình hình quản lý giáo dục thanh niên nghiện, tái nghiện ma túy 71 2.

Tình hình tái nghiện ma túy và thí điểm phòng chống tái nghiện 76 2.3 Quản lý giáo dục người nghiện và sau cai nghiện của TpHCM 80. Khảo sát thực trạng tổ chức TVHN cho TNSCN ở tp. Hệ thống và cơ chế tổ chức TVHN cho TNSCN ở tpHCM 87 2. Nội dung và phương pháp TVHN cho TNSCN 96 2.

Năng lực nhân sự của tổ chức và các lực lượng tham gia TVHN 111 2.4 Thực trạng TNSCN và tình hình an ninh trật tự của thành phố 115 2. Kinh nghiệm QLGD TNSCN chống tái nghiện qua TVHN 124 2. Ý kiến đánh giá của TNSCN về TVHN 124 2. Kinh nghiệm từ chương trình Cai tại chỗ(CTC) 125 Tiểu kết chương 2 126 CHƢƠNG 3 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TỔ CHỨC VÀ CẢI TIẾN HOẠT ĐỘNG TƢ VẤN HƢỚNG NGHIỆP CHO THANH NIÊN SAU CAI NGHIỆN TP.

HỒ CHÍ MINH 3. Nguyên tắc đề xuất giải pháp mới và hệ thống các giải pháp 127 3. Một số nguyên tác đề xuất giải pháp mới 127 3. Hệ thống các giải pháp 129 3.

Nhóm giải pháp 1. Hoàn thiện tổ chức TVHN cho TNSCN ở cộng đồng 130 3. Xây dựng văn phòng TVHN cho TNSCN ở cộng đồng 130 3. Củng cố hệ thống tổ chức và cải tiến phương thức hoạt động của Đội tình nguyện CTXH ở cộng đồng tham gia TVHN cho TNSCN 133 3.

Xây dựng quy chế hoạt động của hệ thống TVHN 139 3. Tăng cường kiểm tra hoạt động TVHN cho TNSCN 140 3. Tăng cường xã hội hóa tổ chức TVHN cho TNSCN 142 3 3. Nhóm giải pháp 2: Xây dựng nội dung và phƣơng pháp giáo dục TNSCN qua TVHN (10 chuyên đề giáo dục ) 144 3.

Giải pháp 1 : Giáo dục kỹ năng khởi nghiệp và lao động nghề nghiệp 144 3. Giải pháp 2: Giáo dục kỹ năng sống, đối phó tình huống có nguy cơ 148 3. Nhóm giải pháp3: Bồi dƣỡng nhân sự tổ chức TVHN cho TNSCN 155 3. Giải pháp 1: Bồi dưỡng chung cho người làm việc với TNSCN 155 3.

Giải pháp 2: Bồi dưỡng cán bộ quản lý TVHN cho TNSCN 160 3. Giải pháp 3: Bồi dưỡng nghiệp vụ TVHN cho tình nguyện viên 162 3. Mối quan hệ hữu cơ giữa các giải pháp 163 3. Tổ chức thực nghiệm 164 3.

Mục đích, giới hạn thực nghiệm 164 3. Nội dung thực nghiệm 165 3. Tiến trình và phương pháp thực nghiệm 165 3. Đánh giá kết quả thực nghiệm 176 3.

Đánh giá về măṭ khoa hoc̣ tổ chức thực nghiệm TVHN choTNSCN 176 3. Đánh giá về mặt chất lượng nội dung giáo dục TNSCN qua TVHN 177 3. Đánh giá về phẩm chất và năng lực nhân sự tham gia TVHN 188 3. Kiểm chứng thực tế số lượng TNSCN có việc làm 189 Tiểu kết chương 3 192 Kết luận kiến nghị 193 Danh mục tài liệu tham khảo.

197 Danh mục công trình đã công bố liên quan đến luận 206 án Phụ lục 207 4 CHÖ THÍCH CÁC TỪ VIẾT TẮT CLB Câu lạc bộ CTXH Công tác xã hội ĐC Đối chứng ĐTN Đội tình nguyện hoạt động xã hội LHQ Liên Hiệp Quốc LĐTBXH Lao động Thƣơng binh và xã hội LVEP Chƣơng trình giáo dục giá trị sống NCH Ngƣời có HIV NSC Ngƣời sau cai QLGD Quản lý giáo dục SXVL Sắp xếp việc làm TCGD Tổ chức giáo dục TN Thực nghiệm TNSCN Thanh niên sau cai nghiện Tp.HCM Thành phố Hồ Chí Minh TTDN Trung tâm dạy nghề TT.GTVL Trung tâm giới thiệu việc làm TVHN Tƣ vấn hƣớng nghiệp UBDSGĐTE Ủy ban dân số gia đình và trẻ em UBND Ủy ban nhân dân VPTV.TE Văn phòng tƣ vấn gia đình và trẻ em 5 DANH MỤC SƠ ĐỒ VÀ HÌNH VẼ 1.1 Tam giác hƣớng nghiệp Platonop 45 1.2 Quá trình tổ chức các hoạt động tƣ vấn hƣớng nghiệp cho TNSCN 51 1.3 Thang nhu cầu con ngƣời của Abraham Maslow 59 2.1 Số ngƣời nghiện ma túy Việt Nam tăng giảm hằng năm (2000-2005) 73 2.2 Hệ thống quản lý các trung tâm cai nghiện ở TpHCM 82 2.3 Sơ đồ tổ chức Đội Tình Nguyện CTXH ở phƣờng /xã 85 2.4 Sơ đồ vị trí TVHN trong phòng tƣ vấn của Trung tâm cai nghiện 87 2.5 Hiện trạng hệ thống quản lý giáo dục TNSCN trong cộng đồng 89 2.6 Mối quan hệ của Đội tình nguyện CTXH với các tổ chức địa phƣơng 94 2.7 Tỷ lệ TNSCN có nghề và không có nghề 99 2.8 Tỷ lệ TNSCN có nghề, học nghề trƣớc và sau cai nghiện 99 2.9 TNSCN đánh giá về cán bộ tƣ vấn 112 3.1 Các mối quan hê ̣liên kết hoaṭđông̣ cua ănV phòng TVHN cho TNSCN 132 ̉ 3.2 Mô hình tổ chức đội tình nguyện kiểu truyền thống 133 3.3 Mô hình tổ chức đội đặc nhiệm 134 3.4 Mô hình chọn ngẫu nhiên số TNSCN đại diện mẫu TN và mẫu ĐC 168 3.5 Mức tiến bộ của mẫu thực nghiệm (%) 183 3.6 Mức tiến bộ của mẫu đối chứng (%) 185 3.7 Mức tiến bộ mẫu thực nghiệm so với mẫu đối chứng 187 DANH MỤC BẢNG BIỂU 2.1 Tình hình cai nghiện và tỷ lệ tái nghiện ở một số tỉnh thành 77 2.2 Nguyên nhân tái nghiện ở một số tỉnh thành (%) 79 2.3 Xu huớng chọn nghề của TNSCN khi còn ở trung tâm 06 (gđ2) 98 2.4 Tình trạng việc làm của TNSCN trở về cộng đồng sau 6 tháng 101 2.5 Nghề và công việc phù hợp với TNSCN ở TpHCM 102 6 2.6 TNSCN có ý kiến về phƣơng pháp giáo dục đồng đẳng quaTVHN 104 2.7 Các phƣơng thức tiếp tục giáo dục TNSCN phù hợp 105 2.8 Khác biệt tâm lý quan trọng của TNSCN trƣớc và sau khi cai nghiện 107 2.9 Nguyên nhân tái nghiện đối với TNSCN đƣợc TVHN 108 2.10 Bệnh lý tâm thần và di chứng trên hệ thần kinh của TNSCN 109 2.11 Hứng thú tự tạo việc làm đối với TNSCN đƣợc CBQL đánh giá 109 2.12 Tỷ lệ % Số TNSCN ở cộng đồng đƣợc vay vốn 110 2.13 Tỷ lệ % tình nguyện viên đƣợc tập huấn TVHN và việc làm 110 2.14 TNSCN đánh giá chung về cán bộ tƣ vấn 112 2.15 Kiến thức kỹ năng cần đào tạo bổ sung cho tƣ vấn viên 115 3. Ý kiến đánh giá của chuyên gia 176 3. Kết quả đánh giá trƣớc thực nghiệm của mẫu thực nghiệm (a) 177 3.3 Kết quả đánh giá trƣớc thực nghiệm của mẫu đối chứng (b) 179 3.4 So sánh trƣớc thực nghiệm giữa mẫu thực nghiệm và mẫu đối chứng 180 3.5 Kết quả đánh giá sau thực nghiệm của mẫu thực nghiệm (a‟) 181 3.6 Kết quả đánh giá sau thực nghiệm của mẫu đối chứng (b‟) 182 3.7 Mức tiến bộ của mẫu thực nghiệm (a‟-a) 183 3. Mức tiến bộ của mẫu đối chứng (b‟-b) 184 3.9 So sánh mức tiến bộ giữa mẫu TN với mẫu ĐC 186 3.10 Đánh giá hiệu quả hoạt động của cán bộ và tình nguyện viên 188 3.11 Báo cáo TNSCN đƣợc TVHN và SXVL ở mẫu thực nghiệm 189 3.12 Báo cáo TNSCN đƣợc SXVL ở mẫu đối chứng 1 190 3.13 Báo cáo TNSCN đƣợc SXVL ở mẫu đối chứng 2 190 3.14 Tỷ lệ % TNSCN đƣợc TVHN và SXVL ở 2 mẫu ĐC và TN 191 7 MỞ ĐẦU 1.

Lý do chọn đề tài 1. Những năm gần đây, ma tuý đã trở thành một tệ nạn xã hội trên khắp thế giới, mang tính toàn cầu. Công ƣớc quốc tế 1961, 1971, 1988 và những hội nghị quốc tế liên tiếp hằng năm từ năm 1991 đến nay về các vấn đề kiểm soát và phòng chống ma tuý nói lên nguy cơ mà thế giới, trong đó có Việt Nam đang phải đối đầu. Theo Báo cáo ma túy thế giới 2006 (2006 World drug report), năm 2004, số ngƣời sử dụng ma túy trên thế giới tăng lên đến 200 triệu, chiếm 4,9% dân số 15-64 tuổi [93, trg 8].

Điều đáng lo ngại nhất là ngày càng phát triển các đƣờng dây mua bán, vận chuyển ma túy xuyên quốc gia; tạo nhiều băng đảng, mafia, khủng bố, câu kết nhiều thế lực chính trị, gây chiến tranh.