Luận án Tiến sĩ Luật: Pháp luật Hợp đồng Hành chính Việt Nam & Quốc tế - Hà Thị Út

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI HÀ THỊ ÚT PHÁP LUẬT VỀ HỢP ĐỒNG HÀNH CHÍNH CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA VÀ NGHIÊN CỨU SO SÁNH VỚI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI – 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI HÀ THỊ ÚT PHÁP LUẬT VỀ HỢP ĐỒNG HÀNH CHÍNH CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA VÀ NGHIÊN CỨU SO SÁNH VỚI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC Chuyên ngành: Luật hiến pháp và Luật hành chính Mã số: 9.02 Người hướng dẫn khoa học: 1. Phan Thị Lan Hương 2. Phạm Hồng Quang HÀ NỘI – 2023 LỜI CẢM ƠN Nghiên cứu sinh xin bày tỏ sự kính trọng và lòng biết ơn sâu sắc đối với PGS. Phan Thị Lan Hương và TS.

Phạm Hồng Quang – đã tận tình hướng dẫn nghiên cứu sinh trong suốt quá trình thực hiện bản luận án này. Nghiên cứu sinh xin được trân trọng cảm ơn Ban Giám Hiệu Trường Đại học Luật Hà Nội, Ban chủ nhiệm Khoa Sau Đại học, Khoa Pháp luật Hành chính Nhà nước và đội ngũ các thầy cô giáo, chuyên viên đã tạo điều kiện, hỗ trợ cho nghiên cứu sinh làm luận án trong thời gian qua. Nghiên cứu sinh cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành tới các thầy, cô, bạn bè, đồng nghiệp tại Viện Luật so sánh - Trường Đại học Luật Hà Nội và gia đình đã luôn động viên, khích lệ và đóng góp những ý kiến quý báu để tác giả có thể hoàn thành được luận án này. Tác giả luận án Hà Thị Út LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi.

Các kết quả nêu trong Luận án chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Các số liệu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng, được trích dẫn đúng quy định. Tôi xin chịu trách nhiệm về tính chính xác và trung thực của Luận án này. Tác giả luận án Hà Thị Út MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Cách tiếp cận vấn đề nghiên cứu.

Cơ sở phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của Luận án. Kết cấu của luận án. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI .1 Tình hình nghiên cứu trong nước .2 Tình hình nghiên cứu ngoài nước .3 Đánh giá tình hình nghiên cứu đề tài.

Những vấn đề luận án tiếp tục nghiên cứu. 38 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HỢP ĐỒNG HÀNH CHÍNH VÀ PHÁP LUẬT VỀ HỢP ĐỒNG HÀNH CHÍNH. Những vấn đề lý luận về hợp đồng hành chính .1 Khái quát về dịch vụ công là đối tượng của hợp đồng hành chính .2 Khái niệm Hợp đồng hành chính .3 Đặc điểm của hợp đồng hành chính .4 Phân loại hợp đồng hành chính.

Một số vấn đề lý luận về pháp luật đối với hợp đồng hành chính .1 Khái niệm pháp luật về hợp đồng hành chính .2 Đặc điểm của pháp luật về hợp đồng hành chính .3 Nội dung cơ bản của pháp luật về hợp đồng hành chính .4 Sự cần thiết quy định về hợp đồng hành chính trong quản trị nhà nước. 91 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. PHÁP LUẬT VỀ HỢP ĐỒNG HÀNH CHÍNH Ở MỘT SỐ QUỐC GIA VÀ VIỆT NAM .1 Pháp luật về hợp đồng hành chính ở một số quốc gia .1 Nguồn luật điều chỉnh về hợp đồng hành chính ở một số quốc gia .2 Giao kết hợp đồng hợp đồng hành chính trong pháp luật một số quốc gia .3 Nội dung hợp đồng hành chính trong pháp luật một số quốc gia .4 Giải quyết tranh chấp hợp đồng hành chính trong pháp luật một số quốc gia.2 Thực trạng pháp luật về hợp đồng hành chính ở Việt Nam .1 Nguồn luật điều chỉnh về hợp đồng hành chính ở Việt Nam .2 Thực tiễn giao kết hợp đồng hành chính ở Việt Nam .3 Nội dung hợp đồng hành chính ở Việt Nam.4 Giải quyết tranh chấp hợp đồng hành chính ở Việt Nam .3 So sánh pháp luật về hợp đồng hành chính ở một số quốc gia và Việt Nam .1 Những điểm tương đồng trong pháp luật một số quốc gia và Việt Nam về hợp đồng hành chính .2 Những điểm khác biệt trong pháp luật một số quốc gia và Việt Nam về hợp đồng hành chính. 162 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3.

GIẢI PHÁP XÂY DỰNG VÀ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ HỢP ĐỒNG HÀNH CHÍNH.1 Quan điểm, yêu cầu đối với xây dựng và hoàn thiện pháp luật về Hợp đồng hành chính ở Việt Nam .1 Quan điểm đối với xây dựng và hoàn thiện pháp luật về hợp đồng hành chính ở Việt Nam .2 Yêu cầu hoàn thiện pháp luật về Hợp đồng hành chính ở Việt Nam.1 Pháp luật về hợp đồng hành chính phải bảo đảm quyền tiếp cận dịch vụ công của con người .2 Pháp luật về hợp đồng hành chính phải bảo đảm tính công khai, minh bạch và kiểm soát tham nhũng .3 Pháp luật về hợp đồng hành chính phải đảm bảo bình đẳng trong cung cấp dịch vụ công .2 Một số giải pháp về xây dựng pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện về hợp đồng hành chính ở Việt Nam .1 Giải pháp xây dựng khung pháp luật về hợp đồng hành chính. Xây dựng và hoàn thiện nguồn luật điều chỉnh về hợp đồng hành chính .2 Hoàn thiện các quy định về giao kết hợp đồng hành chính đảm bảo minh bạch, bình đẳng, không phân biệt đối xử trong tiếp cận hợp đồng hành chính.3 Hoàn thiện các quy định về nội dung của Hợp đồng hành chính.4 Hoàn thiện các quy định về cơ chế quản lý, thanh tra, kiểm tra đối với hợp đồng hành chính .5 Hoàn thiện các quy định pháp luật giải quyết tranh chấp hợp đồng hành chính .2 Một số giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về hợp đồng hành chính ở Việt Nam. 192 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4. 196 KẾT LUẬN LUẬN ÁN.

197 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT STT Ký hiệu viết tắt Nội dung 1 BLDS Bộ luật dân sự 2 DVC Dịch vụ công 3 HĐHC Hợp đồng hành chính 4 EVFTA Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – Liên minh châu Âu 5 PPP Public-private partnership 6 XHCN Xã hội chủ nghĩa 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong những năm gần đây, với xu hướng đẩy mạnh xã hội hóa, khuyến khích vai trò của tư nhân tham gia vào cung cấp các dịch vụ công thì cùng với đó là sự gia tăng số lượng các hợp đồng được giao kết giữa một bên chủ thể là nhà nước gia tăng. Các hợp đồng này thường được gọi là hợp đồng hành chính hoặc hợp đồng chính phủ, với quy chế pháp lý có nhiều điểm đặc thù khác với các hợp đồng dân sự, thương mại. Ở Việt Nam, thực tiễn cho thấy có nhiều hợp đồng giống với hợp đồng hành chính ở một số quốc gia nhưng chưa có một quy định rõ ràng và thường được xác định là hợp đồng dân sự, hợp đồng thương mại.

Do đó, trong nhiều trường hợp, quyền lợi của người dân với tư cách là bên cung cấp dịch vụ hoặc sử dụng dịch vụ công bị ảnh hưởng. Chẳng hạn hợp đồng Xây dựng - Kinh doanh - Chuyển giao (BOT) là một loại hợp đồng hành chính ở Pháp, do đó quy trình thỏa thuận, ký kết hợp đồng này phải công khai, minh bạch là yêu cầu bắt buộc. Hiện nay, hợp đồng BOT được nhìn nhận dưới góc độ kinh doanh thương mại, được điều chỉnh bởi Luật Đầu tư 2020 và các nghị định hướng dẫn, quy định hợp đồng này là hợp đồng kinh doanh thương mại nên được quyền giữ bí mật kinh doanh. Do đó, quá trình đàm phán, soạn thảo hợp đồng, thực hiện hợp đồng sẽ không được công bố.

Bởi vậy, nhiều trường hợp quyền và lợi ích của người dân bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Ví dụ như, hợp đồng liên quan đến nhà máy điện nếu không được công khai, minh bạch và sau đó gây ra một thảm họa môi trường thì chắc chắn sẽ gây ra ảnh hưởng đến niềm tin của người dân … Tương tự việc thu phí ở cầu Bến Thủy ở Nghệ An và Hà Tĩnh, nếu là Hợp đồng hành chính, Nhà nước phải ấn định rõ mức phí, đoạn đường thu phí và thời gian thu phí; nhà thầu thực hiện phải chấp hành. Nhưng vì hợp đồng BOT đang được coi là hợp đồng thương mại, nhà thầu BOT lại được quyền thực 2 hiện những việc đó và người dân phản ứng tiêu cực bằng cách dùng tiền lẻ mua vé, diễu hành xe phản đối việc thu phí gây ách tắc giao thông một thời gian dài.1 Đặc biệt là, với mục tiêu xây dựng nền hành chính phục vụ, việc tăng cường đánh giá chất lượng cung ứng dịch vụ công để đo mức độ hài lòng của người dân đối với việc thực hiện các nhiệm vụ của chính phủ và các dịch vụ do bộ máy hành chính là cần thiết. Yêu cầu đặt ra đối với Chính phủ phải cải cách phương thức quản lý đối với việc cung cấp dịch vụ công hướng tới hiệu quả, đáp ứng nhu cầu của người dân.

Như vậy, trong thực tiễn ở Việt Nam đã thực hiện một số loại hợp đồng mà xét về bản chất là hợp đồng hành chính ở các quốc gia khác nhưng trong pháp luật Việt Nam được thực hiện dưới hình thức hợp đồng dân sự hoặc hợp đồng kinh tế. Các hợp đồng này đang thực hiện là hợp đồng dân sự, hợp đồng kinh tế dẫn tới có một số vấn đề như luật áp dụng, các điều khoản nội dung hợp đồng, quyền và nghĩa vụ các bên trong hợp đồng, giải quyết tranh chấp còn bất cập, chưa giải quyết được thỏa đáng đối với chính các bên trong hợp đồng và với người thứ ba là người dân với tư cách người tiêu dùng dịch vụ công. Trong khi đó, phương thức đối tác công tư trong cung ứng dịch vụ công đang là lĩnh vực được chú trọng, cần hoàn thiện hành lang pháp lý để thúc đẩy cho phát triển lĩnh vực đầu tư công, dịch vụ công và kinh tế tư nhân trong giai đoạn hiện nay. Do vậy, hợp đồng hành chính là vấn đề mới cả về lý luận và thực tiễn ở nước ta, việc nghiên cứu làm rõ về mặt lí luận về hợp đồng hành chính để làm cơ sở đưa ra các quy định pháp luật phù hợp là vô cùng cần thiết.