Luận án TS: Phát triển giảng viên cao đẳng vùng Tây Nguyên theo tiếp cận năng lực

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HOÀNG MINH CƢƠNG PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN CÁC TRƢỜNG CAO ĐẲNG VÙNG TÂY NGUYÊN THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC THÁI NGUYÊN - 2018 ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HOÀNG MINH CƢƠNG PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN CÁC TRƢỜNG CAO ĐẲNG VÙNG TÂY NGUYÊN THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC Ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC Mã số: 9 14 01 14 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: GS.TS NGUYỄN THỊ MỸ LỘC THÁI NGUYÊN - 2018 i LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu trong Luận án là trung thực, chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào của các tác giả khác. Tác giả Hoàng Minh Cƣơng ii LỜI CẢM ƠN Trước hết, tôi xin bày tỏ sự kính trọng và lời biết ơn sâu sắc tới giáo sư, tiến sĩ - nhà giáo Nhân dân Nguyễn Thị Mỹ Lộc, người hướng dẫn khoa học đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo, giúp đỡ tôi hoàn thành bản luận án này. Xin chân thành cả m ơ n giáo sư , tiế n sĩ Phạ m Hồ ng Quang - Hiệ u trư ở ng nhà trư ờ ng cùng toàn thể quí Thầ y, Cô trong Ban Giám hiệ u, Khoa Tâm lý - Giáo dụ c, Phòng Đ ào tạ o Trư ờ ng Đ ạ i họ c Sư phạ m - Đ ạ i họ c Thái Nguyên đ ã luôn dành sự quan tâm hư ớ ng dẫ n và tạ o đ iề u kiệ n thuậ n lợ i cho tôi trong quá trình họ c tậ p, nghiên cứ u đ ể hoàn thành chư ơ ng tình đ ào tạ o tiế n sĩ. Chân thành cảm ơn các quí Lãnh đạo Tỉnh ủy - Ủy ban Nhân dân tỉnh Đắk Lắk, đơn vị trực thuộc quản lý đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình tham gia học tập, nghiên cứu.

Xin gửi lời cảm ơn quí Thầy, Cô, đồng nghiệp các trường Cao đẳng vùng Tây Nguyên trong quá trình triển khai khảo nghiệm, thu thập dữ liệu cho nghiên cứu đề tài luận án. Xin tri ân khích lệ, giúp đỡ của toàn thể cán bộ, công chức, viên chức Trường Cao đẳng Kỹ thuật Đắk Lắk, của gia đình, người thân đã dành cho tôi trong suốt quá trình công tác, học tập và nghiên cứu khoa học. Thái Nguyên, ngày 20 tháng 4 năm 2018 Tác giả iii Hoàng Minh Cương iv MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN .ii MỤC LỤC. iv DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT.

iv DANH MỤC CÁC BẢNG. v DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, HÌNH, SƠ ĐỒ. vi MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài.

Mục đích nghiên cứu. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu. Nhiệm vụ nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết khoa học.

Phạm vi nghiên cứu. Phƣơng pháp luận và các phƣơng pháp nghiên cứu. Những luận điểm bảo vệ. Những đóng góp và điểm mới của luận án.

Cấu trúc luận án. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN CÁC TRƢỜNG CAO ĐẲNG THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC. Tổng quan các nghiên cứu. Nghiên cứu về phát triển nguồn nhân lực (NNL).

Nghiên cứu về năng lực của nhà giáo, của giảng viên (GV). Nghiên cứu về đội ngũ giảng viên và phát triển đội ngũ giảng viên theo tiếp cận năng lực. Những vấn đề đặt ra cho luận án cần giải quyết. Những vấn đề lý luận cơ bản về giảng viên, đội ngũ giảng viên các trƣờng cao đẳng và chuẩn nghề nghiệp giảng viên cao đẳng (chuẩn giảng viên cao đẳng).

Khái niệm giảng viên, đội ngũ giảng viên các trƣờng cao đẳng. Đặc trƣng hoạt động sƣ phạm của giảng viên cao đẳng và khung năng lực của giảng viên cao đẳng. Yêu cầu đối với đội ngũ giảng viên trƣờng cao đẳng trong đổi mới giáo dục nghề nghiệp hiện nay. Những vấn đề lý luận cơ bản về phát triển đội ngũ giảng viên cao đẳng theo tiếp cận năng lực.

Khái niệm phát triển, năng lực, tiếp cận năng lực, phát triển đội ngũ giảng viên cao đẳng theo tiếp cận năng lực. Các thành tố của nội dung phát triển đội ngũ giảng viên các trƣờng cao đẳng theo tiếp cận năng lực (TCNL). Nhiệm vụ, quyền hạn của các chủ thể quản lý phát triển đội ngũ giảng viên. Các yếu tố ảnh hƣởng đến quá trình phát triển đội ngũ giảng viên các trƣờng cao đẳng.

Điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và khoa học công nghệ. Sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và kinh tế thị trƣờng định hƣớng xã hội chủ nghĩa. Cơ chế, chính sách của Đảng và Nhà nƣớc. Các yếu tố nội tại bên trong các trƣờng cao đẳng.

49 Kết luận chƣơng 1. CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN TẠI CÁC TRƢỜNG CAO ĐẲNG VÙNG TÂY NGUYÊN THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC. Giới thiệu khái quát về hoạt động khảo sát. Mục đích khảo sát.

Nội dung khảo sát. Đối tƣợng khảo sát. Phƣơng pháp và công cụ khảo sát. Xử lý phiếu khảo sát theo phƣơng pháp thống kê toán học.

Khái quát về tình hình kinh tế - xã hội và giáo dục nghề nghiệp vùng Tây Nguyên. Khái quát về tình hình kinh tế - xã hội, văn hóa vùng Tây Nguyên. Khái quát về tình hình phát triển giáo dục đào tạo, giáo dục nghề nghiệp vùng Tây Nguyên. Đánh giá thực trạng đào tạo nghề nghiệp tại các trƣờng cao đẳng vùng Tây Nguyên.

Kết quả đạt đƣợc về đào tạo nghề nghiệp tại các trƣờng cao đẳng vùng Tây Nguyên. Những hạn chế về đào tạo nghề nghiệp của các trƣờng cao đẳng vùng Tây Nguyên. Nguyên nhân hạn chế về đào tạo nghề nghiệp tại các trƣờng cao đẳng vùng Tây Nguyên. Thực trạng về đội ngũ giảng viên các trƣờng cao đẳng vùng Tây Nguyên.

Thực trạng số lƣợng đội ngũ giảng viên các trƣờng cao đẳng vùng Tây Nguyên. Thực trạng cơ cấu đội ngũ giảng viên các trƣờng cao đẳng vùng Tây Nguyên. Thực trạng chất lƣợng đội ngũ giảng viên tại các trƣờng cao đẳng vùng Tây Nguyên. Thực trạng phát triển đội ngũ giảng viên cao đẳng vùng Tây Nguyên theo tiếp cận năng lực.

Thực trạng quy hoạch, kế hoạch phát triển đội ngũ giảng viên cao đẳng theo tiếp cận năng lực. Thực trạng tuyển dụng và sử dụng đội ngũ giảng viên cao đẳng theo tiếp cận năng lực. Thực trạng kiểm tra và đánh giá đội ngũ giảng viên cao đẳng theo tiếp cận năng lực. Thực trạng đào tạo, bồi dƣỡng đội ngũ giảng viên cao đẳng theo tiếp cận năng lực.

Thực trạng các điều kiện đảm bảo phát triển đội ngũ giảng viên tại các trƣờng cao đẳng. Tổng hợp khung phân tích SWOT để đánh giá chung về thực trạng đội ngũ giảng viên và hoạt động phát triển đội ngũ giảng viên tại các trƣờng cao đẳng vùng Tây Nguyên. Những điểm mạnh (ƣu điểm) - Strengths (S). Những điểm yếu (hạn chế) - Weaknesses (W).

Những thách thức (khó khăn) Threats (T). Nhận định nguyên nhân của những hạn chế. Kinh nghiệm của một số nƣớc về phát triển đội ngũ giảng viên theo tiếp cận năng lực. Kinh nghiệm của Cộng hòa Liên bang Đức.

Kinh nghiệm của Nhật Bản. Kinh nghiệm Singapore. Kinh nghiệm Hàn Quốc. Kinh nghiệm trong phát triển đội ngũ giảng viên trƣờng cao đẳng đối với Việt Nam.

100 Kết luận chƣơng 2. GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN CÁC TRƢỜNG CAO ĐẲNG VÙNG TÂY NGUYÊN THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC. Định hƣớng phát triển KT - XH và GDNN vùng Tây Nguyên đến 2030. Định hƣớng phát triển KT - XH đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030.

Định hƣớng phát triển GDĐT, GDNN vùng Tây Nguyên đến năm 2030. Các nguyên tắc xây dựng giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên cao đẳng. Đảm bảo tính mục tiêu. Đảm bảo tính kế thừa và phát triển.

Đảm bảo tính hệ thống và đồng bộ. Đảm bảo tính thực tiễn, tính riêng biệt và tính phổ quát. Đảm bảo tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của trƣờng cao đẳng. Giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên các trƣờng cao đẳng vùng Tây Nguyên theo tiếp cận năng lực.

Tổ chức bổ sung, hoàn thiện Chuẩn nghề nghiệp giảng viên cao đẳng theo tiếp cận năng lực phù hợp với điều kiện đặc thù vùng Tây Nguyên. Xây dựng quy hoạch, kế hoạch phát triển đội ngũ giảng viên cao đẳng theo tiếp cận năng lực phù hợp với chiến lƣợc phát triển giáo dục nghề nghiệp vùng Tây Nguyên. Đổi mới tuyển dụng, sử dụng, kiểm tra, đánh giá giảng viên cao đẳng theo tiếp cận năng lực. Tổ chức đào tạo, bồi dƣỡng cho đội ngũ giảng viên các trƣờng cao đẳng theo tiếp cận năng lực.

Thiết lập mạng lƣới đội ngũ giảng viên giỏi của các trƣờng cao đẳng vùng Tây Nguyên. Xây dựng môi trƣờng thuận lợi, tạo động lực phát triển năng lực của đội ngũ giảng viên cao đẳng. Mối quan hệ giữa các giải pháp. Khảo nghiệm tính cấp thiết, tính khả thi của các giải pháp và thử nghiệm.

Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của giải pháp. 146 Kết luận chƣơng 3. 151 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ. 154 ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.

155 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 156 DANH MỤC CÁC PHỤ LỤC iv DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ 1 BLĐTBXH Bộ Lao động - Thƣơng binh và Xã hội 2 CBQL Cán bộ quản lý 3 CĐN Cao đẳng nghề 4 CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa 5 CSVC&TBĐT Cơ sở vật chất và thiết bị đào tạo 6 DTTSTC Dân tộc thiểu số tại chổ 7 DN Doanh nghiệp 8 ĐTBD Đào tạo, bồi dƣỡng 9 ĐTNN Đào tạo nghề nghiệp 10 ĐNGVCĐ Đội ngũ giảng viên trƣờng cao đẳng 11 GDĐT Giáo dục và Đào tạo 12 GDĐH Giáo dục đại học 13 GDNN Giáo dục nghề nghiệp 14 GV Giảng viên 15 GVCĐ Giảng viên trƣờng cao đẳng 16 HSSV Học sinh sinh viên 17 HT Hiệu trƣởng 18 KNN Kỹ năng nghề 20 KT - XH Kinh tế - Xã hội 21 NCKH Nghiên cứu khoa học 22 NNL Nguồn nhân lực 23 NL Năng lực 24 NLTH Năng lực thực hiện 25 UBND Uỷ ban nhân dân 26 SPKT Sƣ phạm kỹ thuật 27 SV Sinh viên 28 XHCN Xã hội chủ nghĩa v DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1: Tổng hợp kết quả đào tạo học sinh sinh viên của 5 trƣờng cao đẳng vùng Tây Nguyên .