Luận án về quản lý công tác phổ cập giáo dục ở miền núi phía Bắc Việt Nam - Trịnh Thị Anh Hoa

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC -----------***------------- TRỊNH THỊ ANH HOA QUẢN LÝ CÔNG TÁC PHỔ CẬP GIÁO DỤC Ở CÁC ĐỊA PHƯƠNG KHÓ KHĂN THUỘC MIỀN NÚI PHÍA BẮC VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC Hà Nội, 2012 i ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC -----------***------------- TRỊNH THỊ ANH HOA QUẢN LÝ CÔNG TÁC PHỔ CẬP GIÁO DỤC Ở CÁC ĐỊA PHƯƠNG KHÓ KHĂN THUỘC MIỀN NÚI PHÍA BẮC VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC Chuyên ngành: Quản l ý giáo dục Mã số: 62140501 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Trần Khánh Đức Hà Nội, 2012 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả luận án Trịnh Thị Anh Hoa ii LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lời cám ơn sâu sắc nhất tới Ban Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội, đến GS.

Nguyễn Thị Mỹ Lộc, hiệu trưởng trường Đại học Giáo dục cùng các Thầy Cô của trường đã giúp đỡ và tạo điều kiện để tôi hoàn thành chương trình đào tạo tiến sĩ và hoàn thành luận án. Tôi đặc biệt cám ơn PGS. Đặng Bá Lãm và PGS. Trần Khánh Đức, người hướng dẫn khoa học đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.

Tôi xin bày tỏ lời cám ơn tới Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, Sở GD & ĐT Hà Giang, Hòa Bình, Yên Bái , các Thầy, Cô giáo, đồng nghiệp và các bạn bè đã giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện luận án. Tôi xin cảm ơn gia đình, người thân đã khích lệ và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình công tác, học tập và hoàn thành luận án. Hà Nội, ngày 6 tháng 6 năm 2012 Tác giả luận án Trịnh Thị Anh Hoa iii MỤC LỤC Lời cam đoan.ii Lời cảm ơn .iii Mục lục.iv Danh mục bảng.vii Danh mục sơ đồ.vii Danh mục chữ viết t ắt. viii MỞ ĐẦU.

Lý do chọn đề tài. Mục đích nghiên cứu. Khách thể và đối tượng nghiên cứu. Giả thuyết khoa học.

Nhiệm vụ nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Những luận điểm bảo vệ. Đóng góp mới của luận án.

Giới hạn nghiên cứu. Cấu trúc của luận án.10 CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHỔ CẬP GIÁO DỤC VÀ QUẢN LÝ CÔNG TÁC PHỔ CẬP GIÁO DỤC .Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề. Phổ cập giáo dục .Phổ cập giáo dục và giáo dục phổ cập .Bắt buộc giáo dục và giáo dục bắt buộc .Đánh giá, công nhận PCGD và xử lí khi vi phạm thực hiện PCGD .Ý nghĩa của việc nâng cao chất lượng PCGD. Địa phương khó khăn và đối tượng khó khăn về PCGD.

Phân loại các vùng trong cả nước. Tiêu chí xác định các địa phương khó khăn. Địa phương khó khăn về phổ cập giáo dục. Đối tượng khó khăn về phổ cập giáo dục.

Những đặc điểm của công tác PCGD ở các địa phương khó khăn miền núi phía Bắc. Điều kiện phổ cập giáo dục ở các địa phương khó khăn. Các nhân tố ảnh hưởng đến PCGD ở các địa phương khó khăn. Quản lý, quản lý giáo dục và quản lý công tác phổ cập giáo dục.

Quản lý, chức năng quản lý. Quản lý giáo dục. Quản lý công tác phổ cập giáo dục .4 Quản lý công tác phổ cập giáo dục ở các địa phươ ng khó khăn .64 Tiểu kết chương 1 .67 CHƯƠNG 2 KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÝ CÔNG TÁC PHỔ CẬP GIÁO DỤC Ở CÁC ĐỊA PHƯƠ NG KHÓ KHĂN CỦA VIỆT NAM. Kinh nghiệm quốc tế về thực hiện phổ cập giáo dục cho các địa phương khó khăn.

Bài học kinh nghiệm về giáo dục bắt buộc của các nước. Tình hình PCGDở Việt Nam. Chủ trương, chính sách về phổ cập giáo dục. Tình hình thực hiện PCGD trong cả nước.

Phổ cập giáo dục tiểu học và THCS ở các địa phương khó khăn. Phổ cập giáo dục tiểu học và THCS ở các địa phương khó khăn miền núi phía Bắc. Quản lý công tác PCGD tại các địa phương khó khănở các tỉnh miền núi phía Bắc. Thông tin về mẫu khảo sát, đối tượng và phương pháp khảo sát.

Thực trạng quản lý công tác PCGD tiểu học và THCS ở các địa phương khó khăn của các tỉnh miền núi phía Bắc. Những khó khăn có ảnh hưởng đến công tác quản lý PCGD tại các địa phương khó khăn. Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác PCGD tại các huyện khó khăn. Đánh giá chung .140 Tiểu kết chương 2.

142 CHƯƠNG 3 CÁC GIẢI PHÁP QUẢN LÝ CÔNG TÁC PHỔ CẬP GIÁO DỤC Ở CÁC ĐỊA PHƯƠNG KHÓ KHĂN. Quan điểm của Đảng, Nhà nước về phát triển kinh tế - văn hóa- xã hội ở các vùng khó khăn 145 3. Mục tiêu PCGD của nước ta đến năm 2020. Nguyên tắc lựa chọn và đề xuất các giải pháp.

Hệ thống các giải pháp chủ yếu thực hiện phổ cập giáo dục cho các địa phương khó khăn .Tuyên truyền vận động để nâng cao nhận thức về ý nghĩa, tầm quan trọng của công tác PCGD tiểu học và THCS cho hệ thống chính trị - xã hội. Xây dựng kế hoạch phổ cập giáo dục tiểu học, phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi và phổ cập giáo dục và coi nó là một bộ phận của kế hoạch tổng thể phát triển giáo dục từ tỉnh đến huyện đến xã. Tăng cường quản lý chất lượng giáo d ục ở các trường tiểu học, trung học cơ sở, các lớp phổ cập giáo dục, trung tam giáo dục thường xuyên thông qua việc đổi mới chương trình, phương pháp dạy học. Đảm bảo số lượng, chất lượng đội ngũ làm công tác PCGD .Phát triển mạng lưới trường lớp và tăng cường đầu tư, cơ sở vật chất, trang thiết bị nâng cao chất lượng PCGD.

Huy động sự tham gia của các lực lượng xã hội vào công tác phổ cập giáo dục. Xây dựng cơ chế phối hợp giữa các cấp ủy Đảng, chính quyền, đoàn t hể nhân dân và các cơ quan giáo dục. Kết quả trưng cầu ý kiến về mức độ cần thiết và tính khả thi của hệ thống các giải pháp pháp chủ yếu thực hiện PCGD cho các địa phương khó khăn. Kết quả thử nghiệm một số nội dung của các giải pháp thực hiện PCGD cho các địa phương khó khăn.

177 Tiểu kết chương 3. 182 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ .184 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN …………………………………………………………………………………………….188 TÀI LIỆU THAM KHẢO.198 vi DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Danh sách các nước và số năm thực hiện PCGD. Tiêu chuẩn công nhận PCGD tiểu học, PCGD tiểu học đúng độ tuổi và PCGD trung học cơ sở.

Số năm học bình quân của người dân. 1: Chiến lược giáo dục nghĩa vụ 9 năm của Trung Quốc. Chương trình hỗ trợ thực hiện giáo dục nghĩa vụ 9 năm ở các địa phương khó khăn của Trung Quốc. Tuổi giáo dục bắt buộc ở các Bang của Hoa Kỳ.

Thống kê tiến độ PCGD của các xã ở các huyện khó khăn của 3 tỉnh Hòa Bình, Yên Bái, Hà Giang tính đến thời điểm năm 2010. Số lượng các đối tượng khảo sát .Chuẩn PCGD trung học cơ sở hiện hành. Ý kiến của giáo viên về điều chỉnh chuẩn PCGD hành chính. Ý kiến của giáo viên về điều chỉnh chuẩn PCGD cá nhân.

Những khó khăn về địa lý, kinh tế, xã hội. Những khó khăn về mặt nhận thức và quản lý chỉ đạo. Khó khăn về các điều kiện đảm bảo. Xác xuất các câu trả lời của giáo viên.

Tập hợp xác xuất các câu trả lời của CBQL và GV về học sinh. Ý kiến giáo viên về điều kiện đi học cho trẻ trong độ tuổi. Ý kiến giáo viên và CBQL về những khó khăn của trẻ trong độ tuổi PCGD. Ý kiến giáo viên và CBQL về nguyên nhân HS trong độ tuổi PCGD bỏ học.

Tổng hợp xác suất các câu trả lời của CBQL. Tổng hợp xác suất các câu trả lời của CB cộng đồng. Tổng hợp xác xuất liên quan đến. Tổng hợp xác suất và phân phối xác suất của 3 tỉnh Hòa Bình, Yên Bái, Hà Giang.

Ý kiến CBQL, giáo viên về mức độ cần thiết và khả thi của các giải pháp chủ yếu thực hiện quản lý công tác PCGD cho địa phương khó khăn. Hệ thống quản lý PCGD. Mô hình quản lý công tác phổ cập giáo dục. Nội dung quản lý công tác PCGD.

Chia sẻ trách nhiệm thực hiện giáo dục nghĩa vụ ở vùng nông thôn. 80 vii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT CBQL Cán bộ quản lý CHXHCN Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam CNH-HĐH Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa CSVC Cơ sở vật chất EFA Giáo dục cho mọi người GD& ĐT Giáo dục và Đào tạo GDTX Giáo dục thường xuyên HĐND Hội đồng nhân dân PCGD Phổ cập giáo dục THCS Trung học cơ sở THPT Trung học phổ thông UBDT Ủy ban dân tộc UBND Ủy ban nhân dân XMC Xóa mù chữ viii MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Giáo dục đóng vai trò chủ yếu trong việc phát triển nguồn lực con n gười - nền tảng và động lực thực hiện công cuộc công nghiệp hóa và hiện đại hóa (CNH -HĐH) và là nhân tố quyết định để bảo đảm cho kinh tế phát triển nhanh và bền vững. Phát triển giáo dục là nhằm bảo đảm để nền kinh tế Việt Nam có đủ năng lực hợp tác và cạ nh tranh với các nền kinh tế khác trong bối cảnh hội nhập.

Việt Nam là một nước đang phát triển cho nên bên cạnh việc đẩy mạnh phát triển kinh tế, xã hội thì bài toán phát triển giáo dục cũng đang đặt ra nhiều vấn đề cấp thiết. Trong đó, việc phổ cập giáo dục (PCGD), nâng cao dân trí đang được coi trọng hàng đầu. PCGD là nền tảng để phát triển nguồn nhân lực. Giáo dục phổ cập tạo cho các em có trình độ dân trí tối thiểu để có khả năng tiếp thu kiến thức, kỹ năng cần thiết đồng thời giáo dục phổ cập còn góp phần hình thành nhân cách con người, đặc biệt là nhân cách của con người lao động mới trong tương lai.