Luận án quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ của sinh viên - Đặng Thị Kim Dung

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC ĐẶNG THỊ KIM DUNG QU¶N Lý HO¹T §éNG GI¸O DôC NGOµI GIê L£N LíP CñA SINH VI£N C¸C TR¦êNG §¹I HäC THEO QUAN §IÓM T¡NG C¦êNG TÝNH Tù QU¶N LUẬN ÁN TIẾN SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC Hà Nội - 2015 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC ĐẶNG THỊ KIM DUNG QU¶N Lý HO¹T §éNG GI¸O DôC NGOµI GIê L£N LíP CñA SINH VI£N C¸C TR¦êNG §¹I HäC THEO QUAN §IÓM T¡NG C¦êNG TÝNH Tù QU¶N Chuyên ngành: Quản lý giáo dục Mã số: 62.01 LUẬN ÁN TIẾN SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC Người hướng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Công Giáp 2. Trần Thị Bạch Mai Hà Nội - 2015 i LỜI CẢM ƠN Em xin trân trọng tỏ lßng biết ơn sâu sắc tới PGS. Nguyễn Công Giáp và TS.

Trần Thị Bạch Mai đã tận tình giúp đỡ em trong suốt quá trình nghiên cứu. Em xin cảm ơn các thầy cô trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội đã tận tình giảng dạy, giúp đỡ em trong quá trình học tập và thực hiện luận án. Tác giả xin gửi lời cảm ơn tới các cán bộ quản lý, giảng viên, sinh viên ở Học viện Quản lý Giáo dục, Trường Đại học Bách khoa Hà Nội, Trường Đại học Quốc gia Hà Nội, Trường Đại học Kinh tế quốc dân Hà Nội, Trường Đại học Thủy Lợi Hà Nội, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, Trường Đại học Hùng Vương, Trường Đại học Đồng Tháp, Trường Đại học Tây Nguyên đã tạo điều kiện và hợp tác với tác giả trong quá trình khảo sát đề tài. Xin gửi lời cảm ơn đến tất cả bạn bè, đồng nghiệp và gia đình, những người đã luôn động viên, khích lệ tôi hoàn thành luận án này.

Đặng Thị Kim Dung ii LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và trích dẫn nêu trong luận án là trung thực, các kết quả nghiên cứu của luận án chưa từng được công bố trong các công trình của các tác giả khác. TÁC GIẢ Đặng Thị Kim Dung iii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT CB Cán bộ CLB Câu lạc bộ CNH - HĐH Công nghiệp hóa - hiện đại hóa CSVC Cơ sở vật chất ĐH Đại học ĐH, CĐ Đại học, cao đẳng GD Giáo dục GD-ĐT Giáo dục - Đào tạo GV Giảng viên HĐ Hoạt động HĐGDNGLL Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp HS Học sinh KN Kỹ năng KTX Ký túc xá KT - XH Kinh tế - xã hội LĐ Lãnh đạo NCKH Nghiên cứu khoa học NGLL Ngoài giờ lên lớp NT Nhà trường QL Quản lý QLGD Quản lý giáo dục SV Sinh viên TDTT Thể dục thể thao TNCSHCM Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh VH - TT Văn hóa - thể thao XH Xã hội XHH Xã hội hóa XHCN Xã hội chủ nghĩa iv DANH MỤC CÁC BẢNG, SƠ ĐỒ Trang Bảng 2.1 Phân bổ phiếu khảo sát CBQL, GV, SV theo trường 52 Bảng 2.2 Bảng thống kê ý kiến đánh giá của CBQLGD, GV; SV về 56 việc hướng dẫn các HĐGDNGLL cho SV Bảng 2.3 Bảng Thống kê ý kiến đánh giá của CBQLGD, GV; SV về 57 ý thức HĐGDNGLL Bảng 2.4 Bảng Thống kê ý kiến đánh giá của CBQLGD, GV; SV về 57 kết quả HĐGDNGLL Bảng 2.5 Bảng Thống kê ý kiến đánh giá của CBQLGD về công tác tổ 59 chức hoạt động tự học của SV ĐH Bảng 2.6 Bảng Thống kê ý kiến đánh giá của CBQLGD về công tác tổ 60 chức hoạt động văn hoá - thể thao cho SV Bảng 2.7 Bảng Thống kê ý kiến đánh giá của CBQLGD về công tác tổ 61 chức hoạt động chính trị - xã hội cho SV Bảng 2.8 Bảng Thống kê ý kiến đánh giá của CBQLGD về công tác tổ 61 chức hoạt động lao động cho SV Sơ đồ 2.1 Cấu trúc cơ bản của hội sinh viên Đại học bang Michigan 74 (MSU) Sơ đồ 2.2 Bộ phận Dịch vụ Học thuật sinh viên - Trường ĐH Tổng 76 hợp Waikato Sơ đồ 3.1 Mô hình các nhiệm vụ của Trung tâm Hỗ trợ SV 96 tại các trường Đại học Sơ đồ 3.2 Mối quan hệ của Trung tâm Hỗ trợ SV với các tổ chức, bộ 98 phận chức năng, Đoàn thể bên trong và bên ngoài trường ĐH trong QL HĐGDNGLL của SV Sơ đồ 3.3 Mối quan hệ giữa các giải pháp QLHĐGDNGLL của SV 123 các trường ĐH theo quan điểm tăng cường tính tự quản Bảng 3.1 Điểm đánh giá trung bình trước thực nghiệm về mức độ 129 tham gia, thái độ tham gia và hứng thú khi tham gia HĐGDNGLL của SV 2 lớp đối chứng và thực nghiệm Bảng 3.2 Điểm đánh giá trung bình sau thực nghiệm về mức độ tham 132 gia, thái độ tham gia và hứng thú khi tham gia HĐGDNGLL của SV 2 lớp đối chứng và thực nghiệm v MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN i LỜI CAM ĐOAN ii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT iii DANH MỤC CÁC BẢNG, SƠ ĐỒ iv MỤC LỤC v MỞ ĐẦU 1 1. Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu 1 2. Mục đích nghiên cứu 4 3.

Khách thể và đối tượng nghiên cứu 4 4. Nhiệm vụ nghiên cứu 4 5. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu 4 6. Giả thuyết khoa học 5 7.

Những luận điểm bảo vệ 5 8. Những đóng góp mới của luận án 6 9. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 6 10. Cấu trúc luận án 7 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC 8 THEO QUAN ĐIỂM TĂNG CƯỜNG TÍNH TỰ QUẢN 1.

Tổng quan các công trình nghiên cứu 8 1. Trên thế giới 8 1. Một số khái niệm liên quan đến vấn đề nghiên cứu 17 1. Quản lý và các chức năng quản lý 17 1.

Khái niệm và nội dung tự quản của SV 19 1. Khái niệm và nội dung HĐGDNGLL ở trường ĐH 27 1. Các nội dung cơ bản về QL HĐGDNGLL theo quan điểm tăng cường 35 tính tự quản 1. Tạo lập, nâng cao ý thức cho SV tham gia các HĐGDNGLL nói 35 chung và tự học nói riêng 1.

Xây dựng kế hoạch HĐGDNGLL của SV 37 1. Tổ chức thực hiện HĐGDNGLL của SV 38 1. Chỉ đạo HĐGDNGLL của SV 40 vi 1. Kiểm tra, đánh giá HĐGDNGLL của SV 44 1.

Các yếu tố ảnh hưởng đến QL HĐGDNGLL của SV 45 1. Nhận thức của các lực lượng xã hội, nhà trường và SV 45 1. Những yếu tố kinh tế - xã hội 46 1. Các yếu tố pháp lý 48 1.

Sự hỗ trợ của nhà trường, các lực lượng xã hội 49 Kết luận chương 1 51 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP CỦA SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG 52 ĐẠI HỌC THEO QUAN ĐIỂM TĂNG CƯỜNG TÍNH TỰ QUẢN 2. Thực trạng QL HĐGDNGLL của SV hệ chính quy các trường ĐH 52 theo quan điểm tăng cường tính tự quản 2. Khái quát hoạt động khảo sát 52 2. Phân tích kết quả khảo sát 53 2.

Đánh giá chung về công tác QL HĐGDNGLL của SV các trường ĐH 67 theo quan điểm tăng cường tính tự quản 2. Kinh nghiệm quản lý hoạt động tự quản ngoài giờ lên lớp của SV hệ 73 chính quy các trường ĐH của một số nước trên thế giới 2. Vai trò của Hội Sinh viên trong QL HĐ tự quản NGLL của SV 73 2. Mô hình tổ chức, QL HĐNGLL của SV tại một số trường ĐH trên thế giới 79 2.

Quản lý SV thông qua các hoạt động xã hội 87 2. Xã hội hóa nguồn tài chính phục vụ các hoạt động của SV 89 Kết luận chương 2 90 CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP CỦA SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC 93 THEO QUAN ĐIỂM TĂNG CƯỜNG TÍNH TỰ QUẢN 3. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp 93 3.1 Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học 93 3.2 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống, nhất quán 93 3.3 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 93 3. Nguyên tắc đảm bảo phát huy được vai trò của của chủ thể và các yếu 93 tố của QL HĐGDNGLL 3.

Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ, tác động vào các khâu của quá 94 trình rèn luyện của SV vii 3. Các biện pháp QL HĐGDNGLL của SV các trường ĐH theo quan 94 điểm tăng cường tính tự quản 3. Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức và ý thức trách nhiệm về QL 95 HĐGDNGLL theo quan điểm tăng cường tính tự quản của SV. Biện pháp 2: Xây dựng cơ cấu tổ chức và cơ chế hoạt động nhằm tạo 97 điều kiện cho SV tự quản trong các HĐGDNGLL.

Biện pháp 3: Xây dựng và thực hiện kế hoạch QL HĐGDNGLL theo định hướng tăng cường tự quản của SV đồng bộ với kế hoạch của các mặt 107 hoạt động khác trong trường ĐH 3. Biện pháp 4: Tăng cường đầu tư trang bị CSVC tạo điều kiện cho SV 109 tự quản trong thực hiện các HĐGDNGLL. Biện pháp 5: Thiết lập điều kiện hỗ trợ QL và hỗ trợ HĐ tự quản của SV 114 3. Biện pháp 6: Tổ chức công tác thanh tra, kiểm tra theo hướng huy động mọi 121 lực lượng tham gia QL HĐGDNGLL của SV 3.

Biện pháp 7: Tổ chức công tác thi đua, khen thưởng theo hướng phát huy 123 tự quản của SV trong QL HĐGDNGLL 3. Mối quan hệ giữa các biện pháp QLHĐGDNGLL của SV các trường 126 ĐH theo quan điểm tăng cường tính tự quản 3. Khảo nghiệm và thực nghiệm tính cần thiết, khả thi của các biện 127 pháp đề xuất 3. Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các biện pháp đề xuất 127 3.

Thực nghiệm tính khả thi của các biện pháp đề xuất 130 Kết luận chương 3 140 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 142 1. Khuyến nghị 144 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LUẬN ÁN 148 TÀI LIỆU THAM KHẢO 149 PHỤ LỤC 157 viii MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu Giáo dục là cách thức cơ bản để con người và XH loài người phát triển. Để đáp ứng với yêu cầu tạo ra nguồn nhân lực thực hiện sự nghiệp CNH-HĐH đất nước và thực hiện lý tưởng XHCN.

Luật Giáo dục nước ta đã xác định: “Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và CNXH; hình thành và bồi dưỡng, nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ tổ quốc” (Luật Giáo dục, Điều 2). Nghị quyết TW2 khoá VIII đã khẳng định: “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp GD-ĐT, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học” [4].