Luận án mô hình quản lý trường THPT chuyên đáp ứng giáo dục toàn diện

MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 1. Lý do chọn đề tài ……………………………………………………. Mục đích nghiên cứu ………………………………………………… 3 3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu ………………………………….

Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết khoa học …………………………. Nhiệm vụ nghiên cứu ………………………………………………. Giới hạn nghiên cứu ………………………………………………… 5 7. Phương pháp nghiên cứu …………………………………………….

Luận điểm bảo vệ …………………………………………………… 6 9. Đóng góp mới của đề tài ……………………………………………. Cấu trúc của luận án ………………………………………………. 7 Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ TRƢỜNG THPT 8 CHUYÊN 1.

Tổng quan về lịch sử nghiên cứu vấn đề ………………………… 8 1. Những nghiên cứu ở nước ngoài ………………………………… 8 1. Những nghiên cứu ở Việt Nam …………………………………. Một số khái niệm cơ bản ………………………………………… 14 1.

Mô hình quản lí …………………………………………………. Quản lí giáo dục …………………………………………………. Giáo dục toàn diện ………………………………………………. Năng khiếu và học sinh năng khiếu ……………………………… 26 1.

Triết lý giáo dục và các đặc trƣng của trƣờng THPT chuyên …. Chất lượng nhân lực và yêu cầu giáo dục toàn diện ……………. Mục tiêu giáo dục và hệ mục tiêu giáo dục ……………………… 30 1. Giáo dục THPT chuyên theo tiếp cận của triết lý giáo dục tinh hoa và giáo dục đại chúng …………………………………………………… 31 i 1.

Giáo dục THPT chuyên theo tiếp cận lý thuyết học tập ………… 34 1. Cơ sở lý luận về nhà trƣờng và các mô hình quản lí nhà trƣờng 37 1. Đặc trưng tổ chức nhà trường và quản lí nhà trường theo mục tiêu 37 1. Các mô hình quản lí nhà trường ………………………………… 42 1.

Đặc thù mô hình quản lí trƣờng THPT chuyên và định hƣớng đảm bảo mục tiêu giáo dục toàn diện ………………………………. Tính phổ biến và tính đặc thù trong mô hình quản lí trường Trung học Phổ thông chuyên …………………………………………………. Mô hình quản lí trường Trung học Phổ thông chuyên đáp ứng mục tiêu giáo dục toàn diện ………………………………………………… 48 Kết luận chƣơng 1 ……………………………………………………. 53 Chƣơng 2: KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VÀ THỰC TRẠNG HỆ THỐNG TRƢỜNG THPT CHUYÊN Ở VIỆT NAM ……………….

Kinh nghiệm quốc tế về đào tạo học sinh năng khiếu và quản lí trƣờng THPT chuyên ………………………………………………….1 Kinh nghiệm của Mỹ ……………………………………………. Kinh nghiệm của Đức …………………………………………… 55 2. Kinh nghiệm của Singapore ……………………………………. Kinh nghiệm của Nhật …………………………………………… 58 2.

Kinh nghiệm của Hàn Quốc ……………………………………… 59 2. Kinh nghiệm của Trung Quốc …………………………………… 60 2. Thực trạng hệ thống các trƣờng THPT chuyên ở Việt Nam …… 62 2. Mạng lưới các trường THPT chuyên ở Việt Nam ……………….

Mục tiêu, nội dung, chương trình và phương pháp giáo dục ở trường THPT chuyên …………………………………………………. Cơ cấu tổ chức và mô hình quản lí trường THPT chuyên ……… 65 2. Vài nét về trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa – Cơ sở triển khai thực nghiệm ………………………………………………………. Kết quả khảo sát thực tiễn các hoạt động của các trƣờng Trung học Phổ thông chuyên ………………………………………………… 71 ii 2.

Khái quát về phương pháp điều tra ……………………………… 71 2. Kết quả điều tra và đánh giá các hoạt động tại các trường Trung học Phổ thông chuyên …………………………………………………. Thực trạng công tác quản lí thực hiện mục tiêu giáo dục ở trƣờng THPT chuyên …………………………………………………. Về bộ máy quản lý điều hành …………………………………… 100 2.

Về quản lí các hoạt động của nhà trường ………………………. Đánh giá chung …………………………………………………… 110 2. Những thách thức ………………………………………………… 113 Kết luận chƣơng 2 ……………………………………………………… 114 Chƣơng 3: MÔ HÌNH QUẢN LÍ VÀ CÁC GIẢI PHÁP TRIỂN KHAI MÔ HÌNH QUẢN LÍ TRƢỜNG THPT CHUYÊN ĐÁP ỨNG MỤC TIÊU GIÁO DỤC TOÀN DIỆN ………………………………. Định hƣớng phát triển và quản lí trƣờng THPT chuyên ……….

Mục tiêu cụ thể đến năm 2020 …………………………………. Các chương trình quản lí để thực hiện mục tiêu ………………… 118 3. Các nguyên tắc đề xuất mô hình và các giải pháp ……………… 119 3. Nguyên tắc đảm bảo tính mục đích ……………………………… 119 3.

Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống ……………………………… 120 3. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả, thiết thực và cụ thể ………… 121 3. Các nguyên tắc khác ……………………………………………. Mô hình quản lí trƣờng THPT chuyên đáp ứng mục tiêu giáo dục toàn diện ………………………………………………………….

Cơ cấu tổ chức và thành phần mô hình …………………………. Cơ chế, phương thức triển khai, phối hợp điều hành và quản lí trường THPT chuyên …………………………………………………… 131 3. Các giải pháp triển khai mô hình quản lí trƣờng THPT chuyên iii đáp ứng mục tiêu giáo dục toàn diện ………………………………… 133 3. Mối quan hệ giữa các giải pháp ………………………………….

Thử nghiệm mô hình và các giải pháp …………………………… 149 3. Trưng cầu ý kiến về các giải pháp ………………………………. Thử nghiệm các giải pháp ………………………………………. 154 Kết luận chƣơng 3 …………………………………………………….

161 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 162 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ 165 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 167 PHỤ LỤC 173 iv DANH MỤC CÁC BẢNG STT Tên bảng Trang 1 Bảng 1.1 : Đặc điểm và các mô hình quản lí …………………….1: Quy mô học sinh THPT chuyên trong toàn quốc …….2: Kết quả giáo dục của trường THPT chuyên TĐN …….3: Nhận thức của các đối tượng về học sinh trường chuyên 74 Bảng 2.4 : Tỷ lệ học sinh có chỉ số IQ và CQ trên trung bình : IQ>100 và 5 CQ > 100, (đạt chuẩn vào trường THPT đào tạo tài năng) …………….5 : Thang điểm xác định kết quả trác nghiệm …………….6a : Kết quả IQ chung …………………………………….6b : Kết quả EQ của học sinh các trường tham gia khảo sát 80 9 Bảng 2.7 : Sự hiểu biết về mục tiêu nhà trường ………………….8 : Về chương trình nội dung của trường THPT chuyên ….9 : Cơ sở vật chất và kinh phí trường chuyên …………….10 : So sánh mức độ tương quan giữa các yếu tố ………… 91 Bảng 2.11 : Những hạn chế khó khăn trong hoạt động rèn luyện đạo 13 đức, học tập chuyên môn, tham gia các hoạt động xã hội của các học sinh trường THPT chuyên ……………………………………….12 : Các yếu tố ảnh hưởng, tác động đến hoạt động rèn luyện đạo 14 đức, học tập chuyên môn, tham gia các hoạt động xã hội của học sinh các trường THPT chuyên hiện nay nhìn từ góc độ học sinh ……………….13 : Đánh giá chung về công tác giáo dục toàn diện ở nhà 15 trường THPT chuyên hiện nay …………………………………….1 : Mức độ đồng ý về các biện pháp cần thực hiện để góp phần nâng cao hiệu quả quản lí học sinh và nâng cao chất lượng hoạt động 16 rèn luyện học tập và hoạt động văn hóa – xã hội của học sinh trường 153 THPT chuyên nhìn từ góc độ học sinh ……………………………….2 : Phân phối tần số điểm kiểm tra của 2 nhóm sau thử nghiệm ….3 : Kết quả kiểm tra nhận thức của 2 nhóm sau thử nghiệm ……. 156 v DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, HÌNH VẼ STT Tên hình vẽ, sơ đồ, đồ thị Trang 1 Hình 1.1 : Mô hình đào tạo cử nhân sư phạm ………………….2 : Các chức năng của quản lí ………………………….3 : Khung tổng hợp các mô hình quản lí ……………….4 : Những nhân tố của chất lượng nhân lực …………….5 : Hệ mục tiêu giáo dục ………………………………… 32 6 Hình 1.6 : Mối quan hệ tác động qua lại giữa nhà trường và xã hội 41 7 Hình 1.7 : Quản lí theo mục tiêu ……………………………….8 : Sơ đồ mối liên hệ giữa các yếu tố cấu thành ………… 43 9 Hình 1.9 : Mô hình CIMO (Unesco – 2000) ………………….10 : Mô hình quản lí dựa trên nhà trường và theo mục tiêu giáo dục toàn diện …………………………….11 : Mô hình quản lí dựa trên nhà trường và theo mục tiêu giáo dục toàn diện ……………………………… 50 12 Đồ thị 2.1: Đồ thị đánh giá chung của giáo viên về các hoạt động liên quan 90 13 Đồ thị 2.2 : Đồ thị đánh giá về mức độ hài lòng của bản thân giáo viên khi công tác ở trường THPT chuyên ………………… 90 14 Đồ thị 2.3 : Biểu đồ thể hiện kết quả đánh giá của các giáo viên 92 15 Hình 2.1 : Những hạn chế khó khăn trong hoạt động rèn luyện đạo đức, học tập chuyên môn, tham gia các hoạt động xã hội của các học sinh trường THPT chuyên …………………………….4 : Đánh giá chung về công tác giáo dục toàn diện ở nhà trường THPT chuyên.5 : Đánh giá về hiệu lực thực thi các nội dung về nhiệm vụ và quyền hạn của nhà trường nói chung và trường THPT chuyên nói riêng trong thời gian vừa qua theo điều 58 – Luật 109 Giáo dục ……………………………………………………….1 : Mô hình quản lí trường THPT chuyên bảo đảm mục tiêu giáo dục toàn diện ………………………………………….2 : Mô hình tổ chức nhà trường theo cấu trúc - chức năng 124 20 Hình 3.3 : Biểu diễn mối quan hệ giữa các giải pháp ………….1 : Ý kiến đánh giá về tính cấp thiết của các giải pháp hoàn thiện công tác quản lí các trường THPT chuyên nhằm đảm bảo giáo dục toàn diện ………………………………………….2 : Kết quả đánh giá về tính khả thi của tất cả các biện pháp .4 : Mức độ đồng ý của các biện pháp trong tổng tỷ lệ 100% 154 24 Đồ thị 3.3 : Tần suất kết quả kiểm tra thử nghiệm ……………. 157 vii NHỮNG CỤM TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN BGD&ĐT : Bộ Giáo dục và Đào tạo CBQLGD : Cán bộ quản lí Giáo dục CP : Chính phủ CQ : Chỉ số sáng tạo CTPTC : Chương trình phổ thông chuyên ĐH : Đại học ĐT : Đào tạo EQ : Chỉ số cảm xúc GD : Giáo dục GDQD : Giáo dục Quốc dân HS : Học sinh IQ : Chỉ số thông minh KHXH : Khoa học Xã hội NQ : Nghị Quyết NXB : Nhà xuất bản PT : Phổ thông PTCS : Phổ thông cơ sở PHHS : Phụ huynh học sinh SGK : Sách Giáo khoa TDTT : Thể dục Thể thao THPT : Trung Học Phổ Thông THCS : Trung Học Cơ Sở TW : Trung Ương XHCN : Xã Hội Chủ Nghĩa UBND : Ủy ban Nhân dân. viii MỞ ĐẦU 1.

Lý do chọn đề tài 1. Lịch sử phát triển nhân loại cho thấy, thời nào cũng có người tài và người tài thời nào cũng có vai trò to lớn trong những bước phát triển nhất định của xã hội. Vì thế, từ thời cổ xưa, xã hội đã có những cách nhận dạng cũng như đào tạo tài năng, trọng dụng nhân tài để phục vụ cho lợi ích và sự phát triển của xã hội đó. Bước vào thế kỷ XXI, với sự phát triển nhanh chóng về khoa học – công nghệ và kinh tế - xã hội.

Chất lượng nguồn nhân lực đang trở thành sức mạnh quan trọng có ý nghĩa quyết định sự phát triển của mỗi quốc gia. Việc tìm kiếm tích cực những thanh thiếu niên có năng lực tư duy và phẩm chất nhân cách nổi trội để đào tạo họ trở thành những tài năng phục vụ cho sự phát triển của Quốc gia hiện đang là quốc sách của các nước phát triển cũng như các nước đang phát triển trên toàn cầu. Xu thế phát triển kinh tế xã hội nói trên quy định xu hướng phát triển của giáo dục.