Mô hình đánh giá kết quả học tập của sinh viên trong đào tạo theo tín chỉ luận án tiến sĩ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM NGUYỄN THÀNH NHÂN MÔ HÌNH ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN TRONG ĐÀO TẠO THEO TÍN CHỈ LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC HÀ NỘI, 2014 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM NGUYỄN THÀNH NHÂN MÔ HÌNH ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN TRONG ĐÀO TẠO THEO TÍN CHỈ Chuyên ngành: LÍ LUẬN VÀ LỊCH SỬ GIÁO DỤC Mã số: 62.02 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Người hướng dẫn khoa học: PGS. Đặng Bá Lãm HÀ NỘI, 2014 i LỜI CAM ĐOAN Đề tài luận án Tiến sĩ “MÔ HÌNH ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN TRONG ĐÀO TẠO THEO TÍN CHỈ” là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Đặng Bá Lãm, nội dung đã được cán bộ hướng dẫn xem xét, góp ý và thông qua. Tác giả luận án Nguyễn Thành Nhân ii LỜI CÁM ƠN Để có thể hoàn thành được luận án này tôi xin bày tỏ lòng tri ơn sâu sắc đến: - Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, Trung tâm Đào tạo- Bồi dưỡng, Trung tâm nghiên cứu Tâm lý học- Giáo dục học, Trung tâm Thông tin-Thư viện của Viện, các Thầy/Cô, cán bộ giảng dạy, nghiên cứu cùng các Anh/Chị nghiên cứu sinh khóa 2009 chuyên ngành Lý luận và Lịch sử Giáo dục- những người trực tiếp tổ chức đào tạo, trao truyền, chia sẻ những tri thức khoa học và kinh nghiệm quý báu cho tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu.

- Cám ơn cơ quan nơi tôi công tác- Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn- ĐHQG TP. HCM, Khoa Giáo dục cùng Gia đình, người thân đã tạo điều kiện thuận lợi, hỗ trợ vật chất, chia sẻ công việc cũng như động viên tinh thần giúp tôi có thêm động lực vượt qua khó khăn để có thể hoàn thành tốt nhiệm vụ học tập. - Đặc biệt, tôi muốn gửi lời biết ơn trân trọng đến PGS. Đặng Bá Lãm- cán bộ hướng dẫn khoa học, người mà qua đó tôi đã học được từ Thầy tinh thần làm việc khoa học với trách nhiệm cao; tôi biết ơn Thầy với tư cách là người cố vấn khoa học sắc sảo đã giúp cho tôi có cơ hội được hình thành và thể hiện ý tưởng nghiên cứu cũng như giải quyết vấn đề độc lập nhưng nếu thiếu sự định hướng về mặt học thuật từ Thầy thì chắc rằng tôi khó có thể hoàn thành được các nhiệm vụ học tập cũng như hoàn tất đề tài nghiên cứu này.

Xin chân thành cám ơn! Tác giả luận án Nguyễn Thành Nhân iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ KÝ HIỆU CHỮ VIẾT TẮT CHỮ VIẾT ĐẦY ĐỦ CĐHT : Chủ đề học tập CLĐT : Chất lượng đào tạo DHĐH : Dạy học đại học ĐG : Đánh giá ĐLC : Độ lệch chuẩn ĐTB : Điểm trung bình ĐGKQHT : Đánh giá kết quả học tập GDĐH : Giáo dục đại học GV : Giảng viên HTTCDH : Hình thức tổ chức dạy học KQHT : Kết quả học tập KT : Kiểm tra MH : Môn học NLNT : Năng lực nhận thức NVHT : Nhiệm vụ học tập PCTD : Phẩm chất tư duy PTNL : Phát triển năng lực QTDHĐH : Quá trình dạy học đại học QTHT : Quá trình học tập SPHT : Sản phẩm học tập SV : Sinh viên KÝ HIỆU AA (Authentic Assessment) : Đánh giá xác thực TA (Traditionnal Assessment) : Đánh giá truyền thống iv DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ VÀ SƠ ĐỒ BẢNG Trang Bảng 1.1: Một số đặc điểm, yêu cầu của đánh giá kết quả học tập theo định hướng phát triển năng lực sinh viên .1: Nội dung và tiêu chí đánh giá kết quả khảo sát .2: Một số thông tin cơ bản về các trường được khảo sát.3: Thống kê mô tả khách thể giảng viên .4: Thống kê mô tả khách thể SV .5: Thống kê mô tả đánh giá của SV và GV về mức độ thể hiện sự tập trung của các nội dung ĐGKQHT môn học trong đào tạo theo tín chỉ .6: Ý kiến phản hồi của GV và SV (%) về thực trạng sử dụng các công cụ ĐGKQHT .7: Thống kê mô tả đánh giá của giảng viên về các văn bản quy định có liên quan đến hoạt động đánh giá kết quả học tập của sinh viên .8 Thống kê mô tả ý kiến của GV và SV về thực trạng thông tin đánh giá kết quả học tập của sinh viên qua môn học.9: Thống kê mô tả nhận định của sinh viên và giảng viên về tác dụng thực tế của đánh giá kết quả học tập qua môn học .10: Vấn đề GV quan tâm trong công tác giảng dạy ở đại học.11: Thống kê mô tả hoạt động có ý nghĩa đối với sinh viên trong môi trường giáo dục đại học. Bộ tiêu chí đánh giá kết quả thực nghiệm .2: Thống kê mô tả sinh viên tham gia môn học thực nghiệm .3: Thống kê mô tả phản hồi của sinh viên về mục tiêu đánh giá kết quả học tập qua môn học thực nghiệm .4: Thống kê mô tả phản hồi của sinh viên về nội dung đánh giá kết quả học tập qua môn học thực nghiệm .5: Thống kê mô tả phản hồi của sinh viên về phương thức đánh giá kết quả học tập qua môn học thực nghiệm.6: Tự đánh giá của sinh viên về sự cần thiết thực hiện các nhiệm vụ học tập qua môn học thực nghiệm .7: Thống kê mô tả phản hồi của sinh viên về quy trình đánh giá kết quả học tập qua môn học thực nghiệm .8: Thống kê mô tả phản hồi của sinh viên về việc tổ chức dạy học và đánh giá kết quả học tập môn học thực nghiệm .1: Đánh giá của giảng viên về các vấn đề có liên quan đến thực trạng đánh giá kết quả học tập môn học trong đào tạo theo tín chỉ .2: Phản hồi của sinh viên về các vấn đề có liên quan đến thực trạng đánh giá kết quả học tập qua môn học .1: Phản hồi của sinh viên về việc áp dụng phương thức tổ chức dạy học và ĐGKQHT môn học dưới dạng các NVHT .1: Mối liên hệ giữa các loại năng lực và mức độ phát triển của chúng53 Hình 3. Minh họa hướng tiếp cận tích hợp trong mô hình ĐGKQHT của SV qua MH .2: Cấu trúc mô hình ĐGKQHT của SV trong đào tạo theo tín chỉ .3: Mối liên hệ giữa các thành tố phản ánh cấu trúc hoạt động của mô hình ĐGKQHT môn học của SV trong đào tạo theo tín chỉ .4: Quy trình ĐGKQHT tích hợp vào dạy học trong đào tạo theo tín chỉ .5: Các yếu tố phản ánh cơ chế vận hành của mô hình. 125 MỤC LỤC Trang Lời cam đoan i Lời cám ơn ii Danh mục các chữ viết tắt và ký hiệu iii Danh mục bảng, biểu đồ và sơ đồ iv MỞ ĐẦU.

Lý do chọn đề tài. Mục đích nghiên cứu. Khách thể, đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Giả thuyết khoa học.

Nhiệm vụ nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Hƣớng tiếp cận và luận điểm bảo vệ của luận án. Đóng góp mới của đề tài.

Cấu trúc của luận án. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MÔ HÌNH ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN TRONG ĐÀO TẠO THEO TÍN CHỈ. Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề. Những nghiên cứu lý luận và thực tiễn về đánh giá kết quả học tập trong giáo dục đại học.

Những nghiên cứu lý luận và thực tiễn về đánh giá kết quả học tập trong đào tạo theo tín chỉ. Những nghiên cứu lý luận và thực tiễn về mô hình đánh giá kết quả học tập trong giáo dục đại học. Những vấn đề lý luận cơ bản về đánh giá kết quả học tập trong giáo dục đại học. Các khái niệm then chốt.

Vai trò của đánh giá kết quả học tập trong giáo dục đại học. Nguyên tắc đánh giá kết quả học tập trong giáo dục đại học. Phương thức đánh giá kết quả học tập trong giáo dục đại học. Quy trình đánh giá kết quả học tập trong giáo dục đại học.

Nhận định chung về các bước phát triển của lý luận đánh giá kết quả học tập trong giáo dục đại học. Đánh giá kết quả học tập của sinh viên trong đào tạo theo tín chỉ. Khái quát quan niệm về tín chỉ, hệ thống tín chỉ, học chế tín chỉ và đào tạo theo tín chỉ. Đánh giá kết quả học tập của SV trong đào tạo theo tín chỉ.

Mô hình ĐGKQHT của sinh viên trong đào tạo theo tín chỉ. Quan niệm về mô hình. Mô hình đánh giá kết quả học tập của sinh viên trong đào tạo theo tín chỉ. 49 Kết luận chƣơng 1.

THỰC TIỄN ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP MÔN HỌC CỦA SINH VIÊN TRONG ĐÀO TẠO THEO TÍN CHỈ HIỆN NAY. Mục đích, nội dung, phƣơng pháp và đối tƣợng khảo sát. Mục đích khảo sát. Nội dung và tiêu chí đánh giá kết quả khảo sát.

Phương pháp khảo sát. Đối tượng khảo sát. Kết quả khảo sát. Thực trạng đánh giá kết quả học tập của SV trong đào tạo theo tín chỉ qua nhận định của GV và SV.

Thực trạng đánh giá kết quả học tập theo định hướng PTNL SV trong đào tạo theo tín chỉ qua nội dung và công cụ ĐGKQHT. Thực trạng về mức độ thể hiện các thành tố then chốt của mô hình ĐGKQHT của SV trong đào tạo theo tín chỉ. Nhận xét chung về kết quả khảo sát. 95 Kết luận chƣơng 2.

ĐỀ XUẤT VÀ ĐÁNH GIÁ TÍNH KHẢ THI CỦA MÔ HÌNH ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP MÔN HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC SINH VIÊN TRONG ĐÀO TẠO THEO TÍN CHỈ. Các hƣớng tiếp cận đề xuất mô hình. Tiếp cận hệ thống- cấu trúc. Tiếp cận mục tiêu-chức năng.

Tiếp cận tích hợp. Các khái niệm công cụ và bản chất của mô hình. Các khái niệm công cụ. Bản chất của mô hình.

Cấu trúc hoạt động, mối liên hệ giữa các thành tố và chức năng của mô hình. Cấu trúc hoạt động của mô hình. Mối liên hệ giữa các thành tố trong mô hình. Chức năng của mô hình.

Đặc điểm của mô hình. Đặc điểm về nguyên tắc đánh giá. Đặc điểm về nội dung đánh giá. Đặc điểm về phương thức đánh giá.

Đặc điểm về quy trình đánh giá. Giải pháp vận hành mô hình. Đổi mới xây dựng đề cương chi tiết môn học theo hướng tiếp cận năng lực .