Luận án trần đức tuấn

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH TRẦN ĐỨC TUẤN ĐỔI MỚI TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA CƠ QUAN ỦY BAN MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM CẤP TỈNH GIAI ĐOẠN HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: XÂY DỰNG ĐẢNG VÀ CHÍNH QUYỀN NHÀ NƯỚC HÀ NỘI - 2022 HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH TRẦN ĐỨC TUẤN ĐỔI MỚI TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA CƠ QUAN ỦY BAN MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM CẤP TỈNH GIAI ĐOẠN HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: XÂY DỰNG ĐẢNG VÀ CHÍNH QUYỀN NHÀ NƯỚC Mã số: 931 02 02 Người hướng dẫn khoa học: PGS, TS NGÔ HUY TIẾP HÀ NỘI - 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan, đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực. Các kết luận khoa học của luận án chưa được công bố trong bất cứ công trình nào. Tác giả Trần Đức Tuấn MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 Chương 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 8 1.

Các công trình nghiên cứu trong nước có liên quan đến đề tài luận án 8 1. Các công trình nước ngoài có liên quan luận án 26 1. Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố có liên quan đến đề tài luận án và những vấn đề luận án sẽ tập trung nghiên cứu 32 Chương 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ ĐỔI MỚI TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA CƠ QUAN ỦY BAN MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM CẤP TỈNH HIỆN NAY 35 2. Khái quát về Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh và cơ quan Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh hiện nay 35 2.

Đổi mới tổ chức và hoạt động của cơ quan Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh - Khái niệm, nội dung và vai trò 62 Chương 3: TỔ CHỨC, HOẠT ĐỘNG VÀ ĐỔI MỚI TỔ CHỨC, HOẠT ĐỘNG CỦA CƠ QUAN ỦY BAN MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM CẤP TỈNH - THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN VÀ KINH NGHIỆM 80 3. Thực trạng tổ chức và hoạt động của Cơ quan Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh 80 3. Đổi mới tổ chức và hoạt động của cơ quan Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh - Thực trạng, nguyên nhân và kinh nghiệm 97 Chương 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP TIẾP TỤC ĐỔI MỚI TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA CƠ QUAN ỦY BAN MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM CẤP TỈNHĐẾN NĂM 2030 132 4. Dự báo những thuận lợi, khó khăn và phương hướng đổi mới tổ chức và hoạt động của cơ quan Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh 132 4.

Giải pháp tiếp tục đổi mới tổ chức và hoạt động của cơ quan Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh 141 KẾT LUẬN 178 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 182 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 183 PHỤ LỤC 197 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BTT Ban Thường trực CT-XH Chính trị - xã hội CNXH Chủ nghĩa xã hội HĐND Hội đồng nhân dân HTCT Hệ thống chính trị MTTQ Mặt trận Tổ quốc UBMTTQ Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc UBND Uỷ ban nhân dân TCCSĐ Tổ chức cơ sở đảng DANH MỤC BẢNG/BIỂU ĐỒ Trang Biểu đồ 2.1: Về tiêu chuẩn cán bộ cơ quan UBMTTQ Việt Nam cấp tỉnh theo chủ thể 83 Biểu đồ 2.2: Đánh giá về thực trạng tổ chức bộ máy của cơ quan Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh 85 Biểu đồ 2.3: Đánh giá sự phù hợp của Mô hình Trưởng Ban Dân vận Tỉnh ủy đồng thời là Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh 94 Biểu đồ 2.4: Đánh giá về hoạt động tham mưu, giúp việc Ban Thường trực, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh 107 Biểu đồ 2.5: Xây dựng quy chế làm việc của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh 107 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đảng Cộng sản Việt Nam - đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam; thực hiện liên minh giai cấp công nhân, nông dân và các tầng lớp trong xã hội Việt Nam bằng việc thành lập Mặt trận Dân tộc thống nhất nay là Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam. Với tư cách là một tổ chức liên minh chính trị bao bồm tổ chức chính trị là Đảng Cộng sản Việt Nam, các tổ chức chính trị xã hội, các tổ chức xã hội, Quân đội nhân dân Việt Nam, các cá nhân tiêu biểu là người có uy tín cao, có quan hệ và ảnh hưởng tốt đối với một giai cấp, một dân tộc, một tôn giáo, một cộng đồng người Việt Nam định cư ở nước ngoài…, MTTQ Việt Nam không có hội viên, chỉ có các thành viên bao gồm các thành viên tổ chức và các thành viên cá nhân. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam có vai trò quan trọng việc tập hợp khối đại đoàn kết toàn dân tộc, phát huy quyền làm chủ của nhân dân thực hiện việc hiệp thương và phối hợp thống nhất hành động giữa các thành viên trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, thực hiện thành công đường lối đổi mới đất nước vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

Bởi đó mà vai trò của Mặt trận không phải tự Mặt trận khẳng định mà do chính nhân dân, chính lịch sử thừa nhận. Tiếp tục phát huy truyền thống tốt đẹp của MTTQ Việt Nam các cấp không ngừng phát huy vị trí, vai trò - là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân thông qua hoạt động của Trung ương Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (UBMTTQ) Việt Nam và UBMTTQ Việt Nam các cấp ở địa phương. Do đó, tổ chức của MTTQ Việt Nam ở các cấp luôn được quan tâm hoàn thiện để giúp cho hoạt động của UBMTTQ Việt Nam các cấp thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của mình trong đó có cơ quan UBMTTQ Việt Nam cấp tỉnh. Cơ quan UBMTTQ Việt Nam cấp tỉnh là cơ quan chuyên trách về công tác mặt trận - thực hiện tham mưu, giúp việc UBMTTQ Việt Nam cấp tỉnh, trực tiếp là Ban Thường trực và hoạt động 2 chuyên môn, nghiệp vụ công tác mặt trận đảm bảo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của UBMTTQ Việt Nam cấp tỉnh mỗi nhiệm kỳ và góp phần quyết định đến chất lượng hoạt động của UBMTTQ Việt Nam cấp tỉnh; cơ quan UBMTTQ Việt Nam cấp tỉnh góp phần kết nối, phát huy sức mạnh của các tổ chức, các lực lượng trong HTCT cấp tỉnh tham gia công tác mặt trận; thực hiện vai trò cầu nối giữa giữa các cơ quan của Đảng, Nhà nước với nhân dân; phản ánh tâm tư, nguyện vọng của nhân dân đến các cơ quan của Đảng, Nhà nước các cấp; là cầu nối giữa Trung ương UBMTTQ Việt Nam với MTTQ Việt Nam ở địa phương; triển khai văn bản của Trung ương tới các tổ chức Mặt trận ở địa phương (cấp tỉnh, cấp huyện và cấp xã); đồng thời thực hiện xây dựng nội bộ cơ quan vững mạnh đảm bảo đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong hoạt động tham mưu, giúp việc, chuyên môn nghiệp vụ công tác mặt trận trong tình hình mới.

Với tư cách là một tổ chức - một tổ chức vững mạnh - cơ quan UBMTTQ Việt Nam nói chung và cơ quan UBMTTQ Việt Nam cấp tỉnh nói riêng phải biết tự điều chỉnh để hoạt động của mình phù hợp với môi trường luôn thay đổi. Quy luật tự điều chỉnh để thích ứng đòi hỏi trong quá trình vận hành, cơ quan UBMTTQ Việt Nam cấp tỉnh phải đổi mới tổ chức và hoạt động để đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của công tác mặt trận nói chung và của UBMTTQ Việt Nam cấp tỉnh nói riêng trong điều kiện mới hiện nay, nếu không sẽ giảm sút vai trò, thậm chí mất vai trò. Trải qua quá trình lịch sử của MTTQ Việt Nam, cơ quan UBMTTQ Việt Nam tỉnh, thành phố cũng có những thay đổi về tổ chức bộ máy, cơ cấu tổ chức, biên chế đội ngũ cán bộ, công chức. Song, dù trong giai đoạn lịch sử nào, cơ quan UBMTTQ Việt Nam tỉnh, thành phố luôn thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của mình góp phần thực hiện tốt nhiệm vụ của các UBMTTQ Việt Nam tỉnh, thành phố.

Thực tiễn đã chứng minh việc đổi mới tổ chức và hoạt động của cơ quan UBMTTQ Việt Nam cấp tỉnh có vai trò và tác động quan trọng trong đổi mới phương thức và chất lượng hoạt động của UBMTTQ Việt Nam cấp tỉnh, đồng thời góp phần quan trọng trong đổi mới tổ chức và hoạt động của hệ thống 3 MTTQ Việt Nam các cấp; đổi mới tổ chức và hoạt động của cơ quan UBMTTQ Việt Nam cấp tỉnh góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của UBMTTQ Việt Nam cấp tỉnh trong tổng thể xây dựng hệ thống chính trị (HTCT) cấp tỉnh; góp phần cải thiện và nâng cao chất lượng trong thực hiện chức năng, nhiệm vụ xây dựng và phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết, làm tốt hơn việc tham mưu cho UBMTTQ Việt Nam cấp tỉnh trong việc tập hợp các tổ chức, các cá nhân tiêu biểu tích cực tham gia, đóng góp và cống hiến cho hoạt động chung của Mặt trận (với nghĩa tổ chức Mặt trận thật sự có uy tín tốt thì mới thu hút được sự tham gia của tổ chức và các sĩ nhân tiêu biểu); từ việc đổi mới tổ chức và hoạt động của cơ quan UBMTTQ Việt Nam cấp tỉnh sẽ tăng cường được sức mạnh nội sinh trong chính cơ quan UBMTTQ Việt Nam cấp tỉnh.