Giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên các trường đại học ở thành phố Hồ Chí Minh hiện nay - Luận án tiến sĩ

Iuytrewq iop[ư\ ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ______________________ Đỗ Thị Thanh Huyền GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC SINH THÁI CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC Hà Nội - 2025 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ______________________ Đỗ Thị Thanh Huyền GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC SINH THÁI CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH HIỆN NAY Chuyên ngành: Chủ nghĩa duy vật biện chứng và Chủ nghĩa duy vật lịch sử Mã số: 9229001.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Đặng Thị Lan 2. Phạm Thanh Hà LỜI CAM ĐOAN Hà Nội – 2025 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, dưới sự hướng dẫn của PGS. Đặng Thị Lan và TS.

Phạm Thanh Hà. Các số liệu, tài liệu trong luận án trung thực, đảm bảo tính khách quan. Các tài liệu tham khảo có nguồn gốc rõ ràng. Kết quả nghiên cứu của luận án chưa được công bố ở công trình nghiên cứu khoa học nào khác.

Hà Nội, ngày …. tháng 7 năm 2025 NGƯỜI CAM ĐOAN Đỗ Thị Thanh Huyền LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo và quý thầy cô giáo khoa Triết học, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội đã tận tâm trao truyền tri thức và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình tôi học tập, nghiên cứu và giúp đỡ tôi hoàn thành luận án này. Đặc biệt, tôi xin trân trọng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS. Đặng Thị Lan và TS.

Phạm Thanh Hà đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn, hỗ trợ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận án này. Tôi cũng xin được gửi lời cảm ơn tới các cán bộ, giảng viên và sinh viên 06 trường đại học ở thành phố Hồ Chí Minh đã tạo điều kiện cho tôi khảo sát, thực hiện nghiên cứu đề tài. Cuối cùng, tôi xin được bày tỏ sự tri ân tới gia đình, cơ quan, đồng nghiệp, bạn bè đã tạo mọi điều kiện giúp đỡ và động viên tôi trong suốt quá trình tôi thực hiện luận án. Tôi xin trân trọng cảm ơn! TÁC GIẢ LUẬN ÁN Đỗ Thị Thanh Huyền MỤC LỤC MỤC LỤC.

1 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT .TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI. Nhóm công trình nghiên cứu liên quan đến đạo đức, đạo đức sinh thái. Nhóm công trình nghiên cứu liên quan đến giáo dục đạo đức sinh thái và giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên. Đánh giá kết quả các công trình khoa học liên quan đến đề tài và những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu làm rõ.

35 Tiểu kết chương 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC SINH THÁI CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH. Đạo đức và đạo đức sinh thái. Giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên các trường đại học ở thành phố Hồ Chí Minh: tầm quan trọng, nội dung, phương thức, chủ thể giáo dục.

Những nhân tố tác động đến giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên các trường đại học ở thành phố Hồ Chí Minh hiện nay. 75 Tiểu kết chương 2. THỰC TRẠNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC SINH THÁI CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH HIỆN NAY VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA. Thành tựu trong giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên các trường đại học ở thành phố Hồ Chí Minh hiện nay và nguyên nhân.

Hạn chế trong giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên các trường đại học ở thành phố Hồ Chí Minh hiện nay và nguyên nhân. Những vấn đề đặt ra từ thực trạng giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên các trường đại học tại thành phố Hồ Chí Minh hiện nay. 136 Tiểu kết chương 3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC SINH THÁI CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐH Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH HIỆN NAY.

Đổi mới nội dung, chương trình, phương thức giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên các trường đại học ở thành phố Hồ Chí Minh hiện nay. Nâng cao nhận thức, vai trò, trách nhiệm của các chủ thể trong giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên các trường đại học ở thành phố Hồ Chí Minh hiện nay. Phát huy tính tích cực, chủ động trong tự giáo dục, tự rèn luyện đạo đức sinh thái của sinh viên các trường đại học tại thành phố Hồ Chí Minh Hiện nay. Xây dựng môi trường giáo dục thuận lợi, đi đôi với bảo đảm các điều kiện thiết yếu cho hoạt động giáo dục đạo đức sinh thái cho sinh viên các trường đại học ở thành phố Hồ Chí Minh hiện nay.175 Tiểu kết chương 4.

183 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 185 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .198 2 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Ban Giám hiệu : BGH Đại học : ĐH Đạo đức sinh thái : ĐĐST Đoàn Thanh niên : ĐTN Giáo dục đạo đức sinh thái : GDĐĐST Hội sinh viên : HSV Nhà xuất bản : NXB Sinh viên : SV Sinh viên các trường đại học : SVCTĐH Phụ lục : PL Thành phố : TP Thành phố Hồ Chí Minh : TP.HCM Ủy ban nhân dân : UBND 3 MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Con người và tự nhiên luôn có mối quan hệ mật thiết, tương thông và tác động biện chứng lẫn nhau. Chủ nghĩa duy vật biện chứng cho rằng con người là một bộ phận của giới tự nhiên, là kết quả của quá trình tiến hóa lâu dài của giới tự nhiên.

Tự nhiên không chỉ là môi trường sống mà còn cung cấp các điều kiện thiết yếu cho con người tồn tại và phát triển. Để bảo đảm không gian sinh tồn bền vững cho cả thế hệ hiện tại và tương lai, con người cần sống hài hòa với tự nhiên, tôn trọng và bảo vệ tự nhiên. Tuy nhiên, hiện nay tình trạng ô nhiễm môi trường, mất cân bằng sinh thái đã và đang trở thành vấn đề nghiêm trọng của thế giới, trong đó có Việt Nam. Chất lượng môi trường sinh thái ở nước ta đang bị suy thoái nghiêm trọng trên phạm vi cả nước, đặc biệt ở các TP lớn như TP.

Trước thực trạng đó, Đảng và Nhà nước xác định công tác bảo vệ môi trường vừa là mục tiêu, vừa là nội dung cốt lõi của quá trình phát triển bền vững. Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam khẳng định: “Lấy bảo vệ môi trường sống và sức khỏe của nhân dân là mục tiêu hàng đầu” [40, tr. Để hạn chế những tác động không tốt đến hành tinh xanh, chúng ta cần đưa ra những giải pháp bảo vệ, trong đó nâng cao ý thức, trách nhiệm của con người nhằm bảo vệ môi trường sống của mình là giải pháp hàng đầu. Luật Bảo vệ môi trường hiện hành nhấn mạnh: “Bảo vệ môi trường là trách nhiệm và nghĩa vụ của mọi cơ quan, tổ chức, hộ gia đình và cá nhân” [73, tr.

Bảo vệ môi trường là vấn đề sống còn của nhân loại, là mục tiêu, nội dung cơ bản trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của các quốc gia. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế và sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế thị trường, những tác động tiêu cực đến môi trường ngày càng gia tăng, đòi hỏi phải nâng cao hơn nữa nhận thức về mối quan hệ biện chứng giữa con người và tự nhiên. Trong đó, GDĐĐST đặc biệt đối với SV– lực lượng trí thức trẻ, nguồn nhân lực chủ chốt trong tương lai – trở thành một nhiệm vụ khách quan, cấp thiết cả về phương diện lý luận lẫn thực tiễn. SV không chỉ là người tiếp nhận tri thức mà còn là chủ thể đang và sẽ trực tiếp tham gia vào công cuộc phát triển đất nước.

Do 4 đó, việc bồi dưỡng cho họ ý thức sống hòa hợp với tự nhiên, biết trân trọng và bảo vệ môi trường sinh thái là điều không thể thiếu trong quá trình giáo dục toàn diện. GDĐĐST đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách, xây dựng lối sống có trách nhiệm với cộng đồng, với môi trường sống và với các thế hệ mai sau. Chính vì vậy, việc nghiên cứu một cách nghiêm túc, bài bản và có hệ thống về GDĐĐST cho SV là một yêu cầu tất yếu, cần được chú trọng đúng mức, không thể xem nhẹ hay bỏ qua.HCM - trung tâm kinh tế, văn hóa, giáo dục lớn của cả nước đang đứng trước nhiều thách thức về môi trường do quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa nhanh chóng. Tình trạng ô nhiễm không khí diễn biến phức tạp; nồng độ các chất độc hại vượt ngưỡng cho phép; nguồn nước bị ô nhiễm nghiêm trọng bởi nước thải chưa qua xử lý; đất đai bị suy thoái do tồn lưu chất thải; rác thải nhựa tạo nên “ô nhiễm trắng” kéo dài.

Không dừng lại ở đó, TP còn phải đối mặt với tác động của biến đổi khí hậu như triều cường, hạn hán, xâm nhập mặn, bão tố, sạt lở., cũng như sự gia tăng các loại dịch bệnh liên quan đến môi trường. Thực trạng môi trường ngày càng xuống cấp gây bức xúc sâu sắc trong xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống nhân dân, hoạt động sản xuất – kinh doanh, cũng như môi trường giáo dục. Một trong những nguyên nhân cốt lõi của thực trạng này chính là ý thức, trách nhiệm bảo vệ môi trường của các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân đang sinh sống trên địa bàn còn kém. Nhiều hành vi vi phạm ĐĐST vẫn tồn tại do chạy theo lợi ích trước mắt, đồng thời do sự buông lỏng kỷ cương, kỷ luật, cùng với đó là sự buông lỏng công tác GDĐĐST cho các tầng lớp nhân dân, trong đó có SV.

Vì vậy, cùng với Đảng, Nhà nước, các cơ quan, đoàn thể thì nhà trường cần phải nâng cao trách nhiệm của mình trong công tác GDĐĐST cho SV để thế hệ tương lai có trách nhiệm, nghĩa vụ với môi trường.HCM là nơi tập trung nhiều trường ĐH với số lượng SV rất lớn. Để đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực xanh cho xã hội, trong tương lai số lượng SV tại đây sẽ tăng nhiều hơn nữa.