Chính sách phát triển giảng viên chính trị ở Việt Nam - Luận án Nguyễn Thị Hoa

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN THỊ HOA CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN GIẢNG VIÊN CHÍNH TRỊ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY Chuyên ngành: Chính sách công Mã số: 9 34 04 02 LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HOC:1)PGS. HỒ VIỆT HẠNH 2) TS. PHAN HẢI HỒ HÀ NỘI - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu nêu và trích dẫn trong luận án là trung thực.

Kết quả nghiên cứu của luận án chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào. TÁC GIẢ LUẬN ÁN NGUYỄN THỊ HOA MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. Các nghiên cứu về giảng viên chính trị.

Các nghiên cứu về chính sách phát triển giảng viên chính trị. 12 Chương 2: LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN GIẢNG VIÊN CHÍNH TRỊ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY. Một số khái niệm cơ bản về giảng viên chính trị. Một số khái niệm cơ bản về chính sách phát triển giảng viên chính trị .3 Các nhân tố ảnh hưởng đến chính sách phát triển giảng viên chính trị.

Nội dung của chính sách phát triển giảng viên chính trị. Tiêu chí đánh giá chính sách phát triển giảng viên chính trị. 55 Chương 3: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN GIẢNG VIÊN CHÍNH TRỊ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY. Khái quát về nội dung chính sách phát triển giảng viên chính trị ở nước ta hiện nay.

Thực trạng chính sách phát triển giảng viên chính trị ở Việt Nam hiện nay. Đánh giá chính sách phát triển giảng viên chính trị ở Việt Nam hiện nay. Nguyên nhân của những hạn chế. Một số vấn đề đặt ra liên quan đến chính sách phát triển giảng viên chính trị ở Việt Nam hiện nay.

113 Chương 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN GIẢNG VIÊN CHÍNH TRỊ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY. Vấn đề chính sách phát triển giảng viên chính trị còn tồn tại. Mục tiêu chung của các giải pháp. Các giải pháp giải quyết vấn đề chính sách phát triển giảng viên chính trị.

119 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4. 147 Tài liệu tiếng Việt. 152 Tài liệu tiếng Anh. 162 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT LLCT: Lý luận chính trị CNXH: Chủ nghĩa xã hội CNCS: Chủ nghĩa cộng sản ĐNGV: Đội ngũ giảng viên QLGD: Quản lý giáo dục HVCT: Học viện chính trị CNH-HĐH: Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CBCCVC: Cán bộ, công chức, viên chức CBCC: Cán bộ, công chức TPP: Hiệp định đối tác kinh tế xuyên Thái Bình Dương DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 3.1: Cơ cấu theo độ tuổi .2: Cơ cấu theo trình độ đào tạo .3: Tiêu chí đánh giá năng lực giảng dạy .4: Giá trị trung bình của các yếu tố năng lực giảng dạy do giảng viên tự đánh giá .5: Khả năng tạo hứng thú trong bài giảng .6: Nội dung liên quan và có khả năng ứng dụng trong tương lai .7: Mức độ rõ ràng mục tiêu của bài giảng .8: Tính hữu ích của bài giảng .9: Giá trị trung bình của các yếu tố thuộc năng lực nghiên cứu khoa học .10: Khả năng xác định vấn đề nghiên cứu.11: Khả năng viết đề cương nghiên cứu .12: Nắm các bước nghiên cứu .13: Khả năng tìm kiếm thông tin và viết tổng quan .14: Khả năng vận dụng phương pháp nghiên cứu .15: Khả năng quản lý và giám sát đề tài nghiên cứu .16: Kết quả khảo sát về một số yếu tố cấu thành năng lực.17: Đánh giá sự am hiểu .18: Tư tưởng chính trị vững vàng .19: Truyền cảm hứng chính trị cho người học .20: Đấu tranh chống xuyên tạc của kẻ thù.21: Cơ cấu theo trình độ lý luận chính trị .22: Cơ cấu đội ngũ GVCT .23: Chính sách dành cho giảng viên nói chung đã góp phần cải thiện số lượng giảng viên của các trường chính trị .24: Chính sách giảng viên chính trị hiện nay có thể thu hút được đội ngũ giảng viên chính trị chất lượng cao .25: Mức độ phù hợp với thực tế .26: Mức thu nhập của giảng viên .27: Mức độ thoả đáng của chính sách đãi ngộ cho giảng viên chính trị .28: Mức độ phù hợp của chính sách đào tạo, bồi dưỡng cho giảng viên chính trị .29: Chính sách cho giảng viên chính trị tác động tích cực đến năng lực làm việc của giảng viên chính trị .30: Mức độ thuận lợi của chính sách giảng viên chính trị cho các trường trong việc phát triển đội ngũ giảng viên.

102 MỞ ĐẦU Giảng viên chính trị có vai trò rất lớn đối với sự phát triển kinh tế-xã hội. Đây là lực lượng quan trọng trong các trường đại học, cao đẳng, trung tâm giáo dục chính trị, trường chính trị, học viện chính trị trong việc đào tạo, bồi dưỡng cho người học có những nhận thức và hành động đúng chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước. Tuy nhiên, hiện nay chính sách đối với giảng viên giảng chính trị vẫn được xây dựng và ban hành theo các tiêu chuẩn, chế độ chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo, không có các chế độ đặc thù cho giảng viên chính trị nói riêng [7]. Các chính sách cơ bản về tiền lương, chế độ đãi ngộ, đào tạo, bồi dưỡng… đối với đội ngũ giảng viên chính trị chưa đảm bảo các nhu cầu thực tiễn.

Do vậy, không tạo ra các nguồn lực thúc đẩy việc nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên này. Chính vì vậy, cần thiết phải có những nghiên cứu chuyên sâu về vấn đề chính sách cho đội ngũ này, tìm ra những ưu điểm để phát huy, những hạn chế để khắc phục với mục tiêu cuối cùng là phát triển được đội ngũ giảng viên giảng chính trị đảm bảo về chất, đầy đủ về lượng, thực hiện tốt công tác đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị mà Đảng và Nhà nước giao phó. Vì vậy, nghiên cứu vấn đề chính sách phát triển giảng viên chính trị để đưa ra những thông tin và khuyến nghị thích hợp làm cơ sở xây dựng chính sách tốt hơn cho đội ngũ này là cần thiết và cấp bách trong giai đoạn hiện nay. Tính cấp thiết của đề tài Là một bộ phận của công tác tư tưởng do Đảng Cộng sản Việt Nam tiến hành, công tác giáo dục lý luận chính trị có vai trò quan trọng, góp phần vào việc giác ngộ cách mạng, nâng cao nhận thức chính trị, thống nhất ý chí và hành động của cán bộ, đảng viên và nhân dân nhằm thực hiện thắng lợi đường lối, nhiệm vụ của cách mạng do Đảng đề ra [45, tr.

Nói cách khác, giáo dục lý luận chính trị luôn là nhiệm vụ cốt yếu, được Đảng và Nhà nước quan tâm hàng đầu [101]. Xuất phát từ vai trò quan trọng này mà công tác giáo dục lý luận chính trị trong thời gian qua nhận được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước và đã đạt được 1 nhiều thành tựu quan trọng. Thế nhưng, bên cạnh đó vẫn còn nhiều hạn chế. Một trong những hạn chế này rơi vào đội ngũ giảng viên chính trị.

Tuy nhận được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, trình độ, kinh nghiệm của đội ngũ giảng viên chính trị ở các trường được cải thiện đáng kể, kỹ năng sư phạm của giảng viên không ngừng được nâng cao, nhưng đội ngũ giảng viên chính trị vẫn chưa phát huy được vai trò của mình trong thời kì mới [64]. Có thể kể ra như sau: Một bộ phận giảng viên lý luận chính trị có phẩm chất chính trị, đạo đức và lối sống chưa phù hợp [68]. Một bộ phận không nhỏ giảng viên lý luận chính trị bị biến chất, tự chuyển biến, tham nhũng và thậm chí là xuyên tạc những giá trị về tư tưởng chính trị chính thống của Đảng ta. Không những vậy, về trình độ chuyên môn và năng lực giảng dạy, một bộ phận giảng viên lý luận chính trị còn chưa đáp ứng được yêu cầu.

Năng lực của đội ngũ giảng viên lý luận chính trị chưa theo kịp với sự vận động của đời sống kinh tế - xã hội. Nghị quyết Trung ương 8 (khoá XI) cũng đã chỉ rõ, một bộ phận chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới, thiếu tâm huyết, thậm chí vi phạm đạo đức nghề nghiệp. Kết quả cho thấy, nhìn chung, chất lượng giảng viên lý luận chính trị ở nước ta hiện nay còn yếu [75, tr. Tỷ lệ tiến sĩ/giảng viên còn thấp.

Mặt khác, hoạt động nghiên cứu khoa học của giảng viên chính trị còn ít, số lượng bài báo công bố trên tạp chí chuyên ngành trong nước và quốc tế chưa nhiều. Nghiên cứu khoa học là yếu tố nền tảng khoa học của kiến thức và trình độ của giảng viên chính trị, nhưng chưa trở thành nhu cầu thực sự của giảng viên [66]. Đề tài và các nội dung nghiên cứu khoa học vẫn còn nặng về hình thức, chưa gắn với yêu cầu của thực tiễn. Từ góc độ chính sách, chính sách phát triển giảng viên chính trị của nước ta đang còn nhiều vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện.

Thứ nhất, hiện nay nước ta chưa xây dựng được khung năng lực giành cho giảng viên chính trị. Dẫu biết rằng người giảng viên chính trị ngoài trình độ chuyên môn, kỹ năng sư phạm còn phải có trình độ chính trị vững vàng nhưng 2 cần phải có một khung năng lực chi tiết và phù hợp hơn để phục vụ không những cho khâu tuyển chọn, đánh giá và cả phát triển đội ngũ này [74]. Cụ thể là vì chưa có khung năng lực giành cho giảng viên chính trị nên công tác tuyển dụng giảng viên trong thời gian qua gặp nhiều hạn chế. Chính sách và cơ chế tuyển dụng hiện nay không rõ ràng đã tạo ra những tiêu cực trong tuyển chọn, tuyển chọn không đúng người, ưu tiên người quen biết hơn là năng lực.

Thứ hai, về chính sách đào tạo, bồi dưỡng giảng viên chính trị hiện nay chưa phù hợp, chưa đủ sức tạo ra bước độ phá trong khâu đào tạo giảng viên chính trị. Các loại hình đào tạo, hình thức đào tạo, tiêu chuẩn chọn người đưa đi đào tạo chưa rõ ràng dẫn đến tình trạng áp dụng một cách chủ quan, duy ý chí, người đủ tiêu chuẩn không được cử đi học, trong khi người không đủ tiêu chuẩn lại được cử đi học [106, tr. Chính điều này đã gây lãng phí về tiền bạc, thời gian và công sức của toàn bộ hệ thống chính trị. Thứ ba, chính sách của Nhà nước về phát triển đội ngũ giảng viên chính trị là yếu tố quan trọng hàng đầu và có vai trò quyết định đến sự phát triển chất lượng của giảng viên chính trị.