Nghiên cứu Thành phần Hóa học và Hoạt tính Sinh học của Xuyên tâm liên & Vân mộc hương

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI NGUYỄN THỊ THÙY MỴ NGHIÊN CỨU THÀNH PHẦN HÓA HỌC VÀ MỘT SỐ HOẠT TÍNH SINH HỌC CỦA LOÀI XUYÊN TÂM LIÊN (ANDROGRAPHIS PANICULATA (BURM.) NEES) VÀ LOÀI VÂN MỘC HƯƠNG (SAUSSUREA COSTUS (FALC.) Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ HÓA HỌC Hà Nội - 2021 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI NGUYỄN THỊ THÙY MỴ NGHIÊN CỨU THÀNH PHẦN HÓA HỌC VÀ MỘT SỐ HOẠT TÍNH SINH HỌC CỦA LOÀI XUYÊN TÂM LIÊN (ANDROGRAPHIS PANICULATA (BURM.) NEES) VÀ LOÀI VÂN MỘC HƯƠNG (SAUSSUREA COSTUS (FALC.) Ở VIỆT NAM Ngành: Hóa học Mã số : 9440112 LUẬN ÁN TIẾN SĨ HÓA HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. TRẦN THU HƯƠNG Hà Nội – 2021 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan: Luận án này là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn khoa học của GS. Châu Văn Minh và PGS. Trần Thu Hương.

Những số liệu và kết quả được công bố trong luận án là trung thực và chưa từng được cá nhân hoặc nhóm tác giả khác công bố dưới bất cứ hình thức nào. Tôi xin chịu trách nhiệm về các nghiên cứu của mình. Hà Nội, ngày tháng năm TẬP THỂ HƯỚNG DẪN TÁC GIẢ LUẬN ÁN HD1: GS. Châu Văn Minh Nguyễn Thị Thùy Mỵ HD2: PGS.

Trần Thu Hương i LỜI CẢM ƠN Với lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin bày tỏ sự cảm ơn chân thành tới GS. Châu Văn Minh, PGS. Trần Thu Hương đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn TS.

Nguyễn Hoài Nam, TS. Nguyễn Xuân Cường, TS. Trần Thị Hồng Hạnh, TS. Trần Hồng Quang và các anh chị em đang công tác tại Viện Hoá sinh biển, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã giúp đỡ tận tình trong quá trình thực nghiệm cũng như hoàn thành bản luận án.

Tôi xin được gửi lời cảm ơn tới các thầy cô Bộ môn Hóa Hữu cơ, Viện Kỹ thuật Hoá học và Viện Đào tạo Sau đại học, trường Đại học Bách khoa Hà Nội đã quan tâm hướng dẫn, chỉ bảo trong suốt quá trình học tập tại trường. Luận án được thực hiện tại Viện Hóa sinh biển và Bộ môn Hóa Hữu cơ, Viện Kỹ thuật Hóa học, Trường Đại học Bách khoa Hà Nội với sự hỗ trợ kinh phí từ đề tài trọng điểm cấp Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (mã số: KHCBHH. Tôi vô cùng cảm ơn gia đình, bạn bè và đồng nghiệp luôn giúp đỡ, động viên và chia sẻ khó khăn để tôi có thể hoàn thành tốt nhất bản luận án này. Xin trân trọng cảm ơn! Tác giả luận án Nguyễn Thị Thùy Mỵ ii MỤC LỤC DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT………………………………vii DANH MỤC BẢNG………………………………………………………………….ix DANH MỤC HÌNH………………………………………………………………….xi MỞ ĐẦU………………………………………………………………………………1 CHƯƠNG 1.

TỔNG QUAN VỀ LĨNH VỰC NGHIÊN CỨU……………………. Giới thiệu về loài Xuyên tâm liên (Andrographis paniculata). Đặc điểm thực vật của loài Xuyên tâm liên (A. Các nghiên cứu về thành phần hóa học của loài Xuyên tâm liên (A.Các hợp chất labdane diterpene .Các hợp chất terpenoid khác .Các hợp chất flavonoid .Các hợp chất phenolic khác .Các hợp chất iridoid .Các hợp chất steroid .Các hợp chất alkaloid.

Các nghiên cứu về hoạt tính sinh học của loài Xuyên tâm liên (A.Hoạt tính gây độc tế bào .Hoạt tính kháng viêm .Hoạt tính kháng vi sinh vật.Hoạt tính chống oxi hóa .Hoạt tính điều hòa miễn dịch .Các hoạt tính khác. Giới thiệu về loài Vân mộc hương (Saussurea costus). Đặc điểm thực vật của loài Vân mộc hương (S. Các nghiên cứu về thành phần hóa học của loài Vân mộc hương (S.Các hợp chất sesquiterpene .Các hợp chất terpenoid khác .Các hợp chất flavonoid .Các hợp chất phytosterol .Các hợp chất anthraquinone .Các hợp chất lignan.

Các nghiên cứu về hoạt tính sinh học của loài Vân mộc hương (S.Hoạt tính gây độc tế bào .Hoạt tính kháng viêm .Hoạt tính kháng vi sinh vật.Hoạt tính bảo vệ gan .Hoạt tính điều hòa miễn dịch .Các hoạt tính khác .30 iii CHƯƠNG 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU……….Đối tượng nghiên cứu …………………………………………………………. Loài Xuyên tâm liên (Andrographis paniculata). Loài Vân mộc hương (Saussurea costus).

Phương pháp nghiên cứu…. Phương pháp phân lập các hợp chất. Phương pháp xác định cấu trúc hóa học các hợp chất. Phương pháp đánh giá hoạt tính sinh học.

Phương pháp đánh giá hoạt tính ức chế sản sinh nitric oxide (NO). Phương pháp đánh giá hoạt tính gây độc tế bào. Phương pháp đánh giá hoạt tính kháng vi sinh vật kiểm định .Phân lập các hợp chất từ loài Xuyên tâm liên (Andrographis paniculata)…. Phân lập các hợp chất………………………………………………………….

Thông số vật lý và dữ liệu phổ của các hợp chất phân lập từ loài Xuyên tâm liên (A. Hợp chất APT1: Andropanioside A (hợp chất mới)…………………………40 3. Hợp chất APT2: Andropanioside B (hợp chất mới)…………………………40 3. Hợp chất APT3: Andrographiside……………………………………….

Hợp chất APT4: Neoandrograpolide…………………………………………42 3. Hợp chất APT5: Andropanoside ……………………………………………. Hợp chất APT6: 14-deoxy-11,12-didehydroandrographiside ………………42 3. Hợp chất APT7: Andrographic acid methyl ester (hợp chất mới)…………….

Hợp chất APT8: 19-O-β-D-glucopyranosyl-ent-labda-8(17),13-dien-15,16,19- triol. Hợp chất APT9: Andrograpanin…………………………………………….Hợp chất APT10: Andrographolide………………………………………….Hợp chất APT11: Andropanolide ………………………………………….Hợp chất APT12: Pashanone glucoside (hợp chất mới)…………………….Hợp chất APT13: Andrographidine A …………………………………….Hợp chất APT14: Andrographidine F ……………………………………….Hợp chất APT15: 6-epi-8-O-acetyl-harpagide …………………………….Hợp chất APT16: Curvifloruside F …………………………………………43 3.Phân lập các hợp chất từ loài Vân mộc hương (Saussurea costus)……………43 3. Phân lập các hợp chất………………………………………………………. Thông số vật lý và dữ liệu phổ của các hợp chất phân lập từ loài Vân mộc hương (S.

Hợp chất SAL1: Saussucostusoside A (hợp chất mới). Hợp chất SAL2: Saussucostusoside B (hợp chất mới). Hợp chất SAL3: 4α-hydroxy-4β-methyldihydrocostol. Hợp chất SAL4: 11β,13-dihydrosantamarin.

Hợp chất SAL5: 11β,13-dihydroxyreynosin β-D-glucoside. Hợp chất SAL6: Costunolide. Hợp chất SAL7: Picriside B. Hợp chất SAL8: 10β,14-dihydroxy-11βH-guai-4(15)-ene-12,6α-olide-14-O- β-D-glucoside.

Hợp chất SAL9: Dehydrocostuslactone……………………………………48 3. Hợp chất SAL10: 3β-[4-hydroxy-methacryloyl-oxy]-8α-hydroxy- costunolide………………………………………………………. Hợp chất SAL11: 11β,13-dihydro-dehydro-costuslactone-8-O-β-D- glucoside…………………………………………………………………. Hợp chất SAL12: Sausinlactone A ……………………………………….

Hợp chất SAL13: 3α,8α-dihydroxy-11βH-11,13-dihydro-dehydro costuslactone………………………………………………………………. Hợp chất SAL14: Mokkolactone……. Hợp chất SAL15: 8α-hydroxy-11βH-11,13-dihydrodehydrocostuslactone ……………………………………………………………………………. Hợp chất SAL16: 11β,13-dihydrozaluzanin C …………………………….

KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN………………………………………. Xác định cấu trúc hóa học của các hợp chất phân lập được từ loài Xuyên tâm liên (A. Hợp chất APT1: Andropanioside A (hợp chất mới). Hợp chất APT2: Andropanioside B (hợp chất mới).

Hợp chất APT3: Andrographiside. Hợp chất APT4: Neoandrograpolide. Hợp chất APT5: Andropanoside. Hợp chất APT6: 14-deoxy-11,12-didehydroandrographiside.

Hợp chất APT7: Andrographic acid methyl ester (hợp chất mới). Hợp chất APT8: 19-O-β-D-glucopyranosyl-ent-labda-8(17),13-dien-15,16,19- triol. Hợp chất APT9: Andrograpanin .Hợp chất APT10: Andrographolide………………………………………….Hợp chất APT11: Andropanolide …………………………………………….Hợp chất APT12: Pashanone glucoside (hợp chất mới)……………………….Hợp chất APT13: Andrographidine A ……………………………………….Hợp chất APT14: Andrographidine F ……………………………………….Hợp chất APT15: 6-epi-8-O-acetyl-harpagide ……………………………….Hợp chất APT16: Curvifloruside F …………………………………………. Xác định cấu trúc hóa học của các hợp chất phân lập được từ loài Vân mộc hương (S.

Hợp chất SAL1: Saussucostusoside A (hợp chất mới). Hợp chất SAL2: Saussucostusoside B (hợp chất mới). Hợp chất SAL3: 4α-hydroxy-4β-methyldihydrocostol. Hợp chất SAL4: 11β,13-dihydrosantamarin.

Hợp chất SAL5: 11β,13-dihydroxyreynosin-β-D-glucoside. Hợp chất SAL6: Costunolide. Hợp chất SAL7: Picriside B. Hợp chất SAL8: 10β,14-dihydroxy-11βH-guai-4(15)-ene-12,6α-olide-14-O-β- D-glucoside.

Hợp chất SAL9: Dehydrocostuslactone .Hợp chất SAL10: 3β-[4-hydroxymethacryloyloxy]-8α-hydroxycostunolide .Hợp chất SAL11: 11β,13-dihydrodehydrocostuslactone-8-O-β-D-glucoside .Hợp chất SAL12: Sausinlactone A ………………………………………….Hợp chất SAL13: 3α,8α-dihydroxy-11βH-11,13-dihydrodehydro- costuslactone…………………………………………………………………119 4.Hợp chất SAL14: Mokkolactone…….Hợp chất SAL15: 8α-hydroxy-11βH-11,13-dihydrodehydrocostuslactone …121 4.Hợp chất SAL16: 11β,13-dihydrozaluzanin C ………………………………122 4. Kết quả thử một số hoạt tính sinh học của các hợp chất phân lập được. Kết quả sàng lọc một số hoạt tính sinh học của các hợp chất phân lập từ loài Vân mộc hương (S. costus) và loài Xuyên tâm liên (A.

Kết quả sàng lọc hoạt tính ức chế sản sinh nitric oxide (NO) của các hợp chất phân lập từ loài Vân mộc hương (S. Kết quả sàng lọc hoạt tính ức chế sản sinh nitric oxide (NO) của các hợp chất phân lập từ loài Xuyên tâm liên (A. Kết quả sàng lọc hoạt tính gây độc tế bào ung thư của các hợp chất phân lập từ loài Xuyên tâm liên (A. Kết quả sàng lọc hoạt tính kháng vi sinh vật kiểm định của các dịch chiết từ loài Vân mộc hương (S.

costus) và loài Xuyên tâm liên (A. Kết quả thử hoạt tính ức chế sản sinh nitric oxide (NO) và gây độc tế bào ung thư của các hợp chất phân lập từ loài Vân mộc hương (S. costus) và loài Xuyên tâm liên (A. Kết quả thử hoạt tính ức chế sản sinh nitric oxide (NO) của các hợp chất phân lập từ loài Vân mộc hương (S.

Kết quả thử hoạt tính ức chế sản sinh nitric oxide (NO) của hợp chất APT11 phân lập từ loài Xuyên tâm liên (A. Kết quả thử hoạt tính gây độc tế bào ung thư của hợp chất APT11 phân lập từ loài Xuyên tâm liên (A. …………………………………134 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ………………………………………………………135 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA LUẬN ÁN……………138 TÀI LIỆU THAM KHẢO………………………………………………………….