Luận án: Quá trình triển khai sức mạnh mềm của Nhật Bản tại Đông Nam Á (2001-2021)

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN _______________________ Nguyễn Võ Huyền Dung QUÁ TRÌNH TRIỂN KHAI SỨC MẠNH MỀM CỦA NHẬT BẢN TẠI ĐÔNG NAM Á (2001 – 2021) LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUAN HỆ QUỐC TẾ Hà Nội – 2022 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN _______________________ Nguyễn Võ Huyền Dung QUÁ TRÌNH TRIỂN KHAI SỨC MẠNH MỀM CỦA NHẬT BẢN TẠI ĐÔNG NAM Á (2001 – 2021) Chuyên ngành: Quan hệ quốc tế Mã số: 9310601.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUAN HỆ QUỐC TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Phạm Hồng Thái 2. Phan Hải Linh Hà Nội – 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa được công bố trong bất cứ công trình nào khác.

Tôi cũng xin cam đoan rằng các thông tin trích dẫn trong luận án này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Mọi sự giúp đỡ, hướng dẫn khoa học cho luận án đều đã được các tác giả và các cơ sở giáo dục đồng ý cho phép. Hà Nội, ngày tháng năm 2022 Tác giả luận án Nguyễn Võ Huyền Dung LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận án “Quá trình triển khai sức mạnh mềm của Nhật Bản tại Đông Nam Á (2001 – 2021)”, tôi đã nhận được sự giúp đỡ của rất nhiều người. Những dòng đầu luận án, tôi xin dành để bày tỏ lòng biết ơn của mình.

Lời đầu tiên tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới những người hướng dẫn khoa học cho tôi, PGS.TS Phạm Hồng Thái đã tận tình hướng dẫn, góp ý và PGS.TS Phan Hải Linh đã chỉ bảo, giúp đỡ cho tôi có cơ hội được tham gia hội thảo dành cho nghiên cứu sinh tại Singapore qua đó học hỏi thêm được rất nhiều điều bổ ích cho luận án. Trong quá trình thực hiện luận án, tôi đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ, tạo điều kiện của các thầy cô giáo Khoa Quốc tế học, Trường Đại học KHXH & NV – ĐHQGHN, đặc biệt là GS.TS Hoàng Khắc Nam, TS. Phạm Thị Thu Huyền và TS Ngô Tuấn Thắng. Tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành về sự giúp đỡ đó.

Tôi cũng xin được gửi lời cảm ơn đến Trung tâm giao lưu văn hóa Nhật Bản tại Việt Nam và Quỹ Giao lưu quốc tế Nhật Bản tại Nhật Bản đã tạo điều kiện cho tôi được tham gia vào các Khóa học Mùa hè và Khóa học Mùa đông, tham gia hội thảo AAS-in-Asia… Đây là những cơ hội rất quý báu giúp tôi thu thập được thêm tài liệu liên quan đến luận án; được trình bày và lắng nghe nhận xét, góp ý của các chuyên gia, nhà nghiên cứu nước ngoài về nội dung luận án cũng như được giải đáp những thắc mắc liên quan đến nội dung luận án. Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, đồng nghiệp và bạn bè đã luôn ở bên tôi, ủng hộ tinh thần giúp tôi vượt qua những giai đoạn khó khăn trong quá trình thực hiện luận án. Tác giả luận án Nguyễn Võ Huyền Dung MỤC LỤC MỤC LỤC. 1 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT.

4 DANH MỤC CÁC BẢNG. 8 DANH MỤC BIỂU ĐỒ VÀ HÌNH VẼ. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. Tình hình nghiên cứu đề tài.

Nghiên cứu về cơ sở lý luận và thực tiễn của quá trình hình thành và phát triển của sức mạnh mềm. Nghiên cứu về quá trình triển khai sức mạnh mềm của Nhật Bản tại Đông Nam Á ………. Nghiên cứu về tác động của sức mạnh mềm của Nhật Bản tại Đông Nam Á. Kết quả và một số vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu.

Những kết quả các nghiên cứu đi trước đã đạt được. Những vấn đề đặt ra mà luận án sẽ giải quyết. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA QUÁ TRÌNH TRIỂN KHAI SỨC MẠNH MỀM CỦA NHẬT BẢN TẠI ĐÔNG NAM Á………………. Lý luận về sức mạnh mềm và triển khai sức mạnh mềm.

Sức mạnh mềm. Triển khai sức mạnh mềm…………………………………………………. Nhận thức của Nhật Bản về sức mạnh mềm và triển khai sức mạnh mềm tại Đông Nam Á trong nửa sau thế kỷ XX. Nhận thức của Nhật Bản về sức mạnh mềm và triển khai sức mạnh mềm….

Nguồn lực sức mạnh mềm Nhật Bản. Quá trình triển khai sức mạnh mềm Nhật Bản tại Đông Nam Á trong nửa sau thế kỷ XX…………………………………………………………………………. Những nhân tố tác động đến quá trình triển khai sức mạnh mềm Nhật Bản tại Đông Nam Á giai đoạn 2001-2021. Nhân tố bên trong.

Nhân tố bên ngoài. THỰC TIỄN TRIỂN KHAI SỨC MẠNH MỀM CỦA NHẬT BẢN TẠI ĐÔNG NAM Á TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2021. Phát triển công nghiệp văn hóa – Tập trung văn hóa đại chúng. Tăng cường hỗ trợ ODA – Hợp tác phát triển Tiểu vùng sông Mekong.

Tăng cường hợp tác chính trị - an ninh Nhật Bản - ASEAN. Tăng cường giao lưu văn hóa - Phát huy triết lý cộng sinh. Tái phục hồi kinh tế - Thúc đẩy tăng trưởng bền vững. Tăng cường ngoại giao giá trị - Hướng tới “chung tầm nhìn, chung bản sắc, chung tương lai”.

MỘT SỐ ĐÁNH GIÁ, DỰ BÁO TRIỂN VỌNG VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH CHO VIỆT NAM. Một số đánh giá. Kết quả và hạn chế của quá trình triển khai sức mạnh mềm của Nhật Bản tại Đông Nam Á. Tác động của quá trình triển khai sức mạnh mềm của Nhật Bản đến khu vực Đông Nam Á.

Triển vọng sức mạnh mềm của Nhật Bản tại Đông Nam Á. Thách thức. Một số hàm ý chính sách cho Việt Nam. Bảo tồn truyền thống, văn hóa quốc gia - Tăng cường phát triển sức mạnh mềm……………………………………………………………………………….

Đa dạng hóa quan hệ đối ngoại - Tăng cường phát triển kinh tế………….202 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN .206 TÀI LIỆU THAM KHẢO.231 3 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt ACD Asia Cooperation Dialogue Đối thoại Hợp tác châu Á AEC ASEAN Economic Community Cộng đồng Kinh tế ASEAN AGI Asia Gateway Initiative Sáng kiến Cánh cửa châu Á AJA The Association of Japanese Hiệp hội Hoạt hình Nhật Animation Bản APEC Asia-Pacific Economic Cooperation Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương APSC ASEAN Political-Security Cộng đồng An ninh – Chính Community trị ASEAN ARF ASEAN Regional Forum Diễn đàn khu vực ASEAN ASCC ASEAN Socio-Cultural Community Cộng đồng Văn hóa – Xã hội ASEAN ASEAN The Association of Southeast Asian Hiệp hội các quốc gia Đông Nations Nam Á ASEM The Asia-Europe Meeting Hội nghị thượng đỉnh Á – Âu ATA Anime Tourism Association Hiệp hội Du lịch Anime BBC The British Broadcasting Tập đoàn Truyền thông Anh Corporation Quốc BRI Belt and Road Initiative Sáng kiến Vành đai – Con đường CAFTA ASEAN – China Free Trade Area Khu vực mậu dịch tự do Trung Quốc – ASEAN CPTPP Comprehensive and Progressive Hiệp định Đối tác Toàn diện 4 Agreement for Trans-Pacific và Tiến bộ xuyên Thái Bình Partnership Dương DP Democratic Party Đảng Dân chủ ESCAP The Economic and Social Ủy ban Kinh tế và Xã hội về Commission for Asia and the Pacific châu Á và Thái Bình Dương - Liên Hiệp Quốc FDI Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội GHQ - General Headquarters, The supreme Bộ tổng tư lệnh tối cao quân SCAP commander for the Allied Powers Đồng minh FEALAC Forum for East Asia-Latin America Diễn đàn Hợp tác Đông Á – Cooperation Mỹ Latinh FOIP Free and Open Indo – Pacific Ấn Độ - Thái Bình Dương Tự do và Rộng mở IAI Initiative for ASEAN Integration Sáng kiến về Hội nhập ASEAN IDEA Initiative for Development in East Sáng kiến Phát triển ở Đông Asia Á IMA International MANGA Award Giải thưởng Manga Quốc tế JAIF Japan-ASEAN Integration Fund Quỹ Hội nhập Nhật Bản – ASEAN JASSO Japan Student Services Organization Tổ chức Hỗ trợ Sinh viên Nhật Bản JBIC Japan Bank for International Ngân hàng Hợp tác Quốc tế Cooperation Nhật Bản JCC Japan Creative Center Trung tâm Sáng tạo Nhật Bản 5 JENESYS Japan – East Asia Network of Chương trình giao lưu thế hệ Exchange for Students and Youths trẻ và sinh viên giữa Nhật Bản và các nước Đông Nam Á JETRO Japan External Trade Organization Tổ chức Xúc tiến Thương mại Nhật Bản JICA The Japan International Cooperation Cơ quan Hợp tác Quốc tế Agency Nhật Bản JNTO Japan National Tourism Cơ quan Xúc tiến Du lịch Organization Nhật Bản JSDF The Japan Self-Defense Forces Lực lượng phòng vệ Nhật Bản LDP Liberal Democractic Party Đảng Dân chủ Tự do MAFF Ministry of Agriculture, Forestry Bộ Nông nghiệp, Lâm and Fisheries nghiệp và Ngư nghiệp METI Ministry of Economy, Trade and Bộ Kinh tế, Thương mại và Industry Công nghiệp MIC Ministry of Internal Affairs and Bộ Nội vụ và Truyền thông Communications MLIT Ministry of Land, Infrastructure, Bộ Đất đai, Cơ sở hạ tầng, Transport and Tourism Giao thông và Du lịch MOFA Ministry of Foreign Affairs Bộ Ngoại giao MPAC Master Plan on ASEAN Kế hoạch tổng thể về Kết Connectivity nối ASEAN MSMEs Micro, Small & Medium Enterprises Các doanh nghiệp nhỏ, vừa và nhỏ NGO Non-Governmental Organizations Tổ chức phi chính phủ NIEs New Industrialized Economies Các nền kinh tế mới công 6 nghiệp hóa NPO Nonprofit organization Tổ chức phi lợi nhuận PIPA Program on International Policy Chương trình về Thái độ Attitudes Chính sách Quốc tế SSEAYP The Ship for Southeast Asian and Chương trình Tàu Thanh Japanese Youth Programme niên Đông Nam Á TAC Treaty of Amity and Cooperation in Hiệp ước Thân thiện và Hợp Southeast Asia tác ở Đông Nam Á TICAD Tokyo International Conference on Hội nghị Quốc tế và Phát African Development triển châu Phi TPP Trans-Pacific Partnership Hiệp định Đối tác xuyên Agreement Thái Bình Dương WCS World Cosplay Summit Hội nghị Thượng đỉnh Cosplay Thế giới 7 DANH MỤC CÁC BẢNG Số hiệu Tên bảng Trang bảng 2. Mối liên hệ giữa các định dạng hành vi và các nguồn lực 43 2. Mô hình triển khai sức mạnh mềm của Nhật Bản 63 Số lượng chương trình/sự kiện được tổ chức trong Năm Giao lưu 3. 100 Nhật Bản – ASEAN Số lượng các quốc gia và thành viên tham gia Chương trình Nhà 3.

106 lãnh đạo tương lai Đông Á (2007-2012) Số lượng các sự kiện văn hóa tổ chức tại JCC Singapore(2009 – 3. 109 2012) Thống kê ODA Nhật Bản cho các nước Đông Nam Á từ năm 3. 115 2000 đến năm 2012 Thống kê số lượng dự án JAIF hỗ trợ đã hoàn thiện giai đoạn 2006 3. Thống kê các sự kiện Cool Japan từ 04/2016 đến 03/2017 130 Thống kê số lượng cộng sự người Nhật được cử đến các cơ sở 3.

133 giáo dục ở châu Á trong chương trình “Cộng sự tiếng Nhật” Chương trình đào tạo nâng cao trình độ cho các giáo viên đối tác 3.