Quan hệ Ấn Độ - ASEAN trong thập niên đầu của thế kỉ XXI (2000-2010)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH BÙI THỊ ĐÀO QUAN HỆ ẤN ĐỘ - ASEAN TRONG THẬP NIÊN ĐẦU CỦA THẾ KỈ XXI LUẬN VĂN THẠC SĨ LỊCH SỬ TP. Hồ Chí Minh - 2012 1 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH BÙI THỊ ĐÀO QUAN HỆ ẤN ĐỘ - ASEAN TRONG THẬP NIÊN ĐẦU CỦA THẾ KỈ XXI Chuyên ngành: Lịch sử Thế Giới Mã số: 60 22 50 LUẬN VĂN THẠC SĨ LỊCH SỬ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS.

NGUYỄN CẢNH HUỆ TP. Hồ Chí Minh - 2012 2 luan an LỜI CẢM ƠN Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu trường Đại học sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, Phòng Khoa học công nghệ - Sau Đại học, các thầy cô khoa Sử cùng tất cả các bạn đồng học đã nhiệt tình giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn. Tôi xin đặc biệt tỏ lòng kính trọng, biết ơn Phó giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Cảnh Huệ, Thầy đã tận tình chỉ bảo và hướng dẫn cho tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu luận văn này. Tôi cũng xin tỏ lòng biết ơn tới các anh chị, các cô trong Thư viện Khoa học Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, Thư viện Khoa học Xã hội Thành Phố Hồ Chí Minh, Thông tấn xã Việt Nam, Thư viện Tỉnh Bình Dương đã tận tình giúp đỡ tôi về nguồn tư liệu.

Tuy được nghiên cứu trong thời gian ngắn, nhưng với sự giúp đỡ tận tình của quý thầy cô, sự hỗ trợ của bạn bè, đồng nghiệp, sự cố gằng hết sức mình, tôi đã có điều kiện tiếp thu được kiến thức và phương pháp nghiên cứu vô cùng quý báu. Một lần nữa xin chân thành cảm ơn. Thành phố Hồ Chí Minh ngày 20 tháng 8 năm 2012. Bùi Thị Đào 3 luan an MỤC LỤC Trang BẢNG CHỮ TIẾNG ANH VIẾT TẮT.

6 PHẦN MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Lịch sử nghiên cứu vấn đề. Phương pháp nghiên cứu. Những đóng góp của luận văn.

Cấu trúc của luận văn. NHỮNG NHÂN TỐ CHI PHỐI QUAN HỆ ẤN ĐỘ - ASEAN TRONG THẬP NIÊN ĐẦU CỦA THẾ KỈ XXI. Nhân tố từ tình hình thế giới. Xu hướng toàn cầu hóa, tự do hóa.

Sự phát triển mạnh mẽ của cách mạng khoa học công nghệ. Sự nổi lên của Trung Quốc với chiến lược vươn ra biển Đông. Tình hình khu vực. Tình hình khu vực Đông Nam Á.

Nhân tố từ Ấn Độ - ASEAN. Tình hình Ấn Độ. Tình hình ASEAN. Chính sách hướng Đông của Ấn Độ.

Quan hệ Ấn Độ - ASEAN trước thế kỉ XXI. Ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ đối với khu vực Đông Nam Á. Quan hệ Ấn Độ - Đông Nam Á sau khi Ấn Độ giành được độc lập ( 1947 - 1967). Quan hệ Ấn Độ - ASEAN từ năm 1967 đến năm 1991.

Quan hệ Ấn Độ - ASEAN từ năm 1991 - 2000. 42 TIỂU KẾT CHƯƠNG 1. QUAN HỆ ẤN ĐỘ - ASEAN TRONG THẬP NIÊN ĐẦU CỦA THẾ KỈ XXI. Quan hệ chính trị - ngoại giao.

Quan hệ kinh tế. Quan hệ văn hóa giáo dục và khoa học công nghệ. Khoa học công nghệ. 77 TIỂU KẾT CHƯƠNG 2.

QUAN HỆ GIỮA ẤN ĐỘ VỚI MỘT SỐ NƯỚC THÀNH VIÊN ASEAN TRONG THẬP NIÊN ĐẦU CỦA THẾ KỈ XXI. Quan hệ Ấn Độ - Singapore. Sơ lược về quan hệ Ấn Độ - Singapore trước thế kỉ XXI. Về quan hệ ngoại giao và an ninh quốc phòng.

Về quan hệ kinh tế. Quan hệ Ấn Độ - Myanmar. Sơ lược về quan hệ Ấn Độ - Myanmar trước thế kỉ 21. Về quan hệ ngoại giao và an ninh quốc phòng.

Về quan hệ kinh tế. Quan hệ Ấn Độ - Việt Nam. Sơ lược về quan hệ Ấn Độ - Việt Nam trước thế kỉ XXI. Về quan hệ ngoại giao và an ninh quốc phòng thế kỉ XXI.

Về quan hệ kinh tế. Quan hệ Ấn Độ -Thái Lan. Sơ lược về quan hệ Ấn Độ - Thái Lan trước thế kỉ XXI. Về quan hệ ngoại giao và an ninh quốc phòng .3 Về quan hệ kinh tế.

118 TIỂU KẾT CHƯƠNG 3. 130 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 137 5 luan an BẢNG CHỮ TIẾNG ANH VIẾT TẮT AEC ASEAN Economic Community APEC Asia Pacific Economic Cooperation ARF ASEAN Regional Forum ASEM Asia-Europe Meeting ASEAN Association Of South East Asian Nations BIMSTEC Bangladesh-India-Myanmar-Srilanka-ThaiLand Economic Coopera CAFTA Central America Free Trade Agreement CECA Committee For Education And Cultural Action CEP Cutural Exchznge Programme CII Confederation Of Indian Industry. CTBT Comprehensive Nuclear Test Ban Treaty.

EAC East African Community EAS East Asian Community FDI Foreign Direct Investment FTA Free Trade Agreement GMS Greater Mekong Subregion IAJBC India - ASEAN Joint Bussiness Committee IAJCC India - ASEAN Joint Cooperation Committee IOR-ARC Indian Ocean Rim Association for Regional Cooperation JWG Joint Working Group LEP Look East Policy MGC Mekong–Ganga Cooperation MOU Memmorandum of Understanding. NCAER National Council Of Applied Economic Research NIC Newly Industrialized Country NPT Nuclear Non-Proliferation Treaty ODA Official Development Assistance OECD Organisation For Economic Co-operation And Development OIC Organisation Of Islamic Cooperation RTIA Regional Trade India - ASEAN SAARC South Asian Association For Regional Cooperation SAFTA South Asian Free Trade Area SEATO South East Asia Treaty Organization TAC Treaty of Amity and Cooperation UNCTAD United Nations Conference On Trade and Development WTO World Trade Organization. ZOPFAN Zone Of Peace Freedom And Neutrality 6 luan an PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Là một nước nằm ở trung tâm của khu vực Nam Á, Ấn Độ không phải chỉ được thế giới biết đến như một trong những quốc gia rộng lớn và đông dân nhất trên thế giới mà còn được biết đến như một trong những quốc gia có nền văn minh đồ sộ và cổ kính nhất trong lịch sử nhân loại.

Từ khi Chính phủ Ấn Độ tiến hành cải cách toàn diện nền kinh tế ( tháng 7/1991) đến nay, Ấn Độ đã trở thành một trong hai nền kinh tế mới nổi lớn nhất thế giới. Không chỉ vươn lên trong lĩnh vực kinh tế, Ấn Độ còn nỗ lực tìm kiếm và nâng cao vai trò quốc tế của mình. Sức mạnh kinh tế và phần nào ảnh hưởng chính trị đã đưa Ấn Độ chính thức gia nhập G-20, diễn đàn của 20 nền kinh tế lớn và mới nổi trên toàn thế giới. Gần như đồng thời với những cải cách về kinh tế, Ấn Độ đã có những điều chỉnh về chính sách đối ngoại để thích ứng với tình hình quốc tế, khu vực và trong nước thời kì hậu Chiến tranh lạnh.

Một trong những kết quả quan trọng của sự điều chỉnh đó là sự ra đời của chính sách hướng Đông vào đầu thập niên 90 của thế kỉ XX. Ấn Độ là một quốc gia có vị trí vô cùng quan trọng đối với Đông Nam Á. Ấn Độ chính là cửa ngõ để Đông Nam Á giao lưu với Trung Á, Trung Cận Đông, một vùng có vị trí chiến lược quốc tế và dầu lửa lớn nhất thế giới. Ấn Độ và các quốc gia Đông Nam Á đã có mối quan hệ từ lâu đời.

Lịch sử ngành hàng hải đã ghi nhận mối quan hệ giữa người Ấn Độ với các cộng đồng người nằm ở rìa Ấn Độ Dương ngay từ năm 1000 trước Công nguyên. Các thương nhân người Ấn đã thống soái Ấn Độ Dương cho đến tận thế kỉ II sau Công nguyên, trước khi xuất hiện các thương nhân người ẢRập. Tuy nhiên, sự có mặt của người ẢRập không làm giảm đi sự ảnh hưởng văn hóa lẫn nhau qua hàng bao thế kỉ giữa Ấn Độ và các nước Đông Nam Á. Hơn nửa thế kỉ qua, từ năm 1947 tới nay, quan hệ Ấn Độ - Đông Nam Á, xét cả chiều rộng và chiều sâu là tương đối thuận lợi.

Ấn Độ không những tích cực ủng hộ sự nghiệp đấu tranh giành độc lập dân tộc, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia Đông Nam Á, được thể hiện qua các Hội nghị Liên Á ( 3/1947), cùng Trung Quốc nêu ra 5 nguyên tắc chung sống hòa bình ( 1954), Hội nghị Băng Đung ( 5/1955) mà còn là nước sáng lập ra " Con đường không 7 luan an liên kết" và tham gia tích cực vào phong trào không liên kết ( ra đời năm 1961). Chính những đóng góp to lớn đó của Ấn Độ đã tạo ra một môi trường khách quan thuận lợi để các nước Đông Nam Á hình thành tư tưởng ZOPFAN ( Khu vực hòa bình tự do trung lập) và chính tuyên bố của ASEAN khi thành lập năm 1967 và Hiệp ước Bali năm 1976 đều dựa trên 11 nguyên tắc Băng Đung. Bước sang thế kỉ XXI, tình hình thế giới có nhiều biến chuyển sâu sắc. Xu hướng toàn cầu hóa, khu vực hóa trở thành phổ biến.

Trước tình hình đó, mỗi quốc gia muốn ổn định và phát triển không thể tách khỏi mối quan hệ trong đời sống quốc tế. Nhận thức sâu sắc được vấn đề đó, các nước ASEAN đã điều chỉnh chính sách đối ngoại của mình cho phù hợp với tình hình. Trong quá trình điều chỉnh, các nước ASEAN đã tích cực mở rộng hợp tác nhiều bên vì lợi ích phát triển của mỗi nước. Hợp tác với những nước trong khu vực châu Á là một trong những ưu tiên hàng đầu của khối ASEAN.

Một trong những nước được ASEAN chú trọng hợp tác ở khu vực là Ấn Độ. Các nước ASEAN đều chủ động, tích cực trong việc cải thiện quan hệ với Ấn Độ, không để chiến tranh, xung đột xảy ra, tôn trọng độc lập chủ quyền, không can thiệp vào công việc nội bộ của nước khác. Đó chính là nguyên tắc đối ngoại chung của các nước thành viên ASEAN. Ấn Độ chưa bao giờ có ý đồ chia rẽ các quốc gia Đông Nam Á mà trái lại, luôn ủng hộ tính thống nhất trong đa dạng của ASEAN và luôn cố gắng giữ mối quan hệ hữu nghị, láng giềng với các nước Đông Nam Á.

Nếu có một lúc nào đó có xảy ra bất đồng thì cũng chỉ vì không hiểu biết đầy đủ quan điểm của nhau về một số vấn đề quốc tế, khu vực. Mặc dù ASEAN nói chung và Việt Nam nói riêng có mối quan hệ gần gũi từ xa xưa với Ấn Độ nhưng việc nghiên cứu về mối quan hệ giữa các nước ASEAN với Ấn Độ trên phương diện song phương và đa phương lại chưa phát triển và chưa được chú ý đúng mức, đặc biệt là mối quan hệ Ấn Độ và ASEAN trong những năm gần đây.