Luận án: Phong trào nhân dân phản đối Mỹ xâm lược Việt Nam (1954-1975) Tây Âu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN  NGUYỄN THẾ HƯỞNG PHONG TRÀO NHÂN DÂN THẾ GIỚI PHẢN ĐỐI MỸ XÂM LƯỢC VIỆT NAM (1954 - 1975): NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP MỘT SỐ NƯỚC TÂY ÂU LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ Hà Nội – 2018 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN  Nguyễn Thế Hưởng PHONG TRÀO NHÂN DÂN THẾ GIỚI PHẢN ĐỐI MỸ XÂM LƯỢC VIỆT NAM (1954 - 1975): NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP MỘT SỐ NƯỚC TÂY ÂU Chuyên ngành: Lịch sử Thế giới Mã số: 62. 11 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ Người hướng dẫn khoa học: 1.NGND Vũ Dương Ninh 2. TS Nguyễn Văn Du XÁC NHẬN NCS ĐÃ CHỈNH SỬA THEO QUYẾT NGHỊ CỦA HỘI ĐỒNG ĐÁNH GIÁ LUẬN ÁN Người hướng dẫn khoa học Chủ tịch Hội đồng đánh giá Luận án tiến sĩ GS.NGND Vũ Dương Ninh GS.TS Nguyễn Văn Kim Hà Nội LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn khoa học của GS. NGND Vũ Dương Ninh và TS.

Tất cả các số liệu trong luận án có cơ sở rõ ràng, trung thực, chính xác, bảo đảm tính khách quan và khoa học. Các tài liệu được tham khảo, trích dẫn trong luận án được ghi rõ nguồn gốc, xuất xứ, không sao chép từ những tài liệu và các công trình nghiên cứu khác. Những kết luận khoa học của luận án chưa được ai công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào. Hà Nội, ngày tháng 5 năm 2018 Tác giả luận án Nguyễn Thế Hưởng LỜI CẢM ƠN Trong quá trình nghiên cứu viết luận án, tôi đã nhận được sự giúp đỡ và đóng góp ý kiến của các thầy cô khoa Lịch sử và Bộ môn Lịch sử thế giới, Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến các thầy hướng dẫn khoa học: GS.

Vũ Dương Ninh và TS. Nguyễn Văn Du đã hết sức tận tình và dành thời gian tâm huyết giúp đỡ, hướng dẫn, gợi mở những ý tưởng và định hướng nghiên cứu để tôi hoàn thành luận án. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến thầy Chủ nhiệm Bộ môn Lịch sử thế giới GS. Nguyễn Văn Kim luôn quan tâm giúp đỡ, tạo điều kiện, động viên và đóng góp ý kiến để tôi hoàn thành khóa học nghiên cứu sinh và luận án của mình.

Tôi cũng xin bày tỏ lòng cảm ơn đến PGS. Trần Thiện Thanh và TS. Phạm Văn Thủy đã quan tâm giúp đỡ, gợi mở và đóng góp những ý tưởng mới trong quá trình nghiên cứu đề tài. Sự giúp đỡ của cán bộ Thư viện thuộc Trung tâm Nghiên cứu Khoa học, Nghiệp vụ và Tư liệu - Ban Tuyên giáo Trung ương, Cục Lưu trữ Văn phòng Trung ương Đảng, Thư viện Khoa Lịch sử - Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam, Viện Nghiên cứu châu Âu, các chuyên gia Viện Sử học, Bảo tàng Chứng tích chiến tranh tại thành phố Hồ Chí Minh, vv.

Tôi xin cảm ơn các thầy cô, cán bộ, chuyên gia các cơ quan trên. Để hoàn thành bản luận án, tôi không thể không nhắc đến người bạn đời của tôi với lòng biết ơn chân thành, hàng ngày không chỉ lo toan cuộc sống chu đáo mà còn chia sẻ và hỗ trợ rất tích cực để tôi hoàn thành luận án của mình. Cuối cùng, xin được trân trọng bày tỏ lòng cảm ơn chân thành nhất về sự quan tâm và giúp đỡ quý báu đó. MỤC LỤC Trang LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN MỤC LỤC 1 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT 4 MỞ ĐẦU 5 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 10 1.

Nhóm công trình nghiên cứu về lịch sử thế giới hiện đại, tư tưởng Hồ Chí 10 Minh về đoàn kết quốc tế, đường lối đối ngoại của Đảng và tổng kết ngoại giao 1. Nhóm công trình nghiên cứu liên quan đến phong trào đấu tranh của nhân 14 dân thế giới và các nước Tây Âu 1. Nhóm công trình nghiên cứu về phong trào đấu tranh của nhân dân 21 các nước Tây Âu phản đối cuộc chiến tranh của Mỹ ở Việt Nam 1. Nhận xét chung và những vấn đề mới luận án cần giải quyết 26 Tiểu kết chương 1 27 Chương 2: NHÂN TỐ DẪN TỚI SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN 28 PHONG TRÀO NHÂN DÂN TÂY ÂU PHẢN ĐỐI MỸ TIẾN HÀNH CHIẾN TRANH XÂM LƯỢC VIỆT NAM 2.

Một số khái niệm cơ bản và khái quát cuộc chiến tranh xâm lược của 28 Mỹ ở Việt Nam 2. Khái niệm “Phong trào nhân dân” 28 2. Bản chất cuộc chiến tranh xâm lược của Mỹ ở Việt Nam 29 2. Khái quát các giai đoạn quá trình xâm lược Việt Nam của Mỹ 30 2.

Nhân tố khách quan dẫn tới sự hình thành và phát triển phong trào 33 nhân dân Tây Âu phản đối Mỹ tiến hành chiến tranh xâm lược Việt Nam 2. Sự phân hóa hai cực trên thế giới 33 2. Quan hệ giữa một số nước Tây Âu với Mỹ về chiến tranh ở Việt Nam 35 2. Tính phi nghĩa và tàn bạo của Mỹ trong cuộc “Chiến tranh Việt Nam” 39 2.

Khái quát sự phát triển chung của phong trào nhân dân thế giới phản 42 1 đối Mỹ xâm lược Việt Nam (1954 - 1975) 2. Nhân tố chủ quan thúc đẩy phong trào nhân dân Tây Âu phản đối 52 Mỹ tiến hành chiến tranh xâm lược Việt Nam 2. Tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế và chủ trương của Đảng 52 về vận động nhân dân thế giới phản đối Mỹ xâm lược, ủng hộ Việt Nam 2. Tính chất chính nghĩa và nhân đạo cuộc kháng chiến chống Mỹ 59 2.

Thắng lợi của nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ 60 Tiểu kết chương 2 62 Chương 3: QUÁ TRÌNH VẬN ĐỘNG CỦA PHONG TRÀO NHÂN DÂN 63 TÂY ÂU PHẢN ĐỐI MỸ XÂM LƯỢC VIỆT NAM (1954 - 1975) 3. Phong trào nhân dân Tây Âu phản đối Mỹ can thiệp vào miền Nam và 63 chính quyền Sài Gòn tàn sát nhân dân (1954 - 1964) 3. Nhân dân Tây Âu đấu tranh đòi thi hành Hiệp định Geneva 1954 63 3. Phản đối Mỹ và chính quyền Sài Gòn tàn sát nhân dân Việt Nam 66 3.

Phong trào nhân dân Tây Âu đấu tranh phản đối Mỹ xâm lược Việt 69 Nam (1964 - 1975) 3. Phản đối Mỹ tiến hành “chiến tranh cục bộ” ở miền Nam và chiến 69 tranh phá hoại ở miền Bắc (1964 - 1968) 3. Hoan nghênh Hội nghị Paris, đòi Mỹ ký hiệp định chấm dứt chiến 91 tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam (1968 - 1973) 3. Phản đối Mỹ vi phạm Hiệp định Paris, đòi chính quyền Mỹ chấm 98 dứt can thiệp vào miền Nam (1973 - 1975) 3.

Phong trào quyên góp và giúp đỡ vật chất cho nhân dân Việt Nam 101 3. Các diễn đàn nhân dân Tây Âu phản đối Mỹ xâm lược Việt Nam 108 3. Một số diễn đàn và hội nghị quốc tế nhân dân ở Tây Âu 108 3. Hoạt động của Tòa án quốc tế Bertrand Russell 109 Tiểu kết chương 3 112 Chương 4: NHẬN XÉT VỀ PHONG TRÀO NHÂN DÂN TÂY ÂU PHẢN 115 ĐỐI MỸ XÂM LƯỢC VIỆT NAM (1954-1975) VÀ SUY NGHĨ VẬN DỤNG KINH NGHIỆM ĐOÀN KẾT QUỐC TẾ VÀO CUỘC ĐẤU TRANH BẢO VỆ TỔ QUỐC NGÀY NAY 2 4.

Mục tiêu đấu tranh của phong trào nhân dân các nước Tây Âu 115 4. Phản đối chính phủ Mỹ tiến hành chiến tranh xâm lược Việt Nam 115 4. Đấu tranh vì hòa bình, công lý và nhân đạo 118 4. Đặc điểm phong trào đấu tranh của nhân dân các nước Tây Âu 119 4.

Về lực lượng và thành phần xã hội tham gia phong trào 119 4. Về hình thức hoạt động và phương pháp đấu tranh 126 4. Về quy mô và mức độ đấu tranh của phong trào 131 4. Ảnh hưởng tích cực và hạn chế của phong trào nhân dân Tây Âu 133 4.

Nguyên nhân dẫn tới sự phát triển của phong trào nhân dân Tây Âu 135 4. Trên bình diện quốc tế 135 4. Về phía Việt Nam 138 4. Một vài suy nghĩ về việc vận dụng kinh nghiệm đoàn kết quốc tế vào 143 cuộc đấu tranh bảo vệ Tổ quốc ngày nay 4.

Về phía Việt Nam 144 4. Về phía quốc tế 146 Tiểu kết chương 4 148 KẾT LUẬN 150 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN 155 ĐẾN LUẬN ÁN DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 156 3 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết đầy đủ Chữ viết tắt Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam CPCMLTCHMNVN Chủ nghĩa xã hội CNXH Cộng hòa Liên bang CHLB Đảng Lao động Việt Nam ĐLĐVN Đảng Cộng sản ĐCS Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam MTDTGPMNVN Miền Nam Việt Nam MNVN Nhà xuất bản NXB Tổ chức hiệp ước Bắc Đại Tây Dương NATO Xã hội chủ nghĩa XHCN Tư bản chủ nghĩa TBCN Việt Nam Dân chủ Cộng hòa VNDCCH 4 MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trong suốt quá trình lãnh đạo cuộc đấu tranh vì độc lập, tự do của đất nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm đến mối liên hệ giữa cách mạng Việt Nam với phong trào đấu tranh vì hòa bình, tiến bộ của nhân dân thế giới, Người từng chỉ ra mối liên hệ tự nhiên và khăng khít đó: “Nước ta là một bộ phận của thế giới. Tình hình của nước ta có ảnh hưởng đến thế giới, mà tình hình thế giới cũng có quan hệ đến nước ta” [127, tr.

Người còn nhấn mạnh: “Ta có nhân dân các nước bạn và nhân dân thế giới ủng hộ. Thắng lợi của ta cũng là thắng lợi chung của phong trào hòa bình dân chủ thế giới” [128, tr. Tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế đã chỉ đạo hoạt động đối ngoại của Đảng, Nhà nước và các tổ chức quần chúng; trở thành hiện thực trong hai cuộc kháng chiến của nhân dân Việt Nam. Một trong những nguyên nhân góp phần vào thắng lợi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước là ảnh hưởng to lớn của phong trào nhân dân thế giới phản đối đế quốc Mỹ tiến hành chiến tranh xâm lược Việt Nam.

Sự hình thành và phát triển của phong trào xuất phát từ tinh thần yêu chuộng hòa bình, công lý và nhân đạo của nhân dân thế giới, nhất là nhân dân các nước ở Tây Âu - nơi đã từng chịu đựng ách thống trị tàn bạo của chủ nghĩa phát xít trong cuộc Chiến tranh thế giới thứ hai.