Luận án Tiến sĩ Đỗ Phương Thảo: Hợp tác quốc tế cấp địa phương Đà Nẵng (1997-2020)

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN Đỗ Phương Thảo HỢP TÁC QUỐC TẾ CẤP ĐỊA PHƯƠNG - TRƯỜNG HỢP THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG (1997 - 2020) LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUAN HỆ QUỐC TẾ Hà Nội - 2023 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN Đỗ Phương Thảo HỢP TÁC QUỐC TẾ CẤP ĐỊA PHƯƠNG - TRƯỜNG HỢP THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG (1997 - 2020) Chuyên ngành: Quan hệ quốc tế Mã số: 9310601.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUAN HỆ QUỐC TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: GS. Hoàng Khắc Nam Hà Nội - 2023 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu thực tế của cá nhân tôi, được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của GS. Hoàng Khắc Nam. Trong Luận án, những thông tin tham khảo từ những công trình nghiên cứu khác đã được tác giả chú thích rõ nguồn.

Các số liệu, những kết luận nghiên cứu được trình bày trong Luận án này là trung thực và chưa từng được công bố dưới bất cứ hình thức nào. Tôi xin chịu trách nhiệm về công trình nghiên cứu của mình. Hà Nội, ngày tháng năm 2023 NGHIÊN CỨU SINH Đỗ Phương Thảo LỜI CẢM ƠN Trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện Luận án, tôi đã nhận được sự giúp đỡ và tạo điều kiện của các cán bộ, giảng viên Khoa Quốc tế học và Phòng Đào tạo thuộc Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội. Tôi cũng nhận được sự hướng dẫn tận tình về phương pháp và chuyên môn của nhiều thầy, cô giáo và học giả trong các hội đồng đánh giá Luận án.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc về sự giúp đỡ đó. Tôi xin gửi lời tri ân đến GS. Hoàng Khắc Nam, người thầy đáng kính đã hết lòng chỉ bảo, hướng dẫn và tạo mọi điều kiện tốt nhất để tôi có thể hoàn thành Luận án này. Tôi xin cảm ơn và luôn ghi nhớ sự hỗ trợ của lãnh đạo và các đồng nghiệp tại Sở Ngoại vụ thành phố Đà Nẵng, đặc biệt là các đồng nghiệp tại Văn phòng Sở, đã tạo điều kiện về nhiều mặt để tôi học tập, nghiên cứu và hoàn thành Luận án.

Tôi biết ơn những năm tháng cống hiến, làm việc trong ngành đối ngoại thành phố, vì những kiến thức và kinh nghiệm tích lũy được là hành trang quý báu để tôi thực hiện Luận án về đề tài hợp tác quốc tế cấp địa phương với trường hợp thành phố Đà Nẵng. Cuối cùng, lời tri ân sâu sắc nhất tôi xin gửi đến gia đình, người thân và bạn bè, những người đã luôn sát cánh, động viên và hỗ trợ tôi hết mình trong suốt quãng thời gian vừa qua. Nếu không có tất cả những tình cảm chân thành ấy, tôi không thể hoàn thành được Luận án này. NGHIÊN CỨU SINH Đỗ Phương Thảo ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN MỤC LỤC.

1 DANH MỤC BẢNG. Lý do chọn đề tài. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Kết cấu của Luận án. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU.

Các công trình nghiên cứu lý luận về chủ thể cấp địa phương của hợp tác quốc tế. Các công trình nghiên cứu về lý luận và thực tiễn hợp tác quốc tế cấp địa phương. Các công trình nghiên cứu về ngoại giao song song (paradiplomacy). Các công trình nghiên cứu về ngoại giao thành phố (city diplomacy).

Các công trình nghiên cứu về các khái niệm khác. Các công trình nghiên cứu về hợp tác quốc tế đa phương cấp địa phương. Các công trình nghiên cứu về hợp tác quốc tế cấp địa phương trên các lĩnh vực và địa bàn cụ thể. Các công trình nghiên cứu về hợp tác quốc tế cấp địa phương trên các lĩnh vực.

Các công trình nghiên cứu về hợp tác quốc tế cấp địa phương theo địa bàn. Các công trình nghiên cứu về hợp tác quốc tế cấp địa phương tại Việt Nam và hợp tác quốc tế của thành phố Đà Nẵng. Một số nhận xét. Nhận xét chung về tình hình nghiên cứu.

Những kết quả nghiên cứu mà Luận án sẽ kế thừa và tiếp thu. Những vấn đề Luận án sẽ nghiên cứu. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN HỢP TÁC QUỐC TẾ CẤP ĐỊA PHƯƠNG. Chính quyền địa phương và vai trò chủ thể trong quan hệ quốc tế.

Hợp tác quốc tế cấp địa phương dưới góc nhìn của một số lý thuyết quan hệ quốc tế chủ yếu. Các khái niệm về ngoại giao địa phương. Một số khái niệm liên quan khác. Khung phân tích về hợp tác quốc tế cấp địa phương.

Các yếu tố tác động đến hợp tác quốc tế cấp địa phương nói chung. Các yếu tố quốc tế. Các yếu tố quốc gia. Các yếu tố địa phương.

70 Tiểu kết chương 2. HỢP TÁC QUỐC TẾ CẤP ĐỊA PHƯƠNG TRÊN THẾ GIỚI VÀ Ở VIỆT NAM. Hợp tác quốc tế song phương cấp địa phương. Quá trình hình thành và phát triển của hợp tác quốc tế song phương cấp địa phương.

Các hình thức và biện pháp tiến hành hợp tác quốc tế song phương cấp địa phương. Hợp tác quốc tế song phương cấp địa phương tại một số quốc gia trên thế giới. Hợp tác quốc tế song phương của các địa phương Việt Nam. Hợp tác phát triển quốc tế cấp địa phương.

Hợp tác quốc tế đa phương cấp địa phương. Quá trình hình thành và phát triển của các cơ chế hợp tác đa phương cấp địa phương trên thế giới. Một số cơ chế hợp tác quốc tế đa phương cấp địa phương tiêu biểu. Sự tham gia của các địa phương Việt Nam vào các cơ chế hợp tác đa phương cấp địa phương.

Ngoại giao khí hậu ở cấp độ địa phương. Vai trò và các yếu tố tác động đến ngoại giao khí hậu của chính quyền địa phương. Các hình thức và hoạt động ngoại giao khí hậu ở cấp độ địa phương. 100 Tiểu kết chương 3.

HỢP TÁC QUỐC TẾ CỦA THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG. Các yếu tố trong nước và nội tại tác động đến hợp tác quốc tế của thành phố Đà Nẵng. Các yếu tố trong nước. Các yếu tố nội tại của thành phố Đà Nẵng.

Mục đích để thành phố Đà Nẵng tham gia vào quan hệ quốc tế. Hợp tác song phương giữa Đà Nẵng và các địa phương nước ngoài. Xúc tiến và ký kết thỏa thuận quốc tế. Tăng cường quan hệ hữu nghị và trao đổi đoàn.

Các chương trình và lĩnh vực hợp tác cụ thể giữa Đà Nẵng và các địa phương nước ngoài. Hợp tác đa phương của Đà Nẵng trong các tổ chức, diễn đàn quốc tế và khu vực. Tổ chức các sự kiện đối ngoại đa phương. Sự tham gia của thành phố vào các tổ chức, diễn đàn đa phương.

Xúc tiến các chương trình, dự án hợp tác trong các khuôn khổ đa phương. Vai trò của hợp tác quốc tế đối với thành phố Đà Nẵng. Góp phần củng cố đường lối, chính sách đối ngoại của Việt Nam. Giữ vững môi trường hòa bình và ổn định; bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ.

Tăng cường sự hiện diện của Việt Nam nói chung và của thành phố nói riêng, góp phần quảng bá hình ảnh địa phương. Mở đường cho các chương trình hợp tác trên nhiều lĩnh vực. Đánh giá chung. 137 Tiểu kết chương 4.

TRIỂN VỌNG CỦA HỢP TÁC QUỐC TẾ CẤP ĐỊA PHƯƠNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỐI VỚI ĐÀ NẴNG. Đánh giá triển vọng của hợp tác quốc tế cấp địa phương. Triển vọng của hợp tác quốc tế cấp địa phương trên thế giới. Triển vọng hợp tác quốc tế của các địa phương Việt Nam và thành phố Đà Nẵng.

Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của hợp tác quốc tế cấp địa phương ở Đà Nẵng. Tạo cơ sở về chính trị - pháp lý, nâng cao nhận thức về hội nhập và hợp tác quốc tế. Nâng cao hiệu quả hợp tác giữa Đà Nẵng và các địa phương đã thiết lập quan hệ. Mở rộng quan hệ hợp tác với các địa phương nước ngoài mới một cách có chọn lọc.

Nâng cao hiệu quả tham gia vào các cơ chế đa phương. Tranh thủ sự hợp tác, giúp đỡ của cơ quan đại diện Việt Nam tại nước ngoài, Bộ Ngoại giao và các bộ, ngành trung ương. Phát triển nguồn nhân lực cho công tác hợp tác quốc tế. Vận dụng hiệu quả công cụ ngoại giao số.

159 Tiểu kết chương 5. 162 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 167 TÀI LIỆU THAM KHẢO. -1- Phụ lục I: Danh sách các địa phương nước ngoài đã thiết lập quan hệ hợp tác với Đà Nẵng.

-2- Phụ lục II: Thông tư số 03/2021/TT-BNG ngày 28/10/2021 của Bộ Ngoại giao hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn về công tác đối ngoại của cơ quan chuyên môn thuộc ủy ban nhân dân cấp tỉnh, ủy ban nhân dân cấp huyện. -5- Phụ lục III: Khung định hướng hoạt động công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế của các địa phương trong thời gian tới. -17- 4 DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Khung phân tích của Kuznetsov.

Khung phân tích trường hợp thành phố Đà Nẵng. Tỉ lệ phân chia theo châu lục trên tổng số 45 địa phương có quan hệ hữu nghị và hợp tác chính thức với thành phố Đà Nẵng. Lý do chọn đề tài Quá trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng đã làm thay đổi nền chính trị thế giới. Các nhà nước trung ương không còn là chủ thể quan trọng duy nhất trong quan hệ quốc tế.

Các chủ thể phi nhà nước, ví dụ như các tổ chức quốc tế, các phong trào xã hội, các công ty đa quốc gia, các tổ chức phi chính phủ và kể cả cá nhân ngày càng đóng vai trò quan trọng. Bên cạnh đó, sự tham gia trực tiếp của chính quyền địa phương vào các hoạt động mang tính quốc tế cũng đã trở nên phổ biến hơn trước.