Luận án tiến sĩ hội nhập khu vực của các nước mercosur từ 1991 đến 2016

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ---------------------------------- NGUYỄN VĂN ĐÁP HỘI NHẬP KHU VỰC CỦA CÁC NƢỚC MERCOSUR TỪ 1991 ĐẾN 2016 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUỐC TẾ HỌC Hà Nội - 2020 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ---------------------------------- NGUYỄN VĂN ĐÁP HỘI NHẬP KHU VỰC CỦA CÁC NƢỚC MERCOSUR TỪ 1991 ĐẾN 2016 Chuyên ngành: Quan hệ quốc tế Mã số: 62 31 02 06 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUỐC TẾ HỌC NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC GS. Nguyễn Thiết Sơn Hà Nội - 2020 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, dưới sự hướng dẫn của GS. Các số liệu trong luận án là trung thực. Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được ai công bố trong bất cứ công trình nào khác.

Tác giả luận án Nguyễn Văn Đáp TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CẢM ƠN Để có thể thực hiện và hoàn thành luận án tiến sĩ này, tôi đã nhận được những sự ủng hộ, giúp đỡ hết sức quý báu từ các thầy cô, đồng nghiệp và gia đình. Trước hết, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến GS. Nguyễn Thiết Sơn, TS. Lê Thế Quế – những người trực tiếp hướng dẫn khoa học đã dành nhiều thời gian, công sức hướng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu và hoàn thành luận án.

Thứ nữa, tôi xin trân trọng cám ơn các thầy cô và đồng nghiệp ở Trường Đại học Khoa Xã hội và Nhân văn nói chung, Khoa Quốc tế học nói riêng vì đã tạo điều kiện cũng như ủng hộ tôi trong việc theo học chương trình nghiên cứu sinh. Đây thực sự là những trải nghiệm quý giá đối với tôi. Cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng, tôi xin được gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến các thành viên trong gia đình tôi. Nếu không có những sự ủng hộ to lớn về mọi mặt của người thân thì tôi đã không thể hoàn thành được luận án này.

Tuy có nhiều cố gắng, nhưng trong luận án sẽ vẫn không tránh khỏi những thiếu sót. Tôi rất mong các thầy cô, các chuyên gia, những người quan tâm đến đề tài, đồng nghiệp, gia đình và bạn bè tiếp tục có những ý kiến đóng góp, giúp đỡ để đề tài được hoàn thiện hơn. Một lần nữa tôi xin chân thành cảm ơn! …. tháng … năm … Tác giả luận án Nguyễn Văn Đáp TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT .3 DANH MỤC CÁC HÌNH, BẢNG, BIỂU.

Lý do chọn đề tài. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Các đóng góp mới và ý nghĩa của luận án. Kết cấu luận án. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ HỘI NHẬP KHU VỰC CỦA CÁC NƢỚC MERCOSUR. Nghiên cứu về cơ sở và nội dung hội nhập của các nƣớc MERCOSUR.

Phân tích tiền đề, bối cảnh hội nhập. Phân tích và so sánh mô hình hội nhập. Tiến trình và lĩnh vực hội nhập. Nghiên cứu về tác động của hội nhập MERCOSUR.

Đối với khối và các nước thành viên. Đối với các bên liên quan khác. Nghiên cứu về xu hƣớng của MERCOSUR. Các thuận lợi và khó khăn.

Các triển vọng lâu dài. Một số đánh giá chung. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HỘI NHẬP KHU VỰC CỦA CÁC NƢỚC MERCOSUR. ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.

Cơ sở lý luận về hội nhập khu vực. Hội nhập khu vực và lý thuyết hội nhập khu vực. Các yếu tố của hội nhập khu vực. Cơ sở thực tiễn về hội nhập khu vực của các nƣớc MERCOSUR.

Thực tiễn hội nhập khu vực và thế giới trước năm 1991. Sự chuyển biến và nhu cầu hội nhập mới của các nước MERCOSUR. 69 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 3. THỰC TIỄN HỘI NHẬP KHU VỰC CỦA CÁC NƢỚC MERCOSUR TỪ 1991 ĐẾN 2016.

Các giai đoạn và các vấn đề chung của tiến trình hội nhập. Các giai đoạn hội nhập. Thể chế hóa hội nhập nội khối MERCOSUR. Thực tiễn triển khai.

Kết quả đạt được và hạn chế. Hội nhập kinh tế nội khối. Thực tiễn triển khai. Kết quả đạt được và hạn chế.

Quan hệ thƣơng mại ngoại khối. Thực tiễn triển khai. Kết quả đạt được và hạn chế. Các vấn đề hội nhập khác.

Thực tiễn triển khai. Kết quả đạt được và hạn chế. TÁC ĐỘNG VÀ XU HƢỚNG HỘI NHẬP KHU VỰC CỦA CÁC NƢỚC MERCOSUR. Tác động của hội nhập khu vực của các nƣớc MERCOSUR.

Tác động tới các nước thành viên. Tác động tới khu vực và thế giới. Xu hƣớng của hội nhập khu vực của các nƣớc MERCOSUR. Các thuận lợi và khó khăn sắp tới.

Một số đánh giá về xu hướng phát triển. Một số so sánh, nhận xét, bài học kinh nghiệm từ trƣờng hợp MERCOSUR. Một số so sánh với trường hợp ASEAN. Một số bài học rút ra cho Việt Nam và các nước đang phát triển.141 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN .145 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .156 2 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Viết tắt Tiếng Anh/Tiếng Tây Ban Nha Tiếng Việt Alianza Bolivariana para los Pueblos Liên minh Bolivar vì các Dân tộc ALBA-TCP de Nuestra América - Tratado de châu Mỹ - Hiệp định Thương mại Comercio de los Pueblos Nhân dân Association of Southeast Asian Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam ASEAN Nations Á BIAHG Border Integration Ad hoc Group Nhóm sự vụ về Hội nhập Biên giới Nhóm Công tác về Hội nhập Biên BIWG Border Integration Working Group giới CAN Comunidad Andina Cộng đồng (các nước vùng) Andes CCC Common Custom Code Bộ Quy tắc Hải quan Chung Comisión de Comercio del CCM Ủy ban Thương mại MERCOSUR MERCOSUR Comunidad de Estados Cộng đồng các Quốc gia Mỹ Latinh CELAC Latinoamericanos y Caribeños và Caribe CET Common External Tariff Biểu Thuế quan Đối ngoại Chung CM Common Market Thị trường Chung CMC Common Market Council Hội đồng Thị trường Chung CMG Common Market Group Nhóm Thị trường Chung Comité de Representantes COREPER Ủy ban các Đại diện Thường trực Permanentes Comunidad Sudamericana de CSN Cộng đồng các Quốc gia Nam Mỹ Naciones CU Custom Union Liên minh Hải quan Economic Complementarity ECA Hiệp định Bổ sung Kinh tế Agreement Economic Commission for Latin Ủy ban Kinh tế Mỹ Latinh và ECLAC America and the Caribbean Caribe của Liên Hợp Quốc Công nghiệp hóa hướng ra xuất EOI Export-Oriented Industrialization khẩu Economic Social Consultative ESCF Diễn đàn Tư vấn Kinh tế - Xã hội Forum EU European Union Liên minh châu Âu Foro Consultivo de Municipios, Diễn đàn Tham vấn Địa phương FCCR Estados Federados, Provincias y MERCOSUR Departamentos del MERCOSUR Fondo para la Convergencia FOCEM Quỹ Hội tụ Cấu trúc MERCOSUR Estructural del MERCOSUR 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com FTA Free Trade Area Hiệp định Thương mại Tự do Khu vực Thương mại Tự do châu FTAA Free Trade Area of the Americas Mỹ General Agreement on Tariffs and Hiệp định Chung về Thuế quan và GATT Trade Thương mại GDP Gross Domestic Product Tổng Sản phẩm Nội địa Initiative for Integration of Regional Sáng kiến Hội nhập Cơ sở Hạ tầng IIRSA Infrastructure of South America Nam Mỹ IMF International Monetary Fund Quỹ Tiền tệ Quốc tế Công nghiệp hóa thay thế nhập ISI Import-Substitution Industrialization khẩu Viện nghiên cứu Xã hội ISM Instituto Social del MERCOSUR MERCOSUR MERCOSUR Joint Parliament Ủy ban Nghị viện Chung JPC Commission MERCOSUR Latin America Free Trade Hiệp hội Thương mại Tự do Mỹ LAFTA Association Latinh Latin America Integration LAIA Hiệp hội Hội nhập Mỹ Latinh Association MERCOSUR Administration Ban Thư ký Hành chính MAS Secretariat MERCOSUR MERCOSUR Mercado Común del Sur Khối Thị trường Chung Nam Mỹ MNC Multinational Corporation Tập đoàn Đa Quốc gia MFN Most Favoured Nation Nguyên tắc Tối huệ quốc PA Pacific Alliance Liên minh Thái Bình Dương PARLASUR Parlamento del MERCOSUR Nghị viện MERCOSUR Political Consultation and Diễn đàn Tham vấn và Phối hợp PCCF Coordination Forum Chính trị Programa de Integración y Chương trình Hợp tác và Hội nhập PICE Cooperación Económica Kinh tế MERCOSUR Production Integration Chương trình Hội nhập Sản xuất PIPM Program MERCOSUR PRT Permanent Review Tribunal Tòa Tái thẩm Thường trực PTA Preferencial Trade Agreement Hiệp định Thương mại Ưu đãi RTA Regional Trade Agreement Hiệp định Thương mại Khu vực SACU South Africa Customs Union Liên minh Hải quan Nam châu Phi Southern Africa Development SADC Cộng đồng Phát triển Nam châu Phi Community UNASUR Unión de Naciones Suramericanas Liên minh các Quốc gia Nam Mỹ WTO World Trade Organization Tổ chức Thương mại Thế giới 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC HÌNH, BẢNG, BIỂU Hình 3.

Sơ đồ tổ chức của MERCOSUR. Khối lượng xuất – nhập khẩu nội khối MERCOSUR, 1991- 2019. Quy mô, tỉ lệ dòng FDI của các nước MERCOSUR, 1980- 2019. Khối lượng, tỉ lệ trên GDP của dòng FDI vào MERCOSUR, ASEAN và SADC.

Độ dài các đường biên giới trong MERCOSUR .106 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Hội nhập khu vực, theo cách hiểu hiện nay, bắt đầu kể từ sau Thế chiến thứ hai (1939- 1945) với sự tiên phong của các nước thành viên ban đầu của Liên minh châu Âu (EU) thông qua việc thành lập Cộng đồng Than - Thép châu Âu (ECSC) vào năm 1951, nối tiếp bởi các Hiệp ước Rome năm 1957. Chứng kiến điều này, từ nửa sau những năm 1950 và 1960 ở Mỹ Latinh, hàng loạt các dự án, mô hình hội nhập khu vực tập trung vào lĩnh vực kinh tế theo mô hình của Cộng đồng Kinh tế châu Âu (EEC) đã ra đời, có thể kể đến như Thị trường Chung Trung Mỹ (1960), Hiệp hội Thương mại Tự do Mỹ Latinh (1960), Khối Andes (1969), Hệ thống Kinh tế Mỹ Latinh (1975),…Tuy nhiên, các sáng kiến hội nhập này nhanh chóng mất đi tính hấp dẫn đối với các quốc gia trong khu vực vì nhiều lý do từ bên trong và bên ngoài. Sau đó, từ nửa sau những năm 1970, các nước trong khu vực đã có những sự điều chỉnh theo hướng hạ bớt các mục tiêu hội nhập cũng như các lộ trình hội nhập được vạch ra sát với thực tiễn hơn.

Một làn sóng hội nhập khu vực mới lại nổi lên ở khu vực từ nửa sau thập niên 1980 cho đến cuối thập niên 1990, dưới ảnh hưởng của việc thực thi các chính sách “tự do mới” của các chính phủ Mỹ Latinh. Lấy cảm hứng từ những thành công của Cộng đồng châu Âu, Hiệp hội Thương mại Tự do Mỹ Latinh được lập ra vào năm 1960 đã tự chuyển đổi thành Hiệp hội Hội nhập Mỹ Latinh vào năm 1980 với Hiệp ước Montevideo.